1
00:00:00,000 --> 00:00:00,155
một quân đội, một thế giới riêng.

2
00:00:01,925 --> 00:00:04,725
Sách bị đốt, tiếng nói bị chôn trong sợ hãi

3
00:00:06,065 --> 00:00:09,205
Một đế chế mới không chỉ sợ quân thù bên ngoài.

4
00:00:09,405 --> 00:00:11,505
Nó còn sợ ký ức.

5
00:00:11,665 --> 00:00:15,465
Sau khi thống nhất, trong thiên hạ vẫn còn nhiều học giả nhớ về các nước cũ,

6
00:00:15,845 --> 00:00:18,205
ca ngợi chế độ xưa, chỉ trích pháp lệnh mới.

7
00:00:19,405 --> 00:00:22,625
Tần, vốn đặt nền trên Pháp gia và quyền lực tập trung,

8
00:00:23,065 --> 00:00:26,005
không dễ chấp nhận những tiếng nói có thể làm lung lay trật tự.

9
00:00:27,325 --> 00:00:33,735
Năm 213 TCN, theo ghi chép của Sử ký, Lý Tư đề nghị kiểm soát sách vở và tư tưởng.

10
00:00:34,285 --> 00:00:36,525
Những sách không phục vụ trực tiếp cho triều đình,

11
00:00:36,705 --> 00:00:41,145
đặc biệt là các trước tác lịch sử của các nước cũ và nhiều sách thuộc các học phái

12
00:00:41,165 --> 00:00:45,265
bị hạn chế, bị đốt hoặc bị cấm lưu hành trong dân gian.

13
00:00:45,785 --> 00:00:48,605
Một số loại sách thực dụng như y dược, bói toán,

14
00:00:48,865 --> 00:00:50,865
nông nghiệp được cho là không thuộc diện cấm tương tự.

15
00:00:51,925 --> 00:00:58,465
Năm sau, 212 TCN, xảy ra sự kiện thường được gọi là “chôn nho”. Sử liệu truyền

16
00:00:58,485 --> 00:01:03,765
thống kể rằng Tần Thủy Hoàng xử tử nhiều phương sĩ hoặc học giả sau khi bị lừa

17
00:01:03,785 --> 00:01:08,345
dối trong việc tìm thuốc trường sinh và sau các lời chỉ trích triều đình.

18
00:01:08,825 --> 00:01:13,325
Con số, thành phần nạn nhân và cách hiểu sự kiện này vẫn được giới sử học thảo

19
00:01:13,345 --> 00:01:16,045
luận, nhưng trong ký ức văn hóa Trung Hoa,

20
00:01:16,285 --> 00:01:19,995
nó trở thành biểu tượng cho sự đàn áp tư tưởng của nhà Tần.

21
00:01:20,385 --> 00:01:24,925
Dù nhìn từ góc độ nào, điều rõ ràng là triều Tần muốn kiểm soát lời nói,

22
00:01:25,165 --> 00:01:26,405
sách vở và ký ức.

23
00:01:27,685 --> 00:01:32,405
Nhưng sách có thể cháy, còn oán hận thì không dễ thành tro.

24
00:01:32,505 --> 00:01:34,925
Mỗi lệnh cấm có thể làm im một căn phòng,

25
00:01:35,425 --> 00:01:38,445
nhưng cũng có thể khiến lời thì thầm lan xa hơn trong bóng tối.

26
00:01:39,765 --> 00:01:41,905
Mỗi hình phạt có thể khiến người ta cúi đầu,

27
00:01:42,425 --> 00:01:44,645
nhưng không nhất thiết khiến họ trung thành.

28
00:01:45,745 --> 00:01:50,585
Nhà Tần xây dựng trật tự bằng sợ hãi, và sợ hãi là thứ có thể giữ con người đứng

29
00:01:50,935 --> 00:01:53,485
yên — cho đến khi họ không còn gì để mất.