nhưng ông biết thu phục nhân tài và giữ hậu cần.
Trong một cuộc tranh thiên hạ, người thắng không nhất thiết là người đánh mạnh
nhất trong từng trận, mà là người có thể đứng dậy sau mỗi thất bại và khiến ngày
càng nhiều người tin rằng tương lai nằm ở phía mình.
Năm 202 TCN, tại Cai Hạ, vận mệnh Hạng Vũ đi đến hồi kết.
Quân Sở bị vây, tiếng hát nước Sở vang lên từ bốn phía khiến binh sĩ Hạng Vũ tưởng
quê hương đã mất.
Câu chuyện Ngu Cơ, Ô Chuy và cuộc vượt vây bên bờ Ô Giang trở thành bi kịch nổi
tiếng trong văn hóa Trung Hoa.
Hạng Vũ không chịu qua sông về Giang Đông để gây dựng lại lực lượng.
Ông tự vẫn, khép lại đời một bá vương.
Lưu Bang lên ngôi hoàng đế, lập nhà Hán.
Một người áo vải đã bước lên đỉnh quyền lực.
Nhưng ông không chỉ kế thừa chiến thắng.
Ông kế thừa cả câu hỏi mà nhà Tần để lại:
làm sao cai trị một thiên hạ rộng lớn mà không lặp lại sai lầm khiến Tần mất nước
quá nhanh?
Hán cao tổ và bài học từ một đế chế chết trẻ
Lưu Bang, tức Hán Cao Tổ, hiểu rất rõ nhà Tần đã mạnh đến đâu và chết nhanh thế
nào.
Nhà Tần thống nhất chữ viết, đo lường, tiền tệ,
đường sá, quận huyện.
Những thứ đó hữu ích.
Nhưng Tần cũng dùng hình pháp quá nặng,
lao dịch quá khắc nghiệt, khiến dân chúng oán hận.
Vì vậy, nhà Hán ban đầu không phá bỏ hoàn toàn khung xương của Tần,
mà làm cho nó mềm hơn.
Hán Cao Tổ tiếp tục duy trì mô hình hoàng đế và bộ máy quận huyện ở nhiều nơi,
nhưng đồng thời phong vương cho thân tộc và công thần ở một số vùng,
tạo nên sự pha trộn giữa tập quyền và phân phong.
Đây là giải pháp thực tế trong hoàn cảnh mới:
triều đình cần kiểm soát trung ương, nhưng cũng cần trấn an những lực lượng có
công và những vùng đất xa.
Chính sách đầu Hán thường được mô tả là khoan sức dân.
Sau nhiều năm chiến tranh cuối Tần và Hán Sở,
dân cư hao tổn, ruộng đồng bỏ hoang, kinh tế kiệt quệ.
Triều đình giảm thuế, bớt lao dịch, khuyến khích nông nghiệp.
Tư tưởng Hoàng Lão, đề cao vô vi, dưỡng dân,
cai trị ít can thiệp hơn so với Pháp gia khắc nghiệt,
có ảnh hưởng trong giai đoạn đầu.
Nhưng Lưu Bang không phải vị vua chỉ biết nhân từ.
Ông cũng rất cảnh giác với quyền lực của công thần.
Những người từng giúp ông đoạt thiên hạ,
như Hàn Tín, Bành Việt, Anh Bố, lần lượt bị nghi kỵ,
trấn áp hoặc tiêu diệt.