Hán vũ đế:
khi đại hán vươn mình ra thảo nguyên và sa mạc
Nếu Hán Văn Đế và Hán Cảnh Đế đại diện cho sự dưỡng sức,
thì Hán Vũ Đế đại diện cho sự bùng nổ.
Lưu Triệt, tức Hán Vũ Đế, lên ngôi năm 141 TCN.
Ông trị vì hơn nửa thế kỷ, một trong những thời gian trị vì dài nhất trong lịch
sử Trung Hoa cổ đại.
Dưới thời ông, nhà Hán mở rộng lãnh thổ,
củng cố tư tưởng chính thống, đối đầu mạnh mẽ với Hung Nô,
mở đường giao lưu về phía tây, và biến Đại Hán thành một đế chế tự tin nhìn ra
bên ngoài.
Vấn đề lớn nhất ở phương bắc là Hung Nô.
Từ đầu Hán, vì còn yếu, triều đình nhiều lần dùng chính sách hòa thân:
gả công chúa hoặc tông nữ, tặng quà, đổi lấy hòa bình tương đối.
Nhưng hòa bình ấy mong manh.
Hung Nô vẫn là sức ép lớn trên biên giới.
Hán Vũ Đế quyết định chuyển từ phòng thủ sang tấn công.
Các danh tướng như Vệ Thanh, Hoắc Khứ Bệnh chỉ huy nhiều chiến dịch lớn.
Kỵ binh Hán tiến sâu vào thảo nguyên, đánh vào các lực lượng Hung Nô.
Hoắc Khứ Bệnh đặc biệt nổi tiếng vì tuổi trẻ,
tài năng quân sự và những chiến thắng rực rỡ trước khi mất sớm.
Những chiến dịch ấy làm suy yếu Hung Nô,
mở rộng ảnh hưởng của Hán ở hành lang Hà Tây,
tạo điều kiện kiểm soát con đường nối Trung Nguyên với Tây Vực.
Chính trong bối cảnh này, Trương Khiên được cử đi sứ về phía tây.
Ông từng bị Hung Nô bắt giữ nhiều năm, nhưng cuối cùng vẫn mang về cho triều Hán
thông tin quý giá về các vùng đất xa như Đại Uyển,
Đại Hạ, An Tức và những mạng lưới giao thương phía tây.
Những chuyến đi ấy không ngay lập tức tạo ra một “Con đường Tơ lụa” như một con
đường duy nhất có sẵn, nhưng chúng góp phần mở rộng tầm nhìn và đặt nền cho các
tuyến giao thương Á - Âu sau này.
Hán Vũ Đế cũng mở rộng xuống phía nam, thôn tính Nam Việt năm 111 TCN,
đưa vùng Lĩnh Nam vào hệ thống quản lý của nhà Hán.
Ở bán đảo Triều Tiên, sau chiến dịch chống Vệ Mãn Triều Tiên,
nhà Hán lập các quận, trong đó nổi tiếng là Lạc Lãng,
vào năm 108 TCN.
Những động thái này cho thấy Đại Hán không chỉ là một triều đại cai trị trung nguyên,
mà là một đế chế đang định hình không gian ảnh hưởng rộng lớn.
Nhưng mọi vinh quang đều có giá.