Vương mãng và giấc mộng cải cách vỡ trong biển lửa
Vương Mãng là một nhân vật gây tranh luận.
Trong mắt nhiều sử gia truyền thống, ông là kẻ soán ngôi,
làm gián đoạn chính thống nhà Hán.
Nhưng nếu nhìn kỹ, Vương Mãng không chỉ là một kẻ cướp ngai vàng đơn giản.
Ông muốn cải cách xã hội theo lý tưởng cổ điển của Nho gia,
khôi phục những mô hình được cho là thời thánh vương xưa.
Ông đổi tên chức quan, cải cách tiền tệ nhiều lần,
tìm cách hạn chế mua bán ruộng đất, gọi ruộng là “vương điền”, nô tỳ là “tư thuộc
can thiệp mạnh vào kinh tế và trật tự xã hội.
Nhưng cải cách của ông gặp quá nhiều vấn đề:
thiếu thực tế, thay đổi liên tục, làm rối loạn tiền tệ,
đụng chạm lợi ích hào cường, trong khi thiên tai và khủng hoảng xã hội ngày càng
nghiêm trọng.
Sông Hoàng Hà đổi dòng, lũ lụt và mất mùa khiến dân chúng khốn đốn.
Nông dân nổi dậy ở nhiều nơi.
Nổi bật là khởi nghĩa Xích Mi, với nghĩa quân được cho là vẽ lông mày đỏ để phân
biệt, và Lục Lâm, lực lượng nổi dậy ở vùng núi rừng.
Triều Tân của Vương Mãng không đủ sức chống đỡ.
Năm 23, Trường An thất thủ, Vương Mãng bị giết.
Giấc mộng cải cách theo lý tưởng cổ xưa kết thúc trong hỗn loạn.
Nhưng giữa thời loạn ấy, một người thuộc dòng dõi họ Lưu xuất hiện.
Ông tên là Lưu Tú.
Lưu tú và sự trở lại của ngọn cờ đại hán
Lưu Tú không phải kiểu nhân vật bước ra với tiếng sấm ngay từ đầu.
Ông là hậu duệ xa của hoàng tộc Hán, sống trong thời mà danh nghĩa họ Lưu vẫn còn
sức hiệu triệu mạnh mẽ.
Khi thiên hạ nổi loạn chống Vương Mãng,
nhiều lực lượng nhân danh khôi phục nhà Hán.
Anh trai của Lưu Tú là Lưu Diễn có uy tín và tham vọng,
nhưng bị chính lực lượng Hán Canh Thủy nghi kỵ và giết.
Lưu Tú phải nhẫn nhịn, che giấu nỗi đau,
tiếp tục hành động trong một thế cờ nguy hiểm.
Sự kiên nhẫn ấy cho thấy phẩm chất lớn của ông:
không để cảm xúc phá hỏng thời cơ.
Qua nhiều chiến dịch, Lưu Tú dần đánh bại các thế lực cát cứ.
Năm 25, ông lên ngôi hoàng đế, tức Hán Quang Vũ Đế,
mở đầu Đông Hán.
Kinh đô được đặt ở Lạc Dương, nên giai đoạn này thường được gọi là Đông Hán,
phân biệt với Tây Hán đóng đô ở Trường An.