Đêm Dài Trên Đất Giao Châu
Trước khi cái tên Lý Nam Đế vang lên trong lịch sử,
đất Giao Châu đã trải qua nhiều thế kỷ sống dưới bóng đô hộ phương Bắc.
Từ sau thất bại của Hai Bà Trưng, rồi Bà Triệu,
người Việt vẫn không ngừng vùng dậy.
Nhưng mỗi lần ngọn lửa khởi nghĩa bùng lên,
các triều đại phương Bắc lại đem quân đàn áp,
đặt lại quan lại, siết chặt thuế khóa, tìm cách biến vùng đất phương Nam thành
một phần ngoan ngoãn trong đế chế của họ.
Đến thế kỷ VI, Giao Châu nằm dưới quyền nhà Lương,
một triều đại ở phương Nam Trung Hoa.
Trên danh nghĩa, nhà Lương cử quan sang cai trị,
đặt bộ máy hành chính, thu thuế và kiểm soát dân chúng.
Nhưng trong thực tế, vùng đất này luôn âm ỉ bất bình.
Quan lại đô hộ nhiều người tham lam, khinh rẻ người bản địa.
Họ dựa vào quyền lực triều đình để vơ vét của cải,
bắt dân chịu lao dịch, làm cho đời sống vốn đã khó khăn lại càng thêm nặng nề.
Những người hào trưởng bản địa, dù có uy tín trong dân,
vẫn bị xem thấp trong hệ thống cai trị.
Người tài ở Giao Châu khó có con đường tiến thân xứng đáng nếu không chịu khuất
phục trước quyền lực ngoại bang.
Dân chúng sống giữa hai lớp áp lực:
một bên là ruộng đồng, mưa nắng, sinh kế;
một bên là thuế khóa, quan quân, những mệnh lệnh từ một triều đình xa xôi không
hề hiểu nỗi khổ nơi biên viễn.
Nhưng chính trong những năm tháng ấy, ý chí tự chủ của người Việt không hề chết.
Nó ẩn trong các làng quê.
Nó nằm trong ký ức về Hai Bà Trưng, Bà Triệu.
Nó truyền qua những lời kể âm thầm bên bếp lửa.
Và rồi, khi thời cơ đến, ý chí ấy tìm thấy một người đủ bản lĩnh để đứng lên.
Người ấy là Lý Bí.