Từ Vạn Xuân Đến Đại Việt Sau Này
Sau thời Lý Nam Đế, dân tộc Việt còn phải đi qua nhiều thế kỷ nữa mới giành được
độc lập bền vững với chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền năm 938.
Nhưng con đường đến Bạch Đằng không phải con đường trống rỗng.
Trên con đường ấy có tiếng trống Mê Linh của Hai Bà Trưng.
Có bóng dáng Bà Triệu ở núi Nưa.
Có quốc hiệu Vạn Xuân của Lý Nam Đế.
Có đầm Dạ Trạch của Triệu Quang Phục.
Có những cuộc vùng dậy nối tiếp nhau, khi thành công,
khi thất bại, nhưng tất cả cùng giữ cho ý chí tự chủ không tắt.
Lý Nam Đế nằm ở một vị trí đặc biệt trong dòng chảy ấy.
Ông không chỉ phản kháng.
Ông dựng nước.
Ông không chỉ đánh đuổi quan đô hộ.
Ông tuyên bố một quốc hiệu và một đế hiệu.
Ông biến khát vọng độc lập thành hình thức nhà nước.
Điều ấy khiến ông trở thành một trong những nhân vật quan trọng nhất của thời Bắc
thuộc.
Khi các triều đại độc lập sau này như Đinh,
Lê, Lý, Trần xây dựng quốc gia, xưng đế,
đặt quốc hiệu, tổ chức triều đình, người ta có thể nhìn ngược về Lý Nam Đế như
một bước thử sớm, một lời báo trước rằng dân tộc Việt cuối cùng sẽ không chịu làm
quận huyện của phương Bắc.
Vạn Xuân có thể không tồn tại muôn đời như tên gọi mong ước.
Nhưng ý nghĩa của cái tên ấy thì sống rất lâu.
Mùa Xuân Vạn Xuân Còn Trong Lịch Sử
Lý Nam Đế mất trong gian khó.
Ông không được chứng kiến một triều đại lâu dài,
không được sống đến ngày đất nước hoàn toàn yên ổn,
không được nhìn thấy giấc mơ Vạn Xuân nở rộ như ông từng mong.
Nhưng lịch sử đôi khi công bằng theo cách rất chậm.
Nó không trao cho người mở đường niềm vui trọn vẹn ngay trong đời họ.
Nhưng nó giữ tên họ lại cho hậu thế.
Ngày nay, khi nhắc đến Lý Nam Đế, người Việt nhớ đến một con người đã dám đứng
lên giữa thời Bắc thuộc, đánh đuổi quan quân nhà Lương,
xưng Hoàng đế, đặt tên nước là Vạn Xuân.
Đó không chỉ là một sự kiện chính trị.
Đó là một khoảnh khắc tinh thần:
khoảnh khắc người Việt tự nhìn mình như chủ nhân của một quốc gia.
Hình ảnh Lý Nam Đế không ồn ào như tiếng voi trận của Hai Bà Trưng,
không rực cháy như huyền thoại Bà Triệu,
nhưng có chiều sâu của một người dựng nền.
Ông là người biến ngọn lửa phản kháng thành ánh sáng của triều đình,
biến nỗi uất hận thành quốc hiệu, biến khát vọng tự do thành lời tuyên bố trước
thiên hạ.
Vạn Xuân — cái tên ấy nghe như một mùa xuân không bao giờ tàn.
Dù nhà nước ấy trải qua chiến tranh, dù người sáng lập phải rút vào động Khuất
Lão và mất trong bệnh tật, cái tên Vạn Xuân vẫn còn lại như một lời nhắc:
dân tộc Việt đã từng mơ rất sớm về một đất nước trường tồn.
Trong đêm dài Bắc thuộc, Lý Nam Đế là người thắp lên một ngọn đèn lớn.
Ngọn đèn ấy có lúc bị gió chiến tranh làm chao đảo.
Có lúc tưởng như sắp tắt giữa núi rừng và đầm lầy.
Nhưng ánh sáng của nó đã kịp truyền sang những người kế tiếp.
Từ Lý Nam Đế đến Triệu Việt Vương, từ Vạn Xuân đến những cuộc khởi nghĩa về sau,
từ các thất bại đau đớn đến chiến thắng Bạch Đằng,
lịch sử Việt Nam đi qua rất nhiều máu và nước mắt để đến ngày độc lập bền vững.
Và trong hành trình ấy, Lý Nam Đế mãi là một cột mốc lớn.
Ông không chỉ là người khởi nghĩa.
Ông là người dựng nước.
Ông không chỉ chống lại nhà Lương.
Ông chống lại ý nghĩ rằng dân tộc này chỉ có thể sống như một vùng bị trị.
Bởi vậy, dù mùa xuân Vạn Xuân trong đời ông còn ngắn ngủi,
mùa xuân ấy vẫn nở trong lịch sử.
Nó nở trong niềm tự hào dân tộc, trong ký ức về những người dám xưng đế khi đất
nước còn chìm trong đô hộ, và trong khát vọng muôn đời của người Việt:
được sống trên đất mình, dưới bầu trời của mình,
với vận mệnh do chính mình quyết định.
Lý Nam Đế — người dựng nước Vạn Xuân — đã đi vào lịch sử như tiếng chuông đầu tiên
báo rằng sau đêm dài, mùa xuân tự chủ nhất định sẽ trở về.