người nâng ta lên chưa chắc cứu được ta khi thời thế đổi chiều.
Thanh kiếm còn vang dưới bóng nhà hán
Hàn Tín chết khi nhà Hán vừa bước vào giai đoạn củng cố quyền lực.
Sau ông, nhiều vương khác họ lần lượt bị loại bỏ hoặc suy yếu.
Lưu Bang và triều đình Hán hiểu rằng để đế quốc tồn tại lâu dài,
quyền lực không thể phân tán vào tay các công thần quân sự quá mạnh.
Nhìn từ phía hoàng quyền, đó là logic lạnh lùng của việc xây dựng nhà nước.
Nhìn từ phía Hàn Tín, đó là bi kịch của người đã dùng tài năng để dựng nên một
ngai vàng, rồi bị chính ngai vàng ấy nghi ngờ.
Ông là một trong “Hán sơ tam kiệt” cùng Trương Lương và Tiêu Hà.
Nhưng số phận ba người rất khác nhau.
Trương Lương biết lui, giữ mình bằng sự thanh thoát của một mưu sĩ hiểu đạo công
thành thân thoái.
Tiêu Hà ở lại triều đình, cẩn trọng trong vai trò quan văn và cũng có lúc phải
tự làm xấu danh tiếng để tránh bị nghi kỵ.
Hàn Tín thì khác.
Ông là thanh kiếm quá sắc.
Khi chiến tranh còn đó, không ai muốn buông thanh kiếm ấy.
Khi hòa bình đến, thanh kiếm ấy khiến người cầm nó sợ đứt tay.
Tài năng quân sự của Hàn Tín được đời sau đánh giá rất cao.
Những chiến dịch của ông thể hiện khả năng điều binh linh hoạt,
dùng nghi binh, đánh tâm lý, tận dụng địa hình,
khai thác sai lầm đối phương.
Ông không chỉ thắng một trận.
Ông thắng nhiều chiến dịch nối tiếp, trên nhiều hướng,
trước nhiều đối thủ khác nhau, trong một cục diện phức tạp.
Nhưng câu chuyện Hàn Tín không chỉ là bài học về chiến tranh.
Đó còn là bài học về thời thế.
Một người có tài cần gặp đúng người dùng mình.
Nếu không có Tiêu Hà, Hàn Tín có thể mãi là viên quan nhỏ bị bỏ quên.
Nếu không có Lưu Bang dám lập đàn bái tướng,
tài năng ấy có thể không có đất phát huy.
Nhưng một người có công quá lớn cũng phải hiểu rằng sau chiến thắng,
luật chơi thay đổi.
Trên chiến trường, thắng bại được quyết định bằng mưu lược và dũng khí.
Trong triều đình, sinh tử nhiều khi nằm ở lòng nghi kỵ,
sự kiềm chế và khả năng rút lui đúng lúc.
Hàn Tín thắng được Ngụy, Triệu, Tề, Sở.
Nhưng ông không thắng được nỗi sợ của hoàng quyền.
Không thắng được cái thế “công cao át chủ”. Không thắng được số phận của một thiên
tài sinh ra cho thời loạn, nhưng lại phải sống tiếp trong thời bình.
Ngày nay, khi nhắc đến Hàn Tín, người ta nhớ đến kẻ từng chịu nhục chui háng,
nhớ đến Tiêu Hà đuổi dưới trăng, nhớ đến Bối Thủy bày trận,
nhớ đến câu “càng nhiều càng tốt”, nhớ đến cái chết oan khuất hay ít nhất là đầy
nghi vấn trong cung Trường Lạc.
Những mảnh đời ấy ghép lại thành một chân dung vừa rực rỡ vừa lạnh buốt.
Hàn Tín không phải người hoàn hảo.
Ông có tham vọng, có kiêu hãnh, có những quyết định gây tranh cãi.
Nhưng ông là một thiên tài quân sự hiếm có,
người đã đi từ đáy sâu nhục nhã đến đỉnh cao quyền lực bằng tài năng thật sự.
Và có lẽ, điều khiến hậu thế không ngừng kể lại câu chuyện của ông không chỉ là
vì ông thắng nhiều trận, mà vì đời ông giống một lời nhắc nhở:
Có những người sinh ra để làm nên lịch sử.
Nhưng lịch sử, sau khi dùng họ xong, không phải lúc nào cũng để họ ra đi trong
vinh quang.
Hàn Tín từng cúi mình chui qua háng một kẻ vô danh để giữ lấy tương lai.
Ông từng đứng trước ba quân, cầm ấn Đại tướng quân,
xoay chuyển vận mệnh thiên hạ.
Ông từng khiến các nước run sợ, khiến Hạng Vũ mất dần thế cờ,
khiến nhà Hán có được con đường đến ngai vàng.
Nhưng cuối cùng, thanh kiếm năm xưa không cứu được ông.
Nó chỉ còn lại trong ký ức hậu thế, như tiếng kim loại ngân dài giữa sương mù lịch
sử:
sáng chói, sắc lạnh, và buồn đến nao lòng.