1
00:00:00,850 --> 00:00:03,550
Đêm dài bắc thuộc và nỗi uất của đất giao châu

2
00:00:04,410 --> 00:00:06,085
Trong lịch sử Việt Nam, có những cuộc khởi nghĩa không lập tức mở ra một triều

3
00:00:06,105 --> 00:00:06,605
đại lâu dài, không làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh đất nước chỉ sau một trận đánh.

4
00:00:06,625 --> 00:00:09,050
Nhưng chúng giống như những ngọn đuốc được thắp lên giữa đêm dài,

5
00:00:09,088 --> 00:00:09,750
để người đời sau nhìn thấy rằng dân tộc này chưa bao giờ cam chịu làm nô lệ.

6
00:00:09,770 --> 00:00:11,530
Khởi nghĩa Phùng Hưng là một ngọn đuốc như thế.

7
00:00:11,550 --> 00:00:12,881
Cuộc khởi nghĩa ấy nổ ra vào nửa sau thế kỷ VIII,

8
00:00:12,901 --> 00:00:13,401
khi đất nước ta còn nằm dưới ách cai trị của nhà Đường.

9
00:00:13,421 --> 00:00:14,917
Sau nhiều thế kỷ Bắc thuộc, các triều đại phương Bắc lần lượt đặt quan lại sang

10
00:00:14,937 --> 00:00:15,437
cai trị, chia đất, đặt quận huyện, bắt dân đóng thuế,

11
00:00:15,457 --> 00:00:16,724
đi phu, cống nạp sản vật, chịu đủ thứ luật lệ khắc nghiệt.

12
00:00:16,744 --> 00:00:18,290
Từ sau Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan,

13
00:00:18,310 --> 00:00:18,810
tinh thần phản kháng của người Việt vẫn không tắt.

14
00:00:18,830 --> 00:00:20,290
Mỗi thời lại có những con người đứng lên.

15
00:00:21,050 --> 00:00:23,310
Mỗi vùng đất lại có những ngọn lửa âm ỉ.

16
00:00:23,470 --> 00:00:25,227
Và đến thời nhà Đường, khi bộ máy đô hộ ngày càng nặng nề,

17
00:00:25,247 --> 00:00:25,747
lòng dân Giao Châu lại một lần nữa sôi lên.

18
00:00:25,767 --> 00:00:26,170
Giao Châu khi ấy không phải vùng đất yên ổn trong mắt quan đô hộ.

19
00:00:26,190 --> 00:00:28,305
Đó là vùng đất xa xôi với phương Bắc, nhưng có truyền thống riêng,

20
00:00:28,325 --> 00:00:28,825
có hào trưởng bản địa, có làng xã bền chặt,

21
00:00:28,845 --> 00:00:29,045
có ký ức về những lần nổi dậy.

22
00:00:29,065 --> 00:00:30,510
Dù bị gọi bằng tên quận huyện của kẻ cai trị,

23
00:00:30,544 --> 00:00:31,061
người dân nơi đây vẫn giữ trong lòng ý thức rằng mình có cội nguồn riêng,

24
00:00:31,081 --> 00:00:31,581
phong tục riêng, linh hồn riêng.

25
00:00:31,601 --> 00:00:31,801
Nhà Đường từng là một đế chế lớn mạnh, có quân đội hùng hậu,

26
00:00:31,821 --> 00:00:32,254
văn hóa phát triển, bộ máy cai trị rộng khắp.

27
00:00:32,274 --> 00:00:34,510
Nhưng đối với người dân Giao Châu, sự lớn mạnh ấy không đem lại tự do.

28
00:00:34,530 --> 00:00:36,850
Nó hiện ra qua bóng dáng của quan đô hộ,

29
00:00:36,877 --> 00:00:37,377
của sưu thuế, của quân lính, của những mệnh lệnh từ xa áp xuống đời sống bản địa.

30
00:00:37,397 --> 00:00:39,830
Và khi sự áp bức vượt quá sức chịu đựng,

31
00:00:39,981 --> 00:00:41,626
lòng dân sẽ tìm một người để gửi gắm hy vọng.

32
00:00:41,646 --> 00:00:42,382
Người ấy là Phùng Hưng.

33
00:00:42,402 --> 00:00:43,290
Đường lâm và dòng họ phùng

34
00:00:43,310 --> 00:00:45,850
Phùng Hưng quê ở Đường Lâm, thuộc vùng Sơn Tây,

35
00:00:45,870 --> 00:00:46,690
Hà Nội ngày nay.

36
00:00:47,490 --> 00:00:50,670
Đường Lâm là vùng đất cổ, nổi tiếng với truyền thống lâu đời,

37
00:00:50,698 --> 00:00:51,198
nơi sinh ra nhiều nhân vật có ảnh hưởng trong lịch sử.

38
00:00:51,218 --> 00:00:52,277
Ở đó, làng xóm, ruộng đồng, gò đồi, đình miếu và dòng họ gắn bó với nhau thành

39
00:00:52,297 --> 00:00:52,797
một cộng đồng bền chặt.

40
00:00:52,817 --> 00:00:53,848
Sử sách ghi rằng Phùng Hưng xuất thân trong một gia đình hào trưởng giàu có,

41
00:00:53,868 --> 00:00:54,368
có uy tín trong vùng.

42
00:00:54,388 --> 00:00:55,439
Cha ông là Phùng Hạp Khanh, được nhắc đến như người hiền đức,

43
00:00:55,459 --> 00:00:55,959
biết chăm lo cho dân, có thế lực tại địa phương.

44
00:00:55,979 --> 00:00:57,390
Gia đình họ Phùng không chỉ có của cải,

45
00:00:57,410 --> 00:00:58,410
mà còn có lòng người.

46
00:00:59,110 --> 00:01:00,210
Trong thời Bắc thuộc, những hào trưởng bản địa như vậy thường là điểm tựa quan

47
00:01:00,230 --> 00:01:02,000
trọng của dân chúng, đồng thời cũng là lực lượng khiến quan đô hộ phải dè chừng.

48
00:01:02,020 --> 00:01:03,770
Phùng Hưng có hai người em là Phùng Hải và Phùng Dĩnh.

49
00:01:03,890 --> 00:01:06,610
Ba anh em đều được truyền tụng là người có sức khỏe,

50
00:01:06,638 --> 00:01:07,138
có khí phách, giỏi võ nghệ, được dân chúng kính phục.

51
00:01:07,158 --> 00:01:08,430
Trong dân gian, hình ảnh Phùng Hưng được kể lại với màu sắc phi thường.

52
00:01:08,450 --> 00:01:10,550
Có chuyện nói ông có sức khỏe khác thường,

53
00:01:10,616 --> 00:01:11,116
có thể vật trâu, đánh hổ.

54
00:01:11,136 --> 00:01:13,530
Những chi tiết ấy mang tính truyền thuyết,

55
00:01:13,561 --> 00:01:14,061
nhưng phản ánh một sự thật tinh thần:

56
00:01:14,081 --> 00:01:15,061
trong lòng dân, Phùng Hưng là người mạnh mẽ,

57
00:01:15,081 --> 00:01:15,581
có đủ uy tín và bản lĩnh để đứng lên chống lại quyền lực đô hộ.

58
00:01:15,601 --> 00:01:18,270
Điều quan trọng hơn sức mạnh thân thể là sức mạnh của lòng người.

59
00:01:18,290 --> 00:01:20,430
Một người muốn khởi nghĩa không chỉ cần can đảm.

60
00:01:20,484 --> 00:01:20,984
Người ấy phải được dân tin.

61
00:01:21,004 --> 00:01:21,307
Phải có khả năng quy tụ.

62
00:01:21,327 --> 00:01:23,133
Phải khiến người khác tin rằng đi theo mình không phải là liều chết vô nghĩa,

63
00:01:23,153 --> 00:01:23,681
mà là bước vào một cuộc chiến vì lẽ phải.

64
00:01:23,701 --> 00:01:24,201
Phùng Hưng có được điều đó.

65
00:01:24,221 --> 00:01:25,630
Ở Đường Lâm, tên tuổi ông ngày càng lan rộng.

66
00:01:25,650 --> 00:01:27,630
Dân chúng nhìn thấy ở ông một người của đất mình,

67
00:01:27,662 --> 00:01:28,162
hiểu nỗi khổ của mình, đứng gần mình hơn bất kỳ viên quan đô hộ nào.

68
00:01:28,182 --> 00:01:30,830
Khi lòng người đã nghiêng về phía một hào trưởng bản địa,

69
00:01:30,970 --> 00:01:32,490
chỉ cần thời cơ đến, ngọn lửa có thể bùng lên.

70
00:01:32,510 --> 00:01:34,430
Cao chính bình và sự hà khắc của chính quyền đô hộ

71
00:01:34,450 --> 00:01:36,307
Thời điểm Phùng Hưng nổi dậy, Giao Châu nằm dưới quyền cai trị của quan đô hộ nhà

72
00:01:36,327 --> 00:01:36,827
Đường.

73
00:01:36,847 --> 00:01:39,470
Một nhân vật thường được nhắc đến trong bối cảnh này là Cao Chính Bình.

74
00:01:40,030 --> 00:01:42,470
Cao Chính Bình giữ chức đô hộ ở An Nam.

75
00:01:43,030 --> 00:01:44,890
Sử Việt ghi ông là người cai trị hà khắc,

76
00:01:44,910 --> 00:01:46,510
đánh thuế nặng, khiến dân chúng oán giận.

77
00:01:46,530 --> 00:01:49,770
Dưới tay những viên quan như vậy, đời sống người dân càng cơ cực.

78
00:01:49,990 --> 00:01:51,786
Họ phải nộp của cải, sản vật, chịu lao dịch,

79
00:01:51,806 --> 00:01:52,306
chịu sự áp bức của bộ máy quan lại và quân lính.

80
00:01:52,326 --> 00:01:53,470
Ách đô hộ không chỉ lấy đi thóc gạo.

81
00:01:53,490 --> 00:01:55,850
Nó lấy đi cả sự yên ổn.

82
00:01:55,891 --> 00:01:56,530
Người dân làm lụng trên ruộng của mình nhưng không được sống thật sự làm chủ.

83
00:01:56,550 --> 00:02:00,110
Những sản vật của núi rừng, sông biển bị biến thành cống phẩm.

84
00:02:00,310 --> 00:02:02,450
Những người trai tráng có thể bị bắt đi phu.

85
00:02:02,990 --> 00:02:04,890
Những dòng họ bản địa bị chèn ép.

86
00:02:05,490 --> 00:02:08,510
Mỗi mệnh lệnh từ phủ đô hộ giống như một hòn đá đè thêm lên vai dân chúng.

87
00:02:09,370 --> 00:02:10,950
Trong hoàn cảnh ấy, sự oán giận tích tụ qua từng mùa vụ.

88
00:02:10,970 --> 00:02:13,410
Một triều đại đô hộ có thể tưởng rằng dân đã quen cúi đầu.

89
00:02:13,430 --> 00:02:15,830
Nhưng họ thường không nhìn thấy điều đang diễn ra dưới đáy lòng làng xã:

90
00:02:15,850 --> 00:02:17,280
những lời than thở, những ánh mắt căm hờn,

91
00:02:17,300 --> 00:02:17,800
những cuộc bàn bạc kín đáo, những người hào trưởng âm thầm chuẩn bị.

92
00:02:17,820 --> 00:02:20,490
Phùng Hưng và các em của ông đã đứng lên trong bối cảnh đó.

93
00:02:21,530 --> 00:02:22,210
Cuộc khởi nghĩa không phải là một cơn bốc đồng.

94
00:02:22,230 --> 00:02:24,290
Nó là kết quả của sự chịu đựng quá lâu.

95
00:02:24,310 --> 00:02:26,732
Khi dân chúng không còn tin vào sự công bằng của chính quyền đô hộ,

96
00:02:26,752 --> 00:02:27,252
họ sẽ tìm đến những người dám chống lại nó.

97
00:02:27,272 --> 00:02:29,322
Và từ Đường Lâm, ngọn cờ khởi nghĩa được dựng lên.