Phùng Hưng thuộc về loại thứ ba.
Ngọn cờ đường lâm còn bay trong sử việt
Khởi nghĩa Phùng Hưng không phải chương cuối của thời Bắc thuộc.
Sau ông, đất nước vẫn còn phải đi thêm một chặng đường dài mới giành được nền độc
lập lâu dài.
Nhưng nếu không có những ngọn cờ như Phùng Hưng,
con đường ấy sẽ tối hơn rất nhiều.
Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc giống như một dòng sông bị đá lớn chặn ngang.
Nước không thể chảy thẳng, nhưng nó không ngừng tìm đường.
Khi bị chặn ở chỗ này, nó len qua chỗ khác.
Khi bị dồn nén, nó tích tụ sức mạnh.
Và đến một ngày, nó phá vỡ những tảng đá tưởng như bền chắc nhất.
Phùng Hưng là một đợt sóng mạnh trong dòng sông ấy.
Từ Đường Lâm, ông phất cờ.
Từ nỗi uất của dân chúng, ông dựng nghĩa quân.
Từ vùng đất quê hương, ông tiến về Tống Bình.
Từ một hào trưởng bản địa, ông trở thành Bố Cái Đại Vương trong lòng dân.
Điều khiến câu chuyện của ông còn vang đến hôm nay không chỉ là việc ông đánh chiếm
phủ thành.
Điều lớn hơn là tinh thần mà ông để lại:
khi chính quyền đô hộ trở nên tàn bạo, người dân có quyền đứng lên;
khi quê hương bị áp bức, những người có uy tín phải biết gánh trách nhiệm;
khi kẻ mạnh tưởng có thể cai trị mãi, lịch sử sẽ sinh ra những con người làm nó
phải run sợ.
Phùng Hưng không để lại cho đời một bản tuyên ngôn dài.
Không để lại những lời văn hoa.
Nhưng chính cuộc đời ông là một lời tuyên ngôn.
Lời tuyên ngôn ấy nói rằng dân Giao Châu không phải đám dân bị trị không có ký
ức, không có khí phách, không có khả năng tự đứng lên.
Họ có làng xã.
Có hào trưởng.
Có lòng căm giận.
Có niềm tin.
Và khi tất cả gặp được một thủ lĩnh đủ uy tín,
ngọn lửa khởi nghĩa sẽ bùng cháy.
Hơn một nghìn năm đã trôi qua.
Nhà Đường đã thành quá khứ.
Cao Chính Bình chỉ còn là cái tên gắn với sự hà khắc và thất bại.
Nhưng Phùng Hưng vẫn được người Việt nhắc đến bằng sự kính trọng.
Ở Đường Lâm, gió vẫn thổi qua những mái nhà cổ,
qua đường làng đá ong, qua ký ức về những con người từng làm nên lịch sử.
Trong làn gió ấy, người ta như còn nghe tiếng bước chân nghĩa quân năm xưa,
tiếng cờ phất lên, tiếng dân chúng gọi nhau đứng dậy.
Và trên tất cả, là bóng dáng Bố Cái Đại Vương.
Một người không sinh ra trên ngai vàng,
nhưng được lòng dân tôn như cha mẹ.
Một người không dựng được triều đại lâu dài,
nhưng dựng được niềm tin.
Một người không chấm dứt ngay đêm dài Bắc thuộc,
nhưng đã thắp thêm một ngọn đèn để hậu thế đi tiếp.
Ngọn đèn ấy, từ Đường Lâm đến Tống Bình,
từ thế kỷ VIII đến hôm nay, vẫn còn sáng trong lịch sử Việt Nam.
Bởi dân tộc nào còn nhớ những người từng đứng lên vì mình,
dân tộc ấy còn giữ được linh hồn.
Và Phùng Hưng, Bố Cái Đại Vương, chính là một phần linh hồn bất khuất ấy của non