1
00:00:00,850 --> 00:00:03,550
Đêm dài bắc thuộc và nỗi uất của đất giao châu

2
00:00:04,410 --> 00:00:06,085
Trong lịch sử Việt Nam, có những cuộc khởi nghĩa không lập tức mở ra một triều

3
00:00:06,105 --> 00:00:06,605
đại lâu dài, không làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh đất nước chỉ sau một trận đánh.

4
00:00:06,625 --> 00:00:09,050
Nhưng chúng giống như những ngọn đuốc được thắp lên giữa đêm dài,

5
00:00:09,088 --> 00:00:09,750
để người đời sau nhìn thấy rằng dân tộc này chưa bao giờ cam chịu làm nô lệ.

6
00:00:09,770 --> 00:00:11,530
Khởi nghĩa Phùng Hưng là một ngọn đuốc như thế.

7
00:00:11,550 --> 00:00:12,881
Cuộc khởi nghĩa ấy nổ ra vào nửa sau thế kỷ VIII,

8
00:00:12,901 --> 00:00:13,401
khi đất nước ta còn nằm dưới ách cai trị của nhà Đường.

9
00:00:13,421 --> 00:00:14,917
Sau nhiều thế kỷ Bắc thuộc, các triều đại phương Bắc lần lượt đặt quan lại sang

10
00:00:14,937 --> 00:00:15,437
cai trị, chia đất, đặt quận huyện, bắt dân đóng thuế,

11
00:00:15,457 --> 00:00:16,724
đi phu, cống nạp sản vật, chịu đủ thứ luật lệ khắc nghiệt.

12
00:00:16,744 --> 00:00:18,290
Từ sau Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan,

13
00:00:18,310 --> 00:00:18,810
tinh thần phản kháng của người Việt vẫn không tắt.

14
00:00:18,830 --> 00:00:20,290
Mỗi thời lại có những con người đứng lên.

15
00:00:21,050 --> 00:00:23,310
Mỗi vùng đất lại có những ngọn lửa âm ỉ.

16
00:00:23,470 --> 00:00:25,227
Và đến thời nhà Đường, khi bộ máy đô hộ ngày càng nặng nề,

17
00:00:25,247 --> 00:00:25,747
lòng dân Giao Châu lại một lần nữa sôi lên.

18
00:00:25,767 --> 00:00:26,170
Giao Châu khi ấy không phải vùng đất yên ổn trong mắt quan đô hộ.

19
00:00:26,190 --> 00:00:28,305
Đó là vùng đất xa xôi với phương Bắc, nhưng có truyền thống riêng,

20
00:00:28,325 --> 00:00:28,825
có hào trưởng bản địa, có làng xã bền chặt,

21
00:00:28,845 --> 00:00:29,045
có ký ức về những lần nổi dậy.

22
00:00:29,065 --> 00:00:30,510
Dù bị gọi bằng tên quận huyện của kẻ cai trị,

23
00:00:30,544 --> 00:00:31,061
người dân nơi đây vẫn giữ trong lòng ý thức rằng mình có cội nguồn riêng,

24
00:00:31,081 --> 00:00:31,581
phong tục riêng, linh hồn riêng.

25
00:00:31,601 --> 00:00:31,801
Nhà Đường từng là một đế chế lớn mạnh, có quân đội hùng hậu,

26
00:00:31,821 --> 00:00:32,254
văn hóa phát triển, bộ máy cai trị rộng khắp.

27
00:00:32,274 --> 00:00:34,510
Nhưng đối với người dân Giao Châu, sự lớn mạnh ấy không đem lại tự do.

28
00:00:34,530 --> 00:00:36,850
Nó hiện ra qua bóng dáng của quan đô hộ,

29
00:00:36,877 --> 00:00:37,377
của sưu thuế, của quân lính, của những mệnh lệnh từ xa áp xuống đời sống bản địa.

30
00:00:37,397 --> 00:00:39,830
Và khi sự áp bức vượt quá sức chịu đựng,

31
00:00:39,981 --> 00:00:41,626
lòng dân sẽ tìm một người để gửi gắm hy vọng.

32
00:00:41,646 --> 00:00:42,382
Người ấy là Phùng Hưng.

33
00:00:42,402 --> 00:00:43,290
Đường lâm và dòng họ phùng

34
00:00:43,310 --> 00:00:45,850
Phùng Hưng quê ở Đường Lâm, thuộc vùng Sơn Tây,

35
00:00:45,870 --> 00:00:46,690
Hà Nội ngày nay.

36
00:00:47,490 --> 00:00:50,670
Đường Lâm là vùng đất cổ, nổi tiếng với truyền thống lâu đời,

37
00:00:50,698 --> 00:00:51,198
nơi sinh ra nhiều nhân vật có ảnh hưởng trong lịch sử.

38
00:00:51,218 --> 00:00:52,277
Ở đó, làng xóm, ruộng đồng, gò đồi, đình miếu và dòng họ gắn bó với nhau thành

39
00:00:52,297 --> 00:00:52,797
một cộng đồng bền chặt.

40
00:00:52,817 --> 00:00:53,848
Sử sách ghi rằng Phùng Hưng xuất thân trong một gia đình hào trưởng giàu có,

41
00:00:53,868 --> 00:00:54,368
có uy tín trong vùng.

42
00:00:54,388 --> 00:00:55,439
Cha ông là Phùng Hạp Khanh, được nhắc đến như người hiền đức,

43
00:00:55,459 --> 00:00:55,959
biết chăm lo cho dân, có thế lực tại địa phương.

44
00:00:55,979 --> 00:00:57,390
Gia đình họ Phùng không chỉ có của cải,

45
00:00:57,410 --> 00:00:58,410
mà còn có lòng người.

46
00:00:59,110 --> 00:01:00,210
Trong thời Bắc thuộc, những hào trưởng bản địa như vậy thường là điểm tựa quan

47
00:01:00,230 --> 00:01:02,000
trọng của dân chúng, đồng thời cũng là lực lượng khiến quan đô hộ phải dè chừng.

48
00:01:02,020 --> 00:01:03,770
Phùng Hưng có hai người em là Phùng Hải và Phùng Dĩnh.

49
00:01:03,890 --> 00:01:06,610
Ba anh em đều được truyền tụng là người có sức khỏe,

50
00:01:06,638 --> 00:01:07,138
có khí phách, giỏi võ nghệ, được dân chúng kính phục.

51
00:01:07,158 --> 00:01:08,430
Trong dân gian, hình ảnh Phùng Hưng được kể lại với màu sắc phi thường.

52
00:01:08,450 --> 00:01:10,550
Có chuyện nói ông có sức khỏe khác thường,

53
00:01:10,616 --> 00:01:11,116
có thể vật trâu, đánh hổ.

54
00:01:11,136 --> 00:01:13,530
Những chi tiết ấy mang tính truyền thuyết,

55
00:01:13,561 --> 00:01:14,061
nhưng phản ánh một sự thật tinh thần:

56
00:01:14,081 --> 00:01:15,061
trong lòng dân, Phùng Hưng là người mạnh mẽ,

57
00:01:15,081 --> 00:01:15,581
có đủ uy tín và bản lĩnh để đứng lên chống lại quyền lực đô hộ.

58
00:01:15,601 --> 00:01:18,270
Điều quan trọng hơn sức mạnh thân thể là sức mạnh của lòng người.

59
00:01:18,290 --> 00:01:20,430
Một người muốn khởi nghĩa không chỉ cần can đảm.

60
00:01:20,484 --> 00:01:20,984
Người ấy phải được dân tin.

61
00:01:21,004 --> 00:01:21,307
Phải có khả năng quy tụ.

62
00:01:21,327 --> 00:01:23,133
Phải khiến người khác tin rằng đi theo mình không phải là liều chết vô nghĩa,

63
00:01:23,153 --> 00:01:23,681
mà là bước vào một cuộc chiến vì lẽ phải.

64
00:01:23,701 --> 00:01:24,201
Phùng Hưng có được điều đó.

65
00:01:24,221 --> 00:01:25,630
Ở Đường Lâm, tên tuổi ông ngày càng lan rộng.

66
00:01:25,650 --> 00:01:27,630
Dân chúng nhìn thấy ở ông một người của đất mình,

67
00:01:27,662 --> 00:01:28,162
hiểu nỗi khổ của mình, đứng gần mình hơn bất kỳ viên quan đô hộ nào.

68
00:01:28,182 --> 00:01:30,830
Khi lòng người đã nghiêng về phía một hào trưởng bản địa,

69
00:01:30,970 --> 00:01:32,490
chỉ cần thời cơ đến, ngọn lửa có thể bùng lên.

70
00:01:32,510 --> 00:01:34,430
Cao chính bình và sự hà khắc của chính quyền đô hộ

71
00:01:34,450 --> 00:01:36,307
Thời điểm Phùng Hưng nổi dậy, Giao Châu nằm dưới quyền cai trị của quan đô hộ nhà

72
00:01:36,327 --> 00:01:36,827
Đường.

73
00:01:36,847 --> 00:01:39,470
Một nhân vật thường được nhắc đến trong bối cảnh này là Cao Chính Bình.

74
00:01:40,030 --> 00:01:42,470
Cao Chính Bình giữ chức đô hộ ở An Nam.

75
00:01:43,030 --> 00:01:44,890
Sử Việt ghi ông là người cai trị hà khắc,

76
00:01:44,910 --> 00:01:46,510
đánh thuế nặng, khiến dân chúng oán giận.

77
00:01:46,530 --> 00:01:49,770
Dưới tay những viên quan như vậy, đời sống người dân càng cơ cực.

78
00:01:49,990 --> 00:01:51,786
Họ phải nộp của cải, sản vật, chịu lao dịch,

79
00:01:51,806 --> 00:01:52,306
chịu sự áp bức của bộ máy quan lại và quân lính.

80
00:01:52,326 --> 00:01:53,470
Ách đô hộ không chỉ lấy đi thóc gạo.

81
00:01:53,490 --> 00:01:55,850
Nó lấy đi cả sự yên ổn.

82
00:01:55,891 --> 00:01:56,530
Người dân làm lụng trên ruộng của mình nhưng không được sống thật sự làm chủ.

83
00:01:56,550 --> 00:02:00,110
Những sản vật của núi rừng, sông biển bị biến thành cống phẩm.

84
00:02:00,310 --> 00:02:02,450
Những người trai tráng có thể bị bắt đi phu.

85
00:02:02,990 --> 00:02:04,890
Những dòng họ bản địa bị chèn ép.

86
00:02:05,490 --> 00:02:08,510
Mỗi mệnh lệnh từ phủ đô hộ giống như một hòn đá đè thêm lên vai dân chúng.

87
00:02:09,370 --> 00:02:10,950
Trong hoàn cảnh ấy, sự oán giận tích tụ qua từng mùa vụ.

88
00:02:10,970 --> 00:02:13,410
Một triều đại đô hộ có thể tưởng rằng dân đã quen cúi đầu.

89
00:02:13,430 --> 00:02:15,830
Nhưng họ thường không nhìn thấy điều đang diễn ra dưới đáy lòng làng xã:

90
00:02:15,850 --> 00:02:17,280
những lời than thở, những ánh mắt căm hờn,

91
00:02:17,300 --> 00:02:17,800
những cuộc bàn bạc kín đáo, những người hào trưởng âm thầm chuẩn bị.

92
00:02:17,820 --> 00:02:20,490
Phùng Hưng và các em của ông đã đứng lên trong bối cảnh đó.

93
00:02:21,530 --> 00:02:22,210
Cuộc khởi nghĩa không phải là một cơn bốc đồng.

94
00:02:22,230 --> 00:02:24,290
Nó là kết quả của sự chịu đựng quá lâu.

95
00:02:24,310 --> 00:02:26,732
Khi dân chúng không còn tin vào sự công bằng của chính quyền đô hộ,

96
00:02:26,752 --> 00:02:27,252
họ sẽ tìm đến những người dám chống lại nó.

97
00:02:27,272 --> 00:02:29,670
Và từ Đường Lâm, ngọn cờ khởi nghĩa được dựng lên.

98
00:02:31,410 --> 00:02:33,445
Ngọn cờ từ đường lâm

99
00:02:33,490 --> 00:02:35,333
Khi Phùng Hưng phát động khởi nghĩa, Đường Lâm trở thành điểm xuất phát của một

100
00:02:35,353 --> 00:02:35,853
làn sóng phản kháng.

101
00:02:35,873 --> 00:02:37,170
Người dân theo ông không chỉ vì ông là hào trưởng giàu có.

102
00:02:37,190 --> 00:02:39,810
Họ theo ông vì ông đại diện cho khát vọng thoát khỏi áp bức.

103
00:02:39,903 --> 00:02:40,723
Bên cạnh ông là hai người em Phùng Hải,

104
00:02:40,743 --> 00:02:41,470
Phùng Dĩnh cùng nhiều hào kiệt địa phương.

105
00:02:41,490 --> 00:02:43,837
Lực lượng ban đầu có thể chưa lớn, nhưng có một ưu thế rất quan trọng:

106
00:02:43,857 --> 00:02:44,357
lòng dân.

107
00:02:44,377 --> 00:02:44,673
Từ làng mạc, nghĩa quân tụ họp.

108
00:02:44,693 --> 00:02:45,193
Người mang giáo mác, người rèn vũ khí, người góp lương,

109
00:02:45,213 --> 00:02:45,594
người làm liên lạc, người dẫn đường.

110
00:02:45,614 --> 00:02:47,830
Trong các cuộc khởi nghĩa thời Bắc thuộc,

111
00:02:47,860 --> 00:02:48,360
sức mạnh của làng xã giữ vai trò vô cùng quan trọng.

112
00:02:48,380 --> 00:02:48,714
Chính những cộng đồng tưởng như nhỏ bé ấy đã nuôi giấu nghĩa quân,

113
00:02:48,734 --> 00:02:49,126
cung cấp lương thực, truyền tin và che chở cho người nổi dậy.

114
00:02:49,146 --> 00:02:51,330
Phùng Hưng hiểu rằng muốn thắng chính quyền đô hộ,

115
00:02:51,350 --> 00:02:51,850
không thể chỉ dựa vào một trận đánh nhỏ.

116
00:02:51,870 --> 00:02:52,637
Phải mở rộng lực lượng.

117
00:02:52,657 --> 00:02:53,450
Phải làm cho nhiều vùng cùng hưởng ứng.

118
00:02:53,470 --> 00:02:56,243
Phải đánh vào uy thế của phủ đô hộ, khiến quan quân nhà Đường mất dần khả năng

119
00:02:56,263 --> 00:02:56,763
kiểm soát.

120
00:02:56,783 --> 00:02:58,090
Nghĩa quân của ông phát triển từ vùng Đường Lâm,

121
00:02:58,139 --> 00:02:58,639
lan rộng ra các khu vực xung quanh.

122
00:02:58,659 --> 00:02:59,029
Uy danh Phùng Hưng ngày càng lớn.

123
00:02:59,049 --> 00:03:00,430
Đối với dân chúng, ông không chỉ là một thủ lĩnh quân sự.

124
00:03:00,450 --> 00:03:03,110
Ông là người đứng ra gánh lấy nỗi uất của cả vùng.

125
00:03:03,410 --> 00:03:05,050
Mỗi cuộc khởi nghĩa đều cần một khoảnh khắc khi nỗi sợ đổi thành niềm tin.

126
00:03:05,070 --> 00:03:07,110
Trước đó, dân có thể sợ quan đô hộ, sợ quân lính,

127
00:03:07,130 --> 00:03:08,650
sợ tù tội, sợ bị trả thù.

128
00:03:09,250 --> 00:03:11,954
Nhưng khi thấy có người dám đứng lên, khi thấy nghĩa quân lớn dần,

129
00:03:11,974 --> 00:03:13,247
khi thấy chính quyền đô hộ không phải không thể bị thách thức,

130
00:03:13,267 --> 00:03:13,767
nỗi sợ bắt đầu lùi lại.

131
00:03:13,787 --> 00:03:14,045
Đó là lúc lịch sử chuyển mình.

132
00:03:14,065 --> 00:03:15,730
Ba anh em họ phùng và khí thế nghĩa quân

133
00:03:15,750 --> 00:03:17,230
Trong câu chuyện khởi nghĩa Phùng Hưng,

134
00:03:17,294 --> 00:03:18,110
hình ảnh ba anh em họ Phùng có sức hấp dẫn đặc biệt.

135
00:03:18,130 --> 00:03:19,730
Phùng Hưng là người anh cả, thủ lĩnh chính,

136
00:03:19,850 --> 00:03:20,670
có uy tín lớn nhất.

137
00:03:21,250 --> 00:03:23,318
Phùng Hải và Phùng Dĩnh là những người em cùng chung chí hướng,

138
00:03:23,338 --> 00:03:23,838
góp sức vào cuộc nổi dậy.

139
00:03:23,858 --> 00:03:26,870
Dân gian gắn với họ những danh hiệu và câu chuyện thể hiện sức mạnh,

140
00:03:26,905 --> 00:03:27,405
sự gan dạ, tinh thần nghĩa khí.

141
00:03:27,425 --> 00:03:29,230
Một cuộc khởi nghĩa muốn bền không thể chỉ có một người.

142
00:03:29,250 --> 00:03:29,750
Nó cần những cánh tay nối dài.

143
00:03:29,770 --> 00:03:30,170
Cần những người chỉ huy các mũi quân.

144
00:03:30,190 --> 00:03:32,510
Cần những người giữ vững tinh thần khi khó khăn kéo đến.

145
00:03:33,370 --> 00:03:35,422
Sự đồng lòng của anh em họ Phùng vì thế trở thành một điểm tựa quan trọng.

146
00:03:35,442 --> 00:03:36,770
Hãy hình dung nghĩa quân khi ấy.

147
00:03:36,790 --> 00:03:38,186
Giữa những con đường đất, những xóm làng vùng trung du,

148
00:03:38,206 --> 00:03:38,706
những bãi sông và gò đồi, tin khởi nghĩa truyền đi.

149
00:03:38,726 --> 00:03:38,926
Cờ nghĩa được dựng lên.

150
00:03:38,946 --> 00:03:42,150
Người dân vốn bị áp bức nay nhìn thấy cơ hội trả lại món nợ lâu ngày với quan đô

151
00:03:42,170 --> 00:03:42,670
hộ.

152
00:03:42,690 --> 00:03:43,830
Những thanh niên trai tráng rời ruộng đồng,

153
00:03:43,850 --> 00:03:44,350
những hào trưởng địa phương đem người hưởng ứng,

154
00:03:44,370 --> 00:03:44,710
những người già góp lời khích lệ, phụ nữ lo lương thực,

155
00:03:44,730 --> 00:03:45,190
áo quần, thuốc men.

156
00:03:45,210 --> 00:03:47,170
Đó không chỉ là một đội quân.

157
00:03:47,190 --> 00:03:49,110
Đó là sự vùng dậy của cộng đồng.

158
00:03:49,130 --> 00:03:50,721
Trong những ngày đầu, nghĩa quân có thể dùng cách đánh linh hoạt,

159
00:03:50,741 --> 00:03:51,241
dựa vào địa hình quen thuộc, đánh vào các vị trí yếu,

160
00:03:51,261 --> 00:03:51,519
làm rối loạn bộ máy cai trị ở địa phương.

161
00:03:51,539 --> 00:03:53,510
Mỗi thắng lợi nhỏ lại làm khí thế tăng lên.

162
00:03:54,170 --> 00:03:57,790
Mỗi tin quan quân thất bại lại khiến dân thêm tin vào ngọn cờ Đường Lâm.

163
00:03:58,030 --> 00:03:59,570
Càng về sau, mục tiêu của nghĩa quân càng rõ:

164
00:03:59,590 --> 00:04:03,070
tiến về phủ thành Tống Bình, trung tâm cai trị của nhà Đường ở An Nam.

165
00:04:03,550 --> 00:04:04,751
Tống Bình, tức khu vực Hà Nội ngày nay,

166
00:04:04,771 --> 00:04:05,271
là nơi đặt cơ quan đô hộ.

167
00:04:05,291 --> 00:04:06,570
Đánh vào Tống Bình không chỉ là đánh một thành trì.

168
00:04:06,590 --> 00:04:08,930
Đó là đánh vào biểu tượng quyền lực của nhà Đường trên đất Việt.

169
00:04:10,143 --> 00:04:13,370
Tiến về tống bình

170
00:04:13,394 --> 00:04:13,894
Tống Bình là trái tim của bộ máy đô hộ.

171
00:04:13,914 --> 00:04:14,653
Từ nơi ấy, quan nhà Đường ban lệnh, thu thuế,

172
00:04:14,673 --> 00:04:15,173
điều quân, kiểm soát các châu huyện.

173
00:04:15,193 --> 00:04:16,690
Nếu Tống Bình còn vững, quyền lực đô hộ còn đứng.

174
00:04:16,710 --> 00:04:18,250
Nếu Tống Bình lung lay, cả hệ thống cai trị ở An Nam sẽ chao đảo.

175
00:04:18,270 --> 00:04:19,910
Phùng Hưng hiểu điều đó.

176
00:04:19,930 --> 00:04:23,290
Nghĩa quân từ Đường Lâm và các vùng hưởng ứng tiến dần về trung tâm.

177
00:04:23,341 --> 00:04:23,841
Đây không phải việc dễ dàng.

178
00:04:23,861 --> 00:04:25,306
Phủ thành có quân phòng thủ, có tường lũy,

179
00:04:25,326 --> 00:04:25,826
có kho tàng, có quan lại.

180
00:04:25,846 --> 00:04:28,050
Nhưng khí thế nghĩa quân đang lên cao, trong khi lòng dân đã oán ghét chính quyền

181
00:04:28,070 --> 00:04:28,570
đô hộ.

182
00:04:28,590 --> 00:04:29,670
Sử sách ghi rằng nghĩa quân vây phủ thành Tống Bình.

183
00:04:29,690 --> 00:04:31,610
Cuộc vây hãm kéo dài, tạo sức ép rất lớn lên Cao Chính Bình.

184
00:04:31,630 --> 00:04:33,804
Viên đô hộ nhà Đường lâm vào thế cô lập,

185
00:04:33,824 --> 00:04:34,324
vừa lo đối phó quân nổi dậy bên ngoài, vừa phải đối diện với sự suy sụp uy tín

186
00:04:34,344 --> 00:04:34,583
bên trong.

187
00:04:34,603 --> 00:04:36,510
Có chi tiết được sử Việt ghi lại rằng Cao Chính Bình lo sợ rồi sinh bệnh mà chết.

188
00:04:36,530 --> 00:04:38,367
Dù diễn biến cụ thể của cuộc vây thành không còn được ghi thật chi tiết,

189
00:04:38,387 --> 00:04:38,887
điều quan trọng là nghĩa quân Phùng Hưng đã làm tê liệt quyền lực của viên đô hộ

190
00:04:38,907 --> 00:04:39,375
và giành được Tống Bình.

191
00:04:39,395 --> 00:04:40,970
Khoảnh khắc ấy có ý nghĩa rất lớn.

192
00:04:41,130 --> 00:04:42,570
Trong nhiều năm, phủ đô hộ là nơi dân chúng nhìn vào với nỗi sợ.

193
00:04:42,590 --> 00:04:44,270
Đó là nơi đại diện cho nhà Đường, cho quân lính,

194
00:04:44,290 --> 00:04:44,830
cho thuế khóa, cho mệnh lệnh ngoại bang.

195
00:04:44,850 --> 00:04:46,870
Vậy mà giờ đây, nghĩa quân bản địa đã tiến vào,

196
00:04:46,890 --> 00:04:47,770
làm chủ trung tâm ấy.

197
00:04:48,260 --> 00:04:51,150
Người dân Giao Châu có thể ngẩng đầu.

198
00:04:51,170 --> 00:04:53,130
Họ thấy rằng quan đô hộ không phải thần thánh.

199
00:04:53,170 --> 00:04:54,890
Thành trì của kẻ cai trị không phải bất khả xâm phạm.

200
00:04:54,910 --> 00:04:57,134
Và một người con Đường Lâm, cùng những người dân bị áp bức,

201
00:04:57,154 --> 00:04:57,654
có thể làm rung chuyển bộ máy cai trị của một đế chế lớn.

202
00:04:57,674 --> 00:04:58,890
Những ngày làm chủ tống bình

203
00:04:59,930 --> 00:05:01,859
Sau khi giành được Tống Bình, Phùng Hưng nắm quyền cai quản đất nước trong một

204
00:05:01,879 --> 00:05:02,379
thời gian.

205
00:05:02,399 --> 00:05:04,140
Sử liệu về giai đoạn này không nhiều, nhưng truyền thống lịch sử ghi nhận ông đã

206
00:05:04,160 --> 00:05:04,660
làm chủ phủ thành và được dân chúng kính phục.

207
00:05:04,680 --> 00:05:06,670
Đối với người dân An Nam, đây là một thời khắc quý giá:

208
00:05:06,690 --> 00:05:08,690
chính quyền đô hộ bị đánh bật khỏi trung tâm,

209
00:05:08,748 --> 00:05:09,250
một thủ lĩnh bản địa đứng lên thay thế.

210
00:05:09,270 --> 00:05:11,230
Dù thời gian ấy không dài, ý nghĩa của nó rất sâu.

211
00:05:11,250 --> 00:05:12,985
Bởi sau nhiều thế kỷ bị cai trị, mỗi lần giành lại được quyền làm chủ,

212
00:05:13,005 --> 00:05:13,510
dù chỉ trong một giai đoạn ngắn, đều có sức mạnh tinh thần lớn lao.

213
00:05:13,530 --> 00:05:15,206
Nó chứng minh rằng người Việt có thể tự cai quản mình.

214
00:05:15,226 --> 00:05:16,330
Nó nuôi dưỡng niềm tin cho những cuộc đấu tranh sau này.

215
00:05:16,350 --> 00:05:19,550
Nó làm cho ký ức độc lập không bị xóa mất.

216
00:05:19,621 --> 00:05:20,450
Phùng Hưng không chỉ là người đánh thắng một viên đô hộ.

217
00:05:20,470 --> 00:05:23,550
Ông là người khơi lại cảm giác làm chủ trong lòng dân.

218
00:05:23,790 --> 00:05:26,410
Có thể hình dung những ngày ấy ở Tống Bình:

219
00:05:26,870 --> 00:05:28,570
cờ nghĩa phất lên nơi từng là phủ đô hộ,

220
00:05:28,604 --> 00:05:29,104
dân chúng truyền tai nhau tin Cao Chính Bình đã chết,

221
00:05:29,124 --> 00:05:29,510
người của họ Phùng nắm quyền, những kẻ từng dựa thế quan Đường phải khiếp sợ.

222
00:05:29,530 --> 00:05:32,590
Không khí ấy chắc chắn khác hẳn những ngày bị áp bức nặng nề trước đó.

223
00:05:33,390 --> 00:05:35,910
Nhưng lịch sử thời Bắc thuộc luôn khắc nghiệt.

224
00:05:36,130 --> 00:05:37,625
Một cuộc khởi nghĩa giành được thành trì chưa có nghĩa đã bảo vệ được thành trì

225
00:05:37,645 --> 00:05:38,145
mãi mãi.

226
00:05:38,165 --> 00:05:39,870
Nhà Đường vẫn là một đế chế lớn.

227
00:05:40,110 --> 00:05:41,616
Từ phương Bắc, họ có thể sai quân sang tái chiếm.

228
00:05:41,636 --> 00:05:42,136
Trong khi đó, chính quyền của nghĩa quân còn non trẻ,

229
00:05:42,156 --> 00:05:42,630
cơ sở tổ chức chưa đủ mạnh để biến thắng lợi thành nền độc lập lâu dài.

230
00:05:42,650 --> 00:05:44,790
Phùng Hưng qua đời sau một thời gian làm chủ Tống Bình.

231
00:05:44,810 --> 00:05:47,578
Năm mất của ông thường được đặt vào khoảng cuối thế kỷ VIII,

232
00:05:47,598 --> 00:05:48,570
nhưng các ghi chép có điểm khác nhau.

233
00:05:48,590 --> 00:05:50,870
Điều chắc chắn là sau khi ông mất, con ông là Phùng An nối quyền.

234
00:05:50,890 --> 00:05:53,910
Sự ra đi của Phùng Hưng là mất mát lớn đối với nghĩa quân.

235
00:05:54,270 --> 00:05:57,690
Một phong trào vừa giành thắng lợi thường phụ thuộc rất nhiều vào uy tín của người

236
00:05:57,710 --> 00:05:58,410
thủ lĩnh.

237
00:05:58,930 --> 00:06:01,750
Khi người ấy mất, việc giữ vững thành quả trở nên khó khăn hơn.

238
00:06:01,770 --> 00:06:03,250
Phùng an và sự trở lại của nhà đường

239
00:06:03,270 --> 00:06:04,970
Sau khi Phùng Hưng mất, Phùng An lên thay.

240
00:06:04,990 --> 00:06:07,430
Nhưng áp lực từ nhà Đường ngày càng lớn.

241
00:06:07,580 --> 00:06:09,890
Triều đình phương Bắc không thể chấp nhận việc mất quyền kiểm soát An Nam.

242
00:06:09,910 --> 00:06:12,510
Họ điều quân và quan lại sang nhằm khôi phục bộ máy đô hộ.

243
00:06:13,170 --> 00:06:15,590
Trước thế mạnh của nhà Đường, Phùng An cuối cùng phải hàng.

244
00:06:15,610 --> 00:06:17,250
Nhìn bề ngoài, cuộc khởi nghĩa kết thúc.

245
00:06:17,270 --> 00:06:18,650
Nhà Đường giành lại quyền cai trị.

246
00:06:18,670 --> 00:06:20,110
Phủ đô hộ được khôi phục.

247
00:06:21,530 --> 00:06:22,030
Những mệnh lệnh từ phương Bắc lại tiếp tục áp xuống Giao Châu.

248
00:06:22,050 --> 00:06:23,470
Nhưng nếu chỉ nhìn như vậy, ta sẽ không hiểu hết ý nghĩa của Phùng Hưng.

249
00:06:23,490 --> 00:06:25,770
Bởi lịch sử dân tộc không đi lên bằng một con đường thẳng.

250
00:06:25,790 --> 00:06:27,010
Độc lập không đến sau một lần đứng dậy.

251
00:06:27,030 --> 00:06:29,190
Nó được chuẩn bị qua nhiều cuộc nổi dậy,

252
00:06:29,230 --> 00:06:29,730
nhiều lần thất bại, nhiều đời người hy sinh,

253
00:06:29,750 --> 00:06:30,090
nhiều ngọn cờ tưởng như tắt rồi lại cháy.

254
00:06:30,110 --> 00:06:30,570
Cuộc khởi nghĩa của Phùng Hưng là một mắt xích quan trọng trong chuỗi đấu tranh

255
00:06:30,590 --> 00:06:31,090
ấy.

256
00:06:31,110 --> 00:06:31,762
Trước ông, đã có Hai Bà Trưng, Bà Triệu,

257
00:06:31,782 --> 00:06:32,282
Lý Bí, Mai Thúc Loan.

258
00:06:32,302 --> 00:06:33,233
Sau ông, sẽ còn Dương Thanh, Khúc Thừa Dụ,

259
00:06:33,253 --> 00:06:33,753
Dương Đình Nghệ, Ngô Quyền.

260
00:06:33,773 --> 00:06:33,979
Mỗi người góp một phần.

261
00:06:33,999 --> 00:06:34,206
Người mở đầu, người tiếp nối, người thất bại,

262
00:06:34,226 --> 00:06:34,614
người thành công.

263
00:06:34,634 --> 00:06:36,930
Nhưng tất cả cùng tạo nên dòng chảy không chịu khuất phục của dân tộc Việt.

264
00:06:36,950 --> 00:06:39,050
Phùng Hưng không giành được nền độc lập lâu dài,

265
00:06:39,144 --> 00:06:39,970
nhưng ông đã làm được một việc rất lớn:

266
00:06:39,990 --> 00:06:42,001
đánh đổ quyền lực của viên đô hộ tại Tống Bình và cho dân chúng thấy rằng nhà Đường

267
00:06:42,021 --> 00:06:42,521
có thể bị thách thức ngay tại trung tâm cai trị.

268
00:06:42,541 --> 00:06:44,050
Đó là điều kẻ đô hộ sợ nhất.

269
00:06:44,990 --> 00:06:46,550
Không phải chỉ sợ mất một thành.

270
00:06:46,570 --> 00:06:48,630
Mà sợ người dân mất đi nỗi sợ.

271
00:06:48,974 --> 00:06:51,236
Bố cái đại vương trong lòng dân

272
00:06:51,380 --> 00:06:53,320
Sau khi Phùng Hưng mất, nhân dân tôn ông là Bố Cái Đại Vương.

273
00:06:53,340 --> 00:06:54,660
Danh hiệu ấy rất đặc biệt.

274
00:06:54,680 --> 00:06:56,940
Bố” có thể hiểu là cha, “Cái” có thể hiểu là mẹ.

275
00:06:56,960 --> 00:06:58,560
Bố Cái Đại Vương vì thế thường được hiểu là vị vua lớn như cha mẹ của dân.

276
00:06:58,580 --> 00:07:01,860
Dù cách giải thích từ ngữ có thể được bàn luận theo nhiều hướng,

277
00:07:01,911 --> 00:07:02,411
điều cốt lõi vẫn rất rõ:

278
00:07:02,431 --> 00:07:03,960
nhân dân yêu kính ông như người che chở,

279
00:07:03,980 --> 00:07:05,080
nuôi dưỡng, bảo vệ mình.

280
00:07:05,820 --> 00:07:08,173
Không phải thủ lĩnh nào sau khi mất cũng được dân gọi bằng danh xưng thân thiết

281
00:07:08,193 --> 00:07:08,693
và thiêng liêng như vậy.

282
00:07:08,713 --> 00:07:11,600
Dân chúng chỉ trao sự tôn kính ấy cho người thật sự đứng về phía họ.

283
00:07:12,480 --> 00:07:14,049
Phùng Hưng xuất thân là hào trưởng, nhưng khi dân khổ,

284
00:07:14,069 --> 00:07:14,569
ông không chọn yên phận trong sự giàu có của gia đình.

285
00:07:14,589 --> 00:07:17,200
Ông không dựa vào quyền lực địa phương để thỏa hiệp với quan đô hộ.

286
00:07:17,220 --> 00:07:18,896
Ông đứng lên, tập hợp dân chúng, đánh vào phủ thành,

287
00:07:18,916 --> 00:07:19,460
làm cho viên đô hộ Cao Chính Bình phải khiếp sợ.

288
00:07:19,480 --> 00:07:20,860
Với dân, đó không chỉ là công lao quân sự.

289
00:07:20,880 --> 00:07:21,980
Đó là ơn nghĩa.

290
00:07:22,460 --> 00:07:25,040
Ông đã cho họ một thời khắc được sống trong khí thế ngẩng đầu.

291
00:07:25,820 --> 00:07:27,260
Ông đã gánh lấy nỗi giận của họ.

292
00:07:28,120 --> 00:07:30,460
Ông đã biến sự oán hờn tản mác thành một ngọn cờ chung.

293
00:07:31,280 --> 00:07:32,389
Vì thế, dù nhà Đường trở lại, dù chính quyền khởi nghĩa không tồn tại lâu dài,

294
00:07:32,409 --> 00:07:32,909
tên Phùng Hưng vẫn ở lại trong lòng người Việt.

295
00:07:32,929 --> 00:07:34,940
Đền thờ ông được lập ở nhiều nơi, đặc biệt là vùng Đường Lâm.

296
00:07:34,960 --> 00:07:36,061
Qua các thế hệ, người dân vẫn nhắc đến ông như một vị anh hùng chống Bắc thuộc,

297
00:07:36,081 --> 00:07:36,581
một người con của đất Sơn Tây, một thủ lĩnh đã làm rạng danh quê hương.

298
00:07:36,601 --> 00:07:38,040
Có những quyền lực tồn tại bằng quân lính.

299
00:07:38,060 --> 00:07:40,130
Có những danh tiếng tồn tại bằng sắc phong.

300
00:07:41,020 --> 00:07:42,940
Nhưng có những con người tồn tại bằng lòng dân.

301
00:07:43,640 --> 00:07:46,720
Phùng Hưng thuộc về loại thứ ba.

302
00:07:47,380 --> 00:07:49,820
Ngọn cờ đường lâm còn bay trong sử việt

303
00:07:49,970 --> 00:07:51,750
Khởi nghĩa Phùng Hưng không phải chương cuối của thời Bắc thuộc.

304
00:07:51,770 --> 00:07:52,844
Sau ông, đất nước vẫn còn phải đi thêm một chặng đường dài mới giành được nền độc

305
00:07:52,864 --> 00:07:53,364
lập lâu dài.

306
00:07:53,384 --> 00:07:55,480
Nhưng nếu không có những ngọn cờ như Phùng Hưng,

307
00:07:55,516 --> 00:07:56,016
con đường ấy sẽ tối hơn rất nhiều.

308
00:07:56,036 --> 00:07:59,940
Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc giống như một dòng sông bị đá lớn chặn ngang.

309
00:08:00,320 --> 00:08:02,040
Nước không thể chảy thẳng, nhưng nó không ngừng tìm đường.

310
00:08:02,060 --> 00:08:03,840
Khi bị chặn ở chỗ này, nó len qua chỗ khác.

311
00:08:03,860 --> 00:08:05,500
Khi bị dồn nén, nó tích tụ sức mạnh.

312
00:08:05,520 --> 00:08:07,080
Và đến một ngày, nó phá vỡ những tảng đá tưởng như bền chắc nhất.

313
00:08:07,100 --> 00:08:08,752
Phùng Hưng là một đợt sóng mạnh trong dòng sông ấy.

314
00:08:08,772 --> 00:08:09,272
Từ Đường Lâm, ông phất cờ.

315
00:08:09,292 --> 00:08:10,720
Từ nỗi uất của dân chúng, ông dựng nghĩa quân.

316
00:08:10,740 --> 00:08:12,300
Từ vùng đất quê hương, ông tiến về Tống Bình.

317
00:08:12,320 --> 00:08:14,600
Từ một hào trưởng bản địa, ông trở thành Bố Cái Đại Vương trong lòng dân.

318
00:08:14,620 --> 00:08:16,404
Điều khiến câu chuyện của ông còn vang đến hôm nay không chỉ là việc ông đánh chiếm

319
00:08:16,424 --> 00:08:16,924
phủ thành.

320
00:08:16,944 --> 00:08:18,600
Điều lớn hơn là tinh thần mà ông để lại:

321
00:08:19,340 --> 00:08:21,610
khi chính quyền đô hộ trở nên tàn bạo, người dân có quyền đứng lên;

322
00:08:21,630 --> 00:08:22,130
khi quê hương bị áp bức, những người có uy tín phải biết gánh trách nhiệm;

323
00:08:22,150 --> 00:08:22,350
khi kẻ mạnh tưởng có thể cai trị mãi, lịch sử sẽ sinh ra những con người làm nó

324
00:08:22,370 --> 00:08:22,796
phải run sợ.

325
00:08:22,816 --> 00:08:23,360
Phùng Hưng không để lại cho đời một bản tuyên ngôn dài.

326
00:08:23,380 --> 00:08:25,560
Không để lại những lời văn hoa.

327
00:08:25,800 --> 00:08:27,800
Nhưng chính cuộc đời ông là một lời tuyên ngôn.

328
00:08:28,560 --> 00:08:30,655
Lời tuyên ngôn ấy nói rằng dân Giao Châu không phải đám dân bị trị không có ký

329
00:08:30,675 --> 00:08:31,334
ức, không có khí phách, không có khả năng tự đứng lên.

330
00:08:31,354 --> 00:08:31,854
Họ có làng xã.

331
00:08:31,874 --> 00:08:32,520
Có hào trưởng.

332
00:08:32,960 --> 00:08:34,227
Có lòng căm giận.

333
00:08:34,300 --> 00:08:35,000
Có niềm tin.

334
00:08:35,820 --> 00:08:38,360
Và khi tất cả gặp được một thủ lĩnh đủ uy tín,

335
00:08:38,395 --> 00:08:38,895
ngọn lửa khởi nghĩa sẽ bùng cháy.

336
00:08:38,915 --> 00:08:39,800
Hơn một nghìn năm đã trôi qua.

337
00:08:39,891 --> 00:08:40,420
Nhà Đường đã thành quá khứ.

338
00:08:40,440 --> 00:08:44,140
Cao Chính Bình chỉ còn là cái tên gắn với sự hà khắc và thất bại.

339
00:08:44,420 --> 00:08:47,120
Nhưng Phùng Hưng vẫn được người Việt nhắc đến bằng sự kính trọng.

340
00:08:47,140 --> 00:08:48,141
Ở Đường Lâm, gió vẫn thổi qua những mái nhà cổ,

341
00:08:48,161 --> 00:08:48,661
qua đường làng đá ong, qua ký ức về những con người từng làm nên lịch sử.

342
00:08:48,681 --> 00:08:49,812
Trong làn gió ấy, người ta như còn nghe tiếng bước chân nghĩa quân năm xưa,

343
00:08:49,832 --> 00:08:50,332
tiếng cờ phất lên, tiếng dân chúng gọi nhau đứng dậy.

344
00:08:50,352 --> 00:08:52,750
Và trên tất cả, là bóng dáng Bố Cái Đại Vương.

345
00:08:53,100 --> 00:08:55,220
Một người không sinh ra trên ngai vàng,

346
00:08:55,242 --> 00:08:55,742
nhưng được lòng dân tôn như cha mẹ.

347
00:08:55,762 --> 00:08:57,220
Một người không dựng được triều đại lâu dài,

348
00:08:57,370 --> 00:08:58,100
nhưng dựng được niềm tin.

349
00:08:58,120 --> 00:09:00,020
Một người không chấm dứt ngay đêm dài Bắc thuộc,

350
00:09:00,040 --> 00:09:02,240
nhưng đã thắp thêm một ngọn đèn để hậu thế đi tiếp.

351
00:09:03,160 --> 00:09:04,353
Ngọn đèn ấy, từ Đường Lâm đến Tống Bình,

352
00:09:04,373 --> 00:09:04,873
từ thế kỷ VIII đến hôm nay, vẫn còn sáng trong lịch sử Việt Nam.

353
00:09:04,893 --> 00:09:07,180
Bởi dân tộc nào còn nhớ những người từng đứng lên vì mình,

354
00:09:07,267 --> 00:09:07,940
dân tộc ấy còn giữ được linh hồn.

355
00:09:07,960 --> 00:09:09,168
Và Phùng Hưng, Bố Cái Đại Vương, chính là một phần linh hồn bất khuất ấy của non