1
00:00:00,850 --> 00:00:03,050
Đêm dài bắc thuộc và nỗi uất của đất giao châu

2
00:00:03,070 --> 00:00:04,790
Trong lịch sử Việt Nam, có những cuộc khởi nghĩa không lập tức mở ra một triều

3
00:00:04,810 --> 00:00:06,420
đại lâu dài, không làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh đất nước chỉ sau một trận đánh.

4
00:00:06,440 --> 00:00:08,010
Nhưng chúng giống như những ngọn đuốc được thắp lên giữa đêm dài,

5
00:00:08,030 --> 00:00:08,788
để người đời sau nhìn thấy rằng dân tộc này chưa bao giờ cam chịu làm nô lệ.

6
00:00:08,808 --> 00:00:09,410
Khởi nghĩa Phùng Hưng là một ngọn đuốc như thế.

7
00:00:09,430 --> 00:00:11,661
Cuộc khởi nghĩa ấy nổ ra vào nửa sau thế kỷ VIII,

8
00:00:11,681 --> 00:00:12,250
khi đất nước ta còn nằm dưới ách cai trị của nhà Đường.

9
00:00:12,270 --> 00:00:14,988
Sau nhiều thế kỷ Bắc thuộc, các triều đại phương Bắc lần lượt đặt quan lại sang

10
00:00:15,008 --> 00:00:15,508
cai trị, chia đất, đặt quận huyện, bắt dân đóng thuế,

11
00:00:15,528 --> 00:00:15,756
đi phu, cống nạp sản vật, chịu đủ thứ luật lệ khắc nghiệt.

12
00:00:15,776 --> 00:00:17,250
Từ sau Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan,

13
00:00:17,270 --> 00:00:18,380
tinh thần phản kháng của người Việt vẫn không tắt.

14
00:00:18,400 --> 00:00:19,470
Mỗi thời lại có những con người đứng lên.

15
00:00:19,490 --> 00:00:22,230
Mỗi vùng đất lại có những ngọn lửa âm ỉ.

16
00:00:22,370 --> 00:00:24,930
Và đến thời nhà Đường, khi bộ máy đô hộ ngày càng nặng nề,

17
00:00:25,357 --> 00:00:26,910
lòng dân Giao Châu lại một lần nữa sôi lên.

18
00:00:26,930 --> 00:00:28,040
Giao Châu khi ấy không phải vùng đất yên ổn trong mắt quan đô hộ.

19
00:00:28,060 --> 00:00:28,930
Đó là vùng đất xa xôi với phương Bắc, nhưng có truyền thống riêng,

20
00:00:28,950 --> 00:00:29,450
có hào trưởng bản địa, có làng xã bền chặt,

21
00:00:29,470 --> 00:00:30,635
có ký ức về những lần nổi dậy.

22
00:00:30,655 --> 00:00:31,950
Dù bị gọi bằng tên quận huyện của kẻ cai trị,

23
00:00:31,980 --> 00:00:32,480
người dân nơi đây vẫn giữ trong lòng ý thức rằng mình có cội nguồn riêng,

24
00:00:32,500 --> 00:00:32,953
phong tục riêng, linh hồn riêng.

25
00:00:32,973 --> 00:00:35,030
Nhà Đường từng là một đế chế lớn mạnh, có quân đội hùng hậu,

26
00:00:35,050 --> 00:00:35,960
văn hóa phát triển, bộ máy cai trị rộng khắp.

27
00:00:35,980 --> 00:00:36,650
Nhưng đối với người dân Giao Châu, sự lớn mạnh ấy không đem lại tự do.

28
00:00:36,670 --> 00:00:39,670
Nó hiện ra qua bóng dáng của quan đô hộ,

29
00:00:39,690 --> 00:00:40,820
của sưu thuế, của quân lính, của những mệnh lệnh từ xa áp xuống đời sống bản địa.

30
00:00:40,840 --> 00:00:41,950
Và khi sự áp bức vượt quá sức chịu đựng,

31
00:00:42,012 --> 00:00:42,670
lòng dân sẽ tìm một người để gửi gắm hy vọng.

32
00:00:42,690 --> 00:00:43,950
Người ấy là Phùng Hưng.

33
00:00:44,350 --> 00:00:46,550
Đường lâm và dòng họ phùng

34
00:00:46,750 --> 00:00:48,341
Phùng Hưng quê ở Đường Lâm, thuộc vùng Sơn Tây,

35
00:00:48,361 --> 00:00:48,861
Hà Nội ngày nay.

36
00:00:48,881 --> 00:00:50,354
Đường Lâm là vùng đất cổ, nổi tiếng với truyền thống lâu đời,

37
00:00:50,374 --> 00:00:50,874
nơi sinh ra nhiều nhân vật có ảnh hưởng trong lịch sử.

38
00:00:50,894 --> 00:00:54,050
Ở đó, làng xóm, ruộng đồng, gò đồi, đình miếu và dòng họ gắn bó với nhau thành

39
00:00:54,070 --> 00:00:55,017
một cộng đồng bền chặt.

40
00:00:55,037 --> 00:00:55,803
Sử sách ghi rằng Phùng Hưng xuất thân trong một gia đình hào trưởng giàu có,

41
00:00:55,823 --> 00:00:56,323
có uy tín trong vùng.

42
00:00:56,343 --> 00:00:57,239
Cha ông là Phùng Hạp Khanh, được nhắc đến như người hiền đức,

43
00:00:57,259 --> 00:00:57,759
biết chăm lo cho dân, có thế lực tại địa phương.

44
00:00:57,779 --> 00:00:59,530
Gia đình họ Phùng không chỉ có của cải,

45
00:00:59,550 --> 00:01:00,370
mà còn có lòng người.

46
00:01:00,930 --> 00:01:02,204
Trong thời Bắc thuộc, những hào trưởng bản địa như vậy thường là điểm tựa quan

47
00:01:02,224 --> 00:01:02,724
trọng của dân chúng, đồng thời cũng là lực lượng khiến quan đô hộ phải dè chừng.

48
00:01:02,744 --> 00:01:04,990
Phùng Hưng có hai người em là Phùng Hải và Phùng Dĩnh.

49
00:01:05,710 --> 00:01:07,990
Ba anh em đều được truyền tụng là người có sức khỏe,

50
00:01:08,055 --> 00:01:08,750
có khí phách, giỏi võ nghệ, được dân chúng kính phục.

51
00:01:08,770 --> 00:01:10,170
Trong dân gian, hình ảnh Phùng Hưng được kể lại với màu sắc phi thường.

52
00:01:10,190 --> 00:01:11,358
Có chuyện nói ông có sức khỏe khác thường,

53
00:01:11,378 --> 00:01:11,878
có thể vật trâu, đánh hổ.

54
00:01:11,898 --> 00:01:14,190
Những chi tiết ấy mang tính truyền thuyết,

55
00:01:14,210 --> 00:01:14,784
nhưng phản ánh một sự thật tinh thần:

56
00:01:14,804 --> 00:01:15,304
trong lòng dân, Phùng Hưng là người mạnh mẽ,

57
00:01:15,324 --> 00:01:15,685
có đủ uy tín và bản lĩnh để đứng lên chống lại quyền lực đô hộ.

58
00:01:15,705 --> 00:01:18,850
Điều quan trọng hơn sức mạnh thân thể là sức mạnh của lòng người.

59
00:01:18,870 --> 00:01:22,090
Một người muốn khởi nghĩa không chỉ cần can đảm.

60
00:01:22,110 --> 00:01:22,610
Người ấy phải được dân tin.

61
00:01:22,630 --> 00:01:23,300
Phải có khả năng quy tụ.

62
00:01:23,320 --> 00:01:23,957
Phải khiến người khác tin rằng đi theo mình không phải là liều chết vô nghĩa,

63
00:01:23,977 --> 00:01:24,528
mà là bước vào một cuộc chiến vì lẽ phải.

64
00:01:24,548 --> 00:01:25,048
Phùng Hưng có được điều đó.

65
00:01:25,068 --> 00:01:26,210
Ở Đường Lâm, tên tuổi ông ngày càng lan rộng.

66
00:01:26,230 --> 00:01:28,690
Dân chúng nhìn thấy ở ông một người của đất mình,

67
00:01:28,710 --> 00:01:30,060
hiểu nỗi khổ của mình, đứng gần mình hơn bất kỳ viên quan đô hộ nào.

68
00:01:30,080 --> 00:01:31,410
Khi lòng người đã nghiêng về phía một hào trưởng bản địa,

69
00:01:31,557 --> 00:01:33,150
chỉ cần thời cơ đến, ngọn lửa có thể bùng lên.

70
00:01:33,170 --> 00:01:34,970
Cao chính bình và sự hà khắc của chính quyền đô hộ

71
00:01:34,990 --> 00:01:36,999
Thời điểm Phùng Hưng nổi dậy, Giao Châu nằm dưới quyền cai trị của quan đô hộ nhà

72
00:01:37,019 --> 00:01:37,519
Đường.

73
00:01:37,539 --> 00:01:40,350
Một nhân vật thường được nhắc đến trong bối cảnh này là Cao Chính Bình.

74
00:01:41,210 --> 00:01:43,750
Cao Chính Bình giữ chức đô hộ ở An Nam.

75
00:01:43,770 --> 00:01:45,350
Sử Việt ghi ông là người cai trị hà khắc,

76
00:01:45,370 --> 00:01:45,870
đánh thuế nặng, khiến dân chúng oán giận.

77
00:01:45,890 --> 00:01:47,170
Dưới tay những viên quan như vậy, đời sống người dân càng cơ cực.

78
00:01:47,190 --> 00:01:48,690
Họ phải nộp của cải, sản vật, chịu lao dịch,

79
00:01:48,710 --> 00:01:49,470
chịu sự áp bức của bộ máy quan lại và quân lính.

80
00:01:49,490 --> 00:01:50,010
Ách đô hộ không chỉ lấy đi thóc gạo.

81
00:01:50,030 --> 00:01:52,690
Nó lấy đi cả sự yên ổn.

82
00:01:52,741 --> 00:01:53,530
Người dân làm lụng trên ruộng của mình nhưng không được sống thật sự làm chủ.

83
00:01:53,550 --> 00:01:56,690
Những sản vật của núi rừng, sông biển bị biến thành cống phẩm.

84
00:01:57,230 --> 00:01:59,770
Những người trai tráng có thể bị bắt đi phu.

85
00:01:59,790 --> 00:02:01,690
Những dòng họ bản địa bị chèn ép.

86
00:02:02,230 --> 00:02:05,810
Mỗi mệnh lệnh từ phủ đô hộ giống như một hòn đá đè thêm lên vai dân chúng.

87
00:02:06,210 --> 00:02:07,590
Trong hoàn cảnh ấy, sự oán giận tích tụ qua từng mùa vụ.

88
00:02:07,610 --> 00:02:10,970
Một triều đại đô hộ có thể tưởng rằng dân đã quen cúi đầu.

89
00:02:10,990 --> 00:02:14,830
Nhưng họ thường không nhìn thấy điều đang diễn ra dưới đáy lòng làng xã:

90
00:02:15,390 --> 00:02:17,730
những lời than thở, những ánh mắt căm hờn,

91
00:02:17,750 --> 00:02:19,220
những cuộc bàn bạc kín đáo, những người hào trưởng âm thầm chuẩn bị.

92
00:02:19,240 --> 00:02:20,690
Phùng Hưng và các em của ông đã đứng lên trong bối cảnh đó.

93
00:02:21,390 --> 00:02:23,070
Cuộc khởi nghĩa không phải là một cơn bốc đồng.

94
00:02:23,090 --> 00:02:25,470
Nó là kết quả của sự chịu đựng quá lâu.

95
00:02:25,490 --> 00:02:28,470
Khi dân chúng không còn tin vào sự công bằng của chính quyền đô hộ,

96
00:02:28,526 --> 00:02:29,070
họ sẽ tìm đến những người dám chống lại nó.

97
00:02:29,090 --> 00:02:31,538
Và từ Đường Lâm, ngọn cờ khởi nghĩa được dựng lên.