1
00:00:00,850 --> 00:00:03,050
Đêm dài bắc thuộc và nỗi uất của đất giao châu

2
00:00:03,070 --> 00:00:04,790
Trong lịch sử Việt Nam, có những cuộc khởi nghĩa không lập tức mở ra một triều

3
00:00:04,810 --> 00:00:06,420
đại lâu dài, không làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh đất nước chỉ sau một trận đánh.

4
00:00:06,440 --> 00:00:08,010
Nhưng chúng giống như những ngọn đuốc được thắp lên giữa đêm dài,

5
00:00:08,030 --> 00:00:08,788
để người đời sau nhìn thấy rằng dân tộc này chưa bao giờ cam chịu làm nô lệ.

6
00:00:08,808 --> 00:00:09,410
Khởi nghĩa Phùng Hưng là một ngọn đuốc như thế.

7
00:00:09,430 --> 00:00:11,661
Cuộc khởi nghĩa ấy nổ ra vào nửa sau thế kỷ VIII,

8
00:00:11,681 --> 00:00:12,250
khi đất nước ta còn nằm dưới ách cai trị của nhà Đường.

9
00:00:12,270 --> 00:00:14,988
Sau nhiều thế kỷ Bắc thuộc, các triều đại phương Bắc lần lượt đặt quan lại sang

10
00:00:15,008 --> 00:00:15,508
cai trị, chia đất, đặt quận huyện, bắt dân đóng thuế,

11
00:00:15,528 --> 00:00:15,756
đi phu, cống nạp sản vật, chịu đủ thứ luật lệ khắc nghiệt.

12
00:00:15,776 --> 00:00:17,250
Từ sau Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan,

13
00:00:17,270 --> 00:00:18,380
tinh thần phản kháng của người Việt vẫn không tắt.

14
00:00:18,400 --> 00:00:19,470
Mỗi thời lại có những con người đứng lên.

15
00:00:19,490 --> 00:00:22,230
Mỗi vùng đất lại có những ngọn lửa âm ỉ.

16
00:00:22,370 --> 00:00:24,930
Và đến thời nhà Đường, khi bộ máy đô hộ ngày càng nặng nề,

17
00:00:25,357 --> 00:00:26,910
lòng dân Giao Châu lại một lần nữa sôi lên.

18
00:00:26,930 --> 00:00:28,040
Giao Châu khi ấy không phải vùng đất yên ổn trong mắt quan đô hộ.

19
00:00:28,060 --> 00:00:28,930
Đó là vùng đất xa xôi với phương Bắc, nhưng có truyền thống riêng,

20
00:00:28,950 --> 00:00:29,450
có hào trưởng bản địa, có làng xã bền chặt,

21
00:00:29,470 --> 00:00:30,635
có ký ức về những lần nổi dậy.

22
00:00:30,655 --> 00:00:31,950
Dù bị gọi bằng tên quận huyện của kẻ cai trị,

23
00:00:31,980 --> 00:00:32,480
người dân nơi đây vẫn giữ trong lòng ý thức rằng mình có cội nguồn riêng,

24
00:00:32,500 --> 00:00:32,953
phong tục riêng, linh hồn riêng.

25
00:00:32,973 --> 00:00:35,030
Nhà Đường từng là một đế chế lớn mạnh, có quân đội hùng hậu,

26
00:00:35,050 --> 00:00:35,960
văn hóa phát triển, bộ máy cai trị rộng khắp.

27
00:00:35,980 --> 00:00:36,650
Nhưng đối với người dân Giao Châu, sự lớn mạnh ấy không đem lại tự do.

28
00:00:36,670 --> 00:00:39,670
Nó hiện ra qua bóng dáng của quan đô hộ,

29
00:00:39,690 --> 00:00:40,820
của sưu thuế, của quân lính, của những mệnh lệnh từ xa áp xuống đời sống bản địa.

30
00:00:40,840 --> 00:00:41,950
Và khi sự áp bức vượt quá sức chịu đựng,

31
00:00:42,012 --> 00:00:42,670
lòng dân sẽ tìm một người để gửi gắm hy vọng.

32
00:00:42,690 --> 00:00:43,950
Người ấy là Phùng Hưng.

33
00:00:44,350 --> 00:00:46,550
Đường lâm và dòng họ phùng

34
00:00:46,750 --> 00:00:48,341
Phùng Hưng quê ở Đường Lâm, thuộc vùng Sơn Tây,

35
00:00:48,361 --> 00:00:48,861
Hà Nội ngày nay.

36
00:00:48,881 --> 00:00:50,354
Đường Lâm là vùng đất cổ, nổi tiếng với truyền thống lâu đời,

37
00:00:50,374 --> 00:00:50,874
nơi sinh ra nhiều nhân vật có ảnh hưởng trong lịch sử.

38
00:00:50,894 --> 00:00:54,050
Ở đó, làng xóm, ruộng đồng, gò đồi, đình miếu và dòng họ gắn bó với nhau thành

39
00:00:54,070 --> 00:00:55,017
một cộng đồng bền chặt.

40
00:00:55,037 --> 00:00:55,803
Sử sách ghi rằng Phùng Hưng xuất thân trong một gia đình hào trưởng giàu có,

41
00:00:55,823 --> 00:00:56,323
có uy tín trong vùng.

42
00:00:56,343 --> 00:00:57,239
Cha ông là Phùng Hạp Khanh, được nhắc đến như người hiền đức,

43
00:00:57,259 --> 00:00:57,759
biết chăm lo cho dân, có thế lực tại địa phương.

44
00:00:57,779 --> 00:00:59,530
Gia đình họ Phùng không chỉ có của cải,

45
00:00:59,550 --> 00:01:00,370
mà còn có lòng người.

46
00:01:00,930 --> 00:01:02,204
Trong thời Bắc thuộc, những hào trưởng bản địa như vậy thường là điểm tựa quan

47
00:01:02,224 --> 00:01:02,724
trọng của dân chúng, đồng thời cũng là lực lượng khiến quan đô hộ phải dè chừng.

48
00:01:02,744 --> 00:01:04,990
Phùng Hưng có hai người em là Phùng Hải và Phùng Dĩnh.

49
00:01:05,710 --> 00:01:07,990
Ba anh em đều được truyền tụng là người có sức khỏe,

50
00:01:08,055 --> 00:01:08,750
có khí phách, giỏi võ nghệ, được dân chúng kính phục.

51
00:01:08,770 --> 00:01:10,170
Trong dân gian, hình ảnh Phùng Hưng được kể lại với màu sắc phi thường.

52
00:01:10,190 --> 00:01:11,358
Có chuyện nói ông có sức khỏe khác thường,

53
00:01:11,378 --> 00:01:11,878
có thể vật trâu, đánh hổ.

54
00:01:11,898 --> 00:01:14,190
Những chi tiết ấy mang tính truyền thuyết,

55
00:01:14,210 --> 00:01:14,784
nhưng phản ánh một sự thật tinh thần:

56
00:01:14,804 --> 00:01:15,304
trong lòng dân, Phùng Hưng là người mạnh mẽ,

57
00:01:15,324 --> 00:01:15,685
có đủ uy tín và bản lĩnh để đứng lên chống lại quyền lực đô hộ.

58
00:01:15,705 --> 00:01:18,850
Điều quan trọng hơn sức mạnh thân thể là sức mạnh của lòng người.

59
00:01:18,870 --> 00:01:22,090
Một người muốn khởi nghĩa không chỉ cần can đảm.

60
00:01:22,110 --> 00:01:22,610
Người ấy phải được dân tin.

61
00:01:22,630 --> 00:01:23,300
Phải có khả năng quy tụ.

62
00:01:23,320 --> 00:01:23,957
Phải khiến người khác tin rằng đi theo mình không phải là liều chết vô nghĩa,

63
00:01:23,977 --> 00:01:24,528
mà là bước vào một cuộc chiến vì lẽ phải.

64
00:01:24,548 --> 00:01:25,048
Phùng Hưng có được điều đó.

65
00:01:25,068 --> 00:01:26,210
Ở Đường Lâm, tên tuổi ông ngày càng lan rộng.

66
00:01:26,230 --> 00:01:28,690
Dân chúng nhìn thấy ở ông một người của đất mình,

67
00:01:28,710 --> 00:01:30,060
hiểu nỗi khổ của mình, đứng gần mình hơn bất kỳ viên quan đô hộ nào.

68
00:01:30,080 --> 00:01:31,410
Khi lòng người đã nghiêng về phía một hào trưởng bản địa,

69
00:01:31,557 --> 00:01:33,150
chỉ cần thời cơ đến, ngọn lửa có thể bùng lên.

70
00:01:33,170 --> 00:01:34,970
Cao chính bình và sự hà khắc của chính quyền đô hộ

71
00:01:34,990 --> 00:01:36,999
Thời điểm Phùng Hưng nổi dậy, Giao Châu nằm dưới quyền cai trị của quan đô hộ nhà

72
00:01:37,019 --> 00:01:37,519
Đường.

73
00:01:37,539 --> 00:01:40,350
Một nhân vật thường được nhắc đến trong bối cảnh này là Cao Chính Bình.

74
00:01:41,210 --> 00:01:43,750
Cao Chính Bình giữ chức đô hộ ở An Nam.

75
00:01:43,770 --> 00:01:45,350
Sử Việt ghi ông là người cai trị hà khắc,

76
00:01:45,370 --> 00:01:45,870
đánh thuế nặng, khiến dân chúng oán giận.

77
00:01:45,890 --> 00:01:47,170
Dưới tay những viên quan như vậy, đời sống người dân càng cơ cực.

78
00:01:47,190 --> 00:01:48,690
Họ phải nộp của cải, sản vật, chịu lao dịch,

79
00:01:48,710 --> 00:01:49,470
chịu sự áp bức của bộ máy quan lại và quân lính.

80
00:01:49,490 --> 00:01:50,010
Ách đô hộ không chỉ lấy đi thóc gạo.

81
00:01:50,030 --> 00:01:52,690
Nó lấy đi cả sự yên ổn.

82
00:01:52,741 --> 00:01:53,530
Người dân làm lụng trên ruộng của mình nhưng không được sống thật sự làm chủ.

83
00:01:53,550 --> 00:01:56,690
Những sản vật của núi rừng, sông biển bị biến thành cống phẩm.

84
00:01:57,230 --> 00:01:59,770
Những người trai tráng có thể bị bắt đi phu.

85
00:01:59,790 --> 00:02:01,690
Những dòng họ bản địa bị chèn ép.

86
00:02:02,230 --> 00:02:05,810
Mỗi mệnh lệnh từ phủ đô hộ giống như một hòn đá đè thêm lên vai dân chúng.

87
00:02:06,210 --> 00:02:07,590
Trong hoàn cảnh ấy, sự oán giận tích tụ qua từng mùa vụ.

88
00:02:07,610 --> 00:02:10,970
Một triều đại đô hộ có thể tưởng rằng dân đã quen cúi đầu.

89
00:02:10,990 --> 00:02:14,830
Nhưng họ thường không nhìn thấy điều đang diễn ra dưới đáy lòng làng xã:

90
00:02:15,390 --> 00:02:17,730
những lời than thở, những ánh mắt căm hờn,

91
00:02:17,750 --> 00:02:19,220
những cuộc bàn bạc kín đáo, những người hào trưởng âm thầm chuẩn bị.

92
00:02:19,240 --> 00:02:20,690
Phùng Hưng và các em của ông đã đứng lên trong bối cảnh đó.

93
00:02:21,390 --> 00:02:23,070
Cuộc khởi nghĩa không phải là một cơn bốc đồng.

94
00:02:23,090 --> 00:02:25,470
Nó là kết quả của sự chịu đựng quá lâu.

95
00:02:25,490 --> 00:02:28,470
Khi dân chúng không còn tin vào sự công bằng của chính quyền đô hộ,

96
00:02:28,526 --> 00:02:29,070
họ sẽ tìm đến những người dám chống lại nó.

97
00:02:29,090 --> 00:02:31,690
Và từ Đường Lâm, ngọn cờ khởi nghĩa được dựng lên.

98
00:02:33,310 --> 00:02:34,690
Ngọn cờ từ đường lâm

99
00:02:35,730 --> 00:02:38,056
Khi Phùng Hưng phát động khởi nghĩa, Đường Lâm trở thành điểm xuất phát của một

100
00:02:38,076 --> 00:02:38,576
làn sóng phản kháng.

101
00:02:38,596 --> 00:02:39,370
Người dân theo ông không chỉ vì ông là hào trưởng giàu có.

102
00:02:39,390 --> 00:02:41,150
Họ theo ông vì ông đại diện cho khát vọng thoát khỏi áp bức.

103
00:02:41,170 --> 00:02:42,450
Bên cạnh ông là hai người em Phùng Hải,

104
00:02:42,470 --> 00:02:43,800
Phùng Dĩnh cùng nhiều hào kiệt địa phương.

105
00:02:43,820 --> 00:02:44,910
Lực lượng ban đầu có thể chưa lớn, nhưng có một ưu thế rất quan trọng:

106
00:02:44,930 --> 00:02:45,475
lòng dân.

107
00:02:45,495 --> 00:02:45,995
Từ làng mạc, nghĩa quân tụ họp.

108
00:02:46,015 --> 00:02:46,351
Người mang giáo mác, người rèn vũ khí, người góp lương,

109
00:02:46,371 --> 00:02:46,705
người làm liên lạc, người dẫn đường.

110
00:02:46,725 --> 00:02:48,610
Trong các cuộc khởi nghĩa thời Bắc thuộc,

111
00:02:48,630 --> 00:02:49,844
sức mạnh của làng xã giữ vai trò vô cùng quan trọng.

112
00:02:49,864 --> 00:02:50,867
Chính những cộng đồng tưởng như nhỏ bé ấy đã nuôi giấu nghĩa quân,

113
00:02:50,887 --> 00:02:51,387
cung cấp lương thực, truyền tin và che chở cho người nổi dậy.

114
00:02:51,407 --> 00:02:53,690
Phùng Hưng hiểu rằng muốn thắng chính quyền đô hộ,

115
00:02:53,730 --> 00:02:54,230
không thể chỉ dựa vào một trận đánh nhỏ.

116
00:02:54,250 --> 00:02:54,590
Phải mở rộng lực lượng.

117
00:02:54,610 --> 00:02:56,910
Phải làm cho nhiều vùng cùng hưởng ứng.

118
00:02:56,930 --> 00:02:59,230
Phải đánh vào uy thế của phủ đô hộ, khiến quan quân nhà Đường mất dần khả năng

119
00:02:59,250 --> 00:02:59,750
kiểm soát.

120
00:02:59,770 --> 00:03:01,630
Nghĩa quân của ông phát triển từ vùng Đường Lâm,

121
00:03:01,669 --> 00:03:02,169
lan rộng ra các khu vực xung quanh.

122
00:03:02,189 --> 00:03:02,479
Uy danh Phùng Hưng ngày càng lớn.

123
00:03:02,499 --> 00:03:03,790
Đối với dân chúng, ông không chỉ là một thủ lĩnh quân sự.

124
00:03:03,810 --> 00:03:06,990
Ông là người đứng ra gánh lấy nỗi uất của cả vùng.

125
00:03:07,010 --> 00:03:09,730
Mỗi cuộc khởi nghĩa đều cần một khoảnh khắc khi nỗi sợ đổi thành niềm tin.

126
00:03:09,750 --> 00:03:11,970
Trước đó, dân có thể sợ quan đô hộ, sợ quân lính,

127
00:03:11,990 --> 00:03:13,970
sợ tù tội, sợ bị trả thù.

128
00:03:13,990 --> 00:03:16,070
Nhưng khi thấy có người dám đứng lên, khi thấy nghĩa quân lớn dần,

129
00:03:16,090 --> 00:03:16,590
khi thấy chính quyền đô hộ không phải không thể bị thách thức,

130
00:03:16,610 --> 00:03:17,515
nỗi sợ bắt đầu lùi lại.

131
00:03:17,535 --> 00:03:18,570
Đó là lúc lịch sử chuyển mình.

132
00:03:18,828 --> 00:03:21,352
Ba anh em họ phùng và khí thế nghĩa quân

133
00:03:21,410 --> 00:03:23,910
Trong câu chuyện khởi nghĩa Phùng Hưng,

134
00:03:23,930 --> 00:03:24,860
hình ảnh ba anh em họ Phùng có sức hấp dẫn đặc biệt.

135
00:03:24,880 --> 00:03:25,570
Phùng Hưng là người anh cả, thủ lĩnh chính,

136
00:03:25,590 --> 00:03:27,035
có uy tín lớn nhất.

137
00:03:27,055 --> 00:03:28,284
Phùng Hải và Phùng Dĩnh là những người em cùng chung chí hướng,

138
00:03:28,304 --> 00:03:28,804
góp sức vào cuộc nổi dậy.

139
00:03:28,824 --> 00:03:29,024
Dân gian gắn với họ những danh hiệu và câu chuyện thể hiện sức mạnh,

140
00:03:29,044 --> 00:03:29,304
sự gan dạ, tinh thần nghĩa khí.

141
00:03:29,324 --> 00:03:31,250
Một cuộc khởi nghĩa muốn bền không thể chỉ có một người.

142
00:03:31,317 --> 00:03:31,817
Nó cần những cánh tay nối dài.

143
00:03:31,837 --> 00:03:33,930
Cần những người chỉ huy các mũi quân.

144
00:03:33,950 --> 00:03:37,250
Cần những người giữ vững tinh thần khi khó khăn kéo đến.

145
00:03:37,270 --> 00:03:39,650
Sự đồng lòng của anh em họ Phùng vì thế trở thành một điểm tựa quan trọng.

146
00:03:39,670 --> 00:03:42,010
Hãy hình dung nghĩa quân khi ấy.

147
00:03:42,030 --> 00:03:43,450
Giữa những con đường đất, những xóm làng vùng trung du,

148
00:03:43,470 --> 00:03:43,970
những bãi sông và gò đồi, tin khởi nghĩa truyền đi.

149
00:03:43,990 --> 00:03:45,615
Cờ nghĩa được dựng lên.

150
00:03:45,635 --> 00:03:47,370
Người dân vốn bị áp bức nay nhìn thấy cơ hội trả lại món nợ lâu ngày với quan đô

151
00:03:47,390 --> 00:03:47,890
hộ.

152
00:03:47,910 --> 00:03:50,750
Những thanh niên trai tráng rời ruộng đồng,

153
00:03:50,770 --> 00:03:51,270
những hào trưởng địa phương đem người hưởng ứng,

154
00:03:51,290 --> 00:03:51,640
những người già góp lời khích lệ, phụ nữ lo lương thực,

155
00:03:51,660 --> 00:03:51,897
áo quần, thuốc men.

156
00:03:51,917 --> 00:03:52,470
Đó không chỉ là một đội quân.

157
00:03:53,130 --> 00:03:55,450
Đó là sự vùng dậy của cộng đồng.

158
00:03:55,470 --> 00:03:56,790
Trong những ngày đầu, nghĩa quân có thể dùng cách đánh linh hoạt,

159
00:03:56,810 --> 00:03:57,310
dựa vào địa hình quen thuộc, đánh vào các vị trí yếu,

160
00:03:57,330 --> 00:03:58,085
làm rối loạn bộ máy cai trị ở địa phương.

161
00:03:58,105 --> 00:03:58,770
Mỗi thắng lợi nhỏ lại làm khí thế tăng lên.

162
00:03:58,790 --> 00:04:00,730
Mỗi tin quan quân thất bại lại khiến dân thêm tin vào ngọn cờ Đường Lâm.

163
00:04:00,750 --> 00:04:03,710
Càng về sau, mục tiêu của nghĩa quân càng rõ:

164
00:04:03,730 --> 00:04:06,118
tiến về phủ thành Tống Bình, trung tâm cai trị của nhà Đường ở An Nam.

165
00:04:06,138 --> 00:04:06,638
Tống Bình, tức khu vực Hà Nội ngày nay,

166
00:04:06,658 --> 00:04:07,005
là nơi đặt cơ quan đô hộ.

167
00:04:07,025 --> 00:04:09,330
Đánh vào Tống Bình không chỉ là đánh một thành trì.

168
00:04:10,730 --> 00:04:12,633
Đó là đánh vào biểu tượng quyền lực của nhà Đường trên đất Việt.

169
00:04:12,653 --> 00:04:14,470
Tiến về tống bình

170
00:04:14,490 --> 00:04:14,990
Tống Bình là trái tim của bộ máy đô hộ.

171
00:04:15,010 --> 00:04:15,850
Từ nơi ấy, quan nhà Đường ban lệnh, thu thuế,

172
00:04:15,870 --> 00:04:16,900
điều quân, kiểm soát các châu huyện.

173
00:04:16,920 --> 00:04:17,710
Nếu Tống Bình còn vững, quyền lực đô hộ còn đứng.

174
00:04:17,730 --> 00:04:19,750
Nếu Tống Bình lung lay, cả hệ thống cai trị ở An Nam sẽ chao đảo.

175
00:04:19,770 --> 00:04:20,970
Phùng Hưng hiểu điều đó.

176
00:04:20,990 --> 00:04:22,770
Nghĩa quân từ Đường Lâm và các vùng hưởng ứng tiến dần về trung tâm.

177
00:04:22,790 --> 00:04:23,930
Đây không phải việc dễ dàng.

178
00:04:23,950 --> 00:04:24,850
Phủ thành có quân phòng thủ, có tường lũy,

179
00:04:24,870 --> 00:04:26,270
có kho tàng, có quan lại.

180
00:04:26,290 --> 00:04:27,450
Nhưng khí thế nghĩa quân đang lên cao, trong khi lòng dân đã oán ghét chính quyền

181
00:04:27,470 --> 00:04:28,880
đô hộ.

182
00:04:28,900 --> 00:04:30,270
Sử sách ghi rằng nghĩa quân vây phủ thành Tống Bình.

183
00:04:30,290 --> 00:04:31,950
Cuộc vây hãm kéo dài, tạo sức ép rất lớn lên Cao Chính Bình.

184
00:04:31,970 --> 00:04:34,530
Viên đô hộ nhà Đường lâm vào thế cô lập,

185
00:04:34,550 --> 00:04:35,050
vừa lo đối phó quân nổi dậy bên ngoài, vừa phải đối diện với sự suy sụp uy tín

186
00:04:35,070 --> 00:04:35,845
bên trong.

187
00:04:35,865 --> 00:04:36,550
Có chi tiết được sử Việt ghi lại rằng Cao Chính Bình lo sợ rồi sinh bệnh mà chết.

188
00:04:36,570 --> 00:04:39,390
Dù diễn biến cụ thể của cuộc vây thành không còn được ghi thật chi tiết,

189
00:04:39,410 --> 00:04:39,910
điều quan trọng là nghĩa quân Phùng Hưng đã làm tê liệt quyền lực của viên đô hộ

190
00:04:39,930 --> 00:04:40,475
và giành được Tống Bình.

191
00:04:40,495 --> 00:04:40,995
Khoảnh khắc ấy có ý nghĩa rất lớn.

192
00:04:41,015 --> 00:04:42,150
Trong nhiều năm, phủ đô hộ là nơi dân chúng nhìn vào với nỗi sợ.

193
00:04:42,170 --> 00:04:45,394
Đó là nơi đại diện cho nhà Đường, cho quân lính,

194
00:04:45,414 --> 00:04:45,914
cho thuế khóa, cho mệnh lệnh ngoại bang.

195
00:04:45,934 --> 00:04:46,283
Vậy mà giờ đây, nghĩa quân bản địa đã tiến vào,

196
00:04:46,303 --> 00:04:46,791
làm chủ trung tâm ấy.

197
00:04:46,811 --> 00:04:47,021
Người dân Giao Châu có thể ngẩng đầu.

198
00:04:47,041 --> 00:04:48,590
Họ thấy rằng quan đô hộ không phải thần thánh.

199
00:04:48,610 --> 00:04:50,330
Thành trì của kẻ cai trị không phải bất khả xâm phạm.

200
00:04:50,350 --> 00:04:52,895
Và một người con Đường Lâm, cùng những người dân bị áp bức,

201
00:04:52,915 --> 00:04:53,415
có thể làm rung chuyển bộ máy cai trị của một đế chế lớn.

202
00:04:53,435 --> 00:04:55,470
Những ngày làm chủ tống bình

203
00:04:55,490 --> 00:04:57,650
Sau khi giành được Tống Bình, Phùng Hưng nắm quyền cai quản đất nước trong một

204
00:04:57,670 --> 00:04:59,460
thời gian.

205
00:04:59,480 --> 00:05:01,030
Sử liệu về giai đoạn này không nhiều, nhưng truyền thống lịch sử ghi nhận ông đã

206
00:05:01,050 --> 00:05:02,150
làm chủ phủ thành và được dân chúng kính phục.

207
00:05:02,170 --> 00:05:03,030
Đối với người dân An Nam, đây là một thời khắc quý giá:

208
00:05:03,050 --> 00:05:05,590
chính quyền đô hộ bị đánh bật khỏi trung tâm,

209
00:05:05,610 --> 00:05:07,430
một thủ lĩnh bản địa đứng lên thay thế.

210
00:05:07,450 --> 00:05:09,030
Dù thời gian ấy không dài, ý nghĩa của nó rất sâu.

211
00:05:09,050 --> 00:05:10,990
Bởi sau nhiều thế kỷ bị cai trị, mỗi lần giành lại được quyền làm chủ,

212
00:05:11,010 --> 00:05:11,920
dù chỉ trong một giai đoạn ngắn, đều có sức mạnh tinh thần lớn lao.

213
00:05:11,940 --> 00:05:12,610
Nó chứng minh rằng người Việt có thể tự cai quản mình.

214
00:05:12,630 --> 00:05:16,050
Nó nuôi dưỡng niềm tin cho những cuộc đấu tranh sau này.

215
00:05:16,070 --> 00:05:17,970
Nó làm cho ký ức độc lập không bị xóa mất.

216
00:05:17,990 --> 00:05:20,570
Phùng Hưng không chỉ là người đánh thắng một viên đô hộ.

217
00:05:20,590 --> 00:05:23,050
Ông là người khơi lại cảm giác làm chủ trong lòng dân.

218
00:05:23,590 --> 00:05:26,690
Có thể hình dung những ngày ấy ở Tống Bình:

219
00:05:26,710 --> 00:05:29,210
cờ nghĩa phất lên nơi từng là phủ đô hộ,

220
00:05:29,230 --> 00:05:29,730
dân chúng truyền tai nhau tin Cao Chính Bình đã chết,

221
00:05:29,750 --> 00:05:31,215
người của họ Phùng nắm quyền, những kẻ từng dựa thế quan Đường phải khiếp sợ.

222
00:05:31,235 --> 00:05:32,810
Không khí ấy chắc chắn khác hẳn những ngày bị áp bức nặng nề trước đó.

223
00:05:32,830 --> 00:05:35,490
Nhưng lịch sử thời Bắc thuộc luôn khắc nghiệt.

224
00:05:35,510 --> 00:05:38,910
Một cuộc khởi nghĩa giành được thành trì chưa có nghĩa đã bảo vệ được thành trì

225
00:05:38,930 --> 00:05:39,540
mãi mãi.

226
00:05:39,560 --> 00:05:40,060
Nhà Đường vẫn là một đế chế lớn.

227
00:05:40,080 --> 00:05:41,590
Từ phương Bắc, họ có thể sai quân sang tái chiếm.

228
00:05:41,610 --> 00:05:43,050
Trong khi đó, chính quyền của nghĩa quân còn non trẻ,

229
00:05:43,070 --> 00:05:43,870
cơ sở tổ chức chưa đủ mạnh để biến thắng lợi thành nền độc lập lâu dài.

230
00:05:43,890 --> 00:05:44,450
Phùng Hưng qua đời sau một thời gian làm chủ Tống Bình.

231
00:05:44,470 --> 00:05:45,810
Năm mất của ông thường được đặt vào khoảng cuối thế kỷ VIII,

232
00:05:45,830 --> 00:05:47,100
nhưng các ghi chép có điểm khác nhau.

233
00:05:47,120 --> 00:05:48,150
Điều chắc chắn là sau khi ông mất, con ông là Phùng An nối quyền.

234
00:05:48,170 --> 00:05:51,450
Sự ra đi của Phùng Hưng là mất mát lớn đối với nghĩa quân.

235
00:05:51,470 --> 00:05:52,770
Một phong trào vừa giành thắng lợi thường phụ thuộc rất nhiều vào uy tín của người

236
00:05:52,790 --> 00:05:54,200
thủ lĩnh.

237
00:05:54,220 --> 00:05:55,390
Khi người ấy mất, việc giữ vững thành quả trở nên khó khăn hơn.

238
00:05:55,410 --> 00:05:57,150
Phùng an và sự trở lại của nhà đường

239
00:05:57,170 --> 00:05:59,130
Sau khi Phùng Hưng mất, Phùng An lên thay.

240
00:05:59,150 --> 00:06:01,830
Nhưng áp lực từ nhà Đường ngày càng lớn.

241
00:06:01,950 --> 00:06:03,190
Triều đình phương Bắc không thể chấp nhận việc mất quyền kiểm soát An Nam.

242
00:06:03,210 --> 00:06:06,770
Họ điều quân và quan lại sang nhằm khôi phục bộ máy đô hộ.

243
00:06:06,838 --> 00:06:07,630
Trước thế mạnh của nhà Đường, Phùng An cuối cùng phải hàng.

244
00:06:07,650 --> 00:06:10,230
Nhìn bề ngoài, cuộc khởi nghĩa kết thúc.

245
00:06:10,250 --> 00:06:11,690
Nhà Đường giành lại quyền cai trị.

246
00:06:11,710 --> 00:06:13,490
Phủ đô hộ được khôi phục.

247
00:06:13,510 --> 00:06:16,990
Những mệnh lệnh từ phương Bắc lại tiếp tục áp xuống Giao Châu.

248
00:06:17,010 --> 00:06:19,540
Nhưng nếu chỉ nhìn như vậy, ta sẽ không hiểu hết ý nghĩa của Phùng Hưng.

249
00:06:19,560 --> 00:06:20,190
Bởi lịch sử dân tộc không đi lên bằng một con đường thẳng.

250
00:06:20,210 --> 00:06:21,070
Độc lập không đến sau một lần đứng dậy.

251
00:06:21,090 --> 00:06:23,610
Nó được chuẩn bị qua nhiều cuộc nổi dậy,

252
00:06:23,644 --> 00:06:24,144
nhiều lần thất bại, nhiều đời người hy sinh,

253
00:06:24,164 --> 00:06:24,454
nhiều ngọn cờ tưởng như tắt rồi lại cháy.

254
00:06:24,474 --> 00:06:24,796
Cuộc khởi nghĩa của Phùng Hưng là một mắt xích quan trọng trong chuỗi đấu tranh

255
00:06:24,816 --> 00:06:25,316
ấy.

256
00:06:25,336 --> 00:06:25,710
Trước ông, đã có Hai Bà Trưng, Bà Triệu,

257
00:06:25,730 --> 00:06:26,540
Lý Bí, Mai Thúc Loan.

258
00:06:26,560 --> 00:06:27,130
Sau ông, sẽ còn Dương Thanh, Khúc Thừa Dụ,

259
00:06:27,150 --> 00:06:27,860
Dương Đình Nghệ, Ngô Quyền.

260
00:06:27,880 --> 00:06:28,380
Mỗi người góp một phần.

261
00:06:28,400 --> 00:06:28,870
Người mở đầu, người tiếp nối, người thất bại,

262
00:06:28,890 --> 00:06:30,425
người thành công.

263
00:06:30,445 --> 00:06:32,110
Nhưng tất cả cùng tạo nên dòng chảy không chịu khuất phục của dân tộc Việt.

264
00:06:32,730 --> 00:06:35,810
Phùng Hưng không giành được nền độc lập lâu dài,

265
00:06:35,830 --> 00:06:37,240
nhưng ông đã làm được một việc rất lớn:

266
00:06:37,260 --> 00:06:38,430
đánh đổ quyền lực của viên đô hộ tại Tống Bình và cho dân chúng thấy rằng nhà Đường

267
00:06:38,450 --> 00:06:39,290
có thể bị thách thức ngay tại trung tâm cai trị.

268
00:06:39,310 --> 00:06:40,130
Đó là điều kẻ đô hộ sợ nhất.

269
00:06:40,890 --> 00:06:42,850
Không phải chỉ sợ mất một thành.

270
00:06:43,270 --> 00:06:46,110
Mà sợ người dân mất đi nỗi sợ.

271
00:06:47,030 --> 00:06:49,690
Bố cái đại vương trong lòng dân

272
00:06:49,710 --> 00:06:52,501
Sau khi Phùng Hưng mất, nhân dân tôn ông là Bố Cái Đại Vương.

273
00:06:52,521 --> 00:06:54,150
Danh hiệu ấy rất đặc biệt.

274
00:06:54,170 --> 00:06:57,050
Bố” có thể hiểu là cha, “Cái” có thể hiểu là mẹ.

275
00:06:57,070 --> 00:07:01,250
Bố Cái Đại Vương vì thế thường được hiểu là vị vua lớn như cha mẹ của dân.

276
00:07:01,270 --> 00:07:04,890
Dù cách giải thích từ ngữ có thể được bàn luận theo nhiều hướng,

277
00:07:04,910 --> 00:07:05,920
điều cốt lõi vẫn rất rõ:

278
00:07:05,940 --> 00:07:06,910
nhân dân yêu kính ông như người che chở,

279
00:07:06,930 --> 00:07:08,130
nuôi dưỡng, bảo vệ mình.

280
00:07:08,150 --> 00:07:13,150
Không phải thủ lĩnh nào sau khi mất cũng được dân gọi bằng danh xưng thân thiết

281
00:07:13,170 --> 00:07:14,990
và thiêng liêng như vậy.

282
00:07:15,010 --> 00:07:16,790
Dân chúng chỉ trao sự tôn kính ấy cho người thật sự đứng về phía họ.

283
00:07:16,810 --> 00:07:18,730
Phùng Hưng xuất thân là hào trưởng, nhưng khi dân khổ,

284
00:07:18,750 --> 00:07:20,120
ông không chọn yên phận trong sự giàu có của gia đình.

285
00:07:20,140 --> 00:07:21,270
Ông không dựa vào quyền lực địa phương để thỏa hiệp với quan đô hộ.

286
00:07:21,290 --> 00:07:23,470
Ông đứng lên, tập hợp dân chúng, đánh vào phủ thành,

287
00:07:23,490 --> 00:07:24,760
làm cho viên đô hộ Cao Chính Bình phải khiếp sợ.

288
00:07:24,780 --> 00:07:25,810
Với dân, đó không chỉ là công lao quân sự.

289
00:07:25,830 --> 00:07:27,300
Đó là ơn nghĩa.

290
00:07:27,320 --> 00:07:28,770
Ông đã cho họ một thời khắc được sống trong khí thế ngẩng đầu.

291
00:07:29,370 --> 00:07:31,490
Ông đã gánh lấy nỗi giận của họ.

292
00:07:31,510 --> 00:07:34,930
Ông đã biến sự oán hờn tản mác thành một ngọn cờ chung.

293
00:07:34,950 --> 00:07:36,110
Vì thế, dù nhà Đường trở lại, dù chính quyền khởi nghĩa không tồn tại lâu dài,

294
00:07:36,130 --> 00:07:37,460
tên Phùng Hưng vẫn ở lại trong lòng người Việt.

295
00:07:37,480 --> 00:07:38,570
Đền thờ ông được lập ở nhiều nơi, đặc biệt là vùng Đường Lâm.

296
00:07:38,590 --> 00:07:40,170
Qua các thế hệ, người dân vẫn nhắc đến ông như một vị anh hùng chống Bắc thuộc,

297
00:07:40,190 --> 00:07:41,290
một người con của đất Sơn Tây, một thủ lĩnh đã làm rạng danh quê hương.

298
00:07:41,310 --> 00:07:42,170
Có những quyền lực tồn tại bằng quân lính.

299
00:07:42,190 --> 00:07:44,670
Có những danh tiếng tồn tại bằng sắc phong.

300
00:07:44,690 --> 00:07:47,650
Nhưng có những con người tồn tại bằng lòng dân.

301
00:07:47,935 --> 00:07:49,845
Phùng Hưng thuộc về loại thứ ba.

302
00:07:49,930 --> 00:07:52,670
Ngọn cờ đường lâm còn bay trong sử việt

303
00:07:52,690 --> 00:07:54,370
Khởi nghĩa Phùng Hưng không phải chương cuối của thời Bắc thuộc.

304
00:07:54,390 --> 00:07:55,490
Sau ông, đất nước vẫn còn phải đi thêm một chặng đường dài mới giành được nền độc

305
00:07:55,510 --> 00:07:56,590
lập lâu dài.

306
00:07:56,610 --> 00:07:57,670
Nhưng nếu không có những ngọn cờ như Phùng Hưng,

307
00:07:57,746 --> 00:07:58,330
con đường ấy sẽ tối hơn rất nhiều.

308
00:07:58,350 --> 00:08:02,045
Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc giống như một dòng sông bị đá lớn chặn ngang.

309
00:08:02,065 --> 00:08:03,670
Nước không thể chảy thẳng, nhưng nó không ngừng tìm đường.

310
00:08:03,690 --> 00:08:05,330
Khi bị chặn ở chỗ này, nó len qua chỗ khác.

311
00:08:05,350 --> 00:08:07,910
Khi bị dồn nén, nó tích tụ sức mạnh.

312
00:08:07,930 --> 00:08:09,330
Và đến một ngày, nó phá vỡ những tảng đá tưởng như bền chắc nhất.

313
00:08:09,350 --> 00:08:11,630
Phùng Hưng là một đợt sóng mạnh trong dòng sông ấy.

314
00:08:11,881 --> 00:08:13,339
Từ Đường Lâm, ông phất cờ.

315
00:08:13,390 --> 00:08:15,110
Từ nỗi uất của dân chúng, ông dựng nghĩa quân.

316
00:08:15,130 --> 00:08:17,390
Từ vùng đất quê hương, ông tiến về Tống Bình.

317
00:08:17,410 --> 00:08:19,490
Từ một hào trưởng bản địa, ông trở thành Bố Cái Đại Vương trong lòng dân.

318
00:08:19,510 --> 00:08:22,054
Điều khiến câu chuyện của ông còn vang đến hôm nay không chỉ là việc ông đánh chiếm

319
00:08:22,074 --> 00:08:22,574
phủ thành.

320
00:08:22,594 --> 00:08:24,250
Điều lớn hơn là tinh thần mà ông để lại:

321
00:08:24,870 --> 00:08:27,621
khi chính quyền đô hộ trở nên tàn bạo, người dân có quyền đứng lên;

322
00:08:27,641 --> 00:08:28,141
khi quê hương bị áp bức, những người có uy tín phải biết gánh trách nhiệm;

323
00:08:28,161 --> 00:08:28,441
khi kẻ mạnh tưởng có thể cai trị mãi, lịch sử sẽ sinh ra những con người làm nó

324
00:08:28,461 --> 00:08:28,796
phải run sợ.

325
00:08:28,816 --> 00:08:30,041
Phùng Hưng không để lại cho đời một bản tuyên ngôn dài.

326
00:08:30,061 --> 00:08:30,561
Không để lại những lời văn hoa.

327
00:08:30,581 --> 00:08:31,000
Nhưng chính cuộc đời ông là một lời tuyên ngôn.

328
00:08:31,020 --> 00:08:35,200
Lời tuyên ngôn ấy nói rằng dân Giao Châu không phải đám dân bị trị không có ký

329
00:08:35,220 --> 00:08:35,720
ức, không có khí phách, không có khả năng tự đứng lên.

330
00:08:35,740 --> 00:08:36,080
Họ có làng xã.

331
00:08:36,100 --> 00:08:37,500
Có hào trưởng.

332
00:08:37,520 --> 00:08:39,260
Có lòng căm giận.

333
00:08:39,280 --> 00:08:40,720
Có niềm tin.

334
00:08:40,740 --> 00:08:43,520
Và khi tất cả gặp được một thủ lĩnh đủ uy tín,

335
00:08:43,540 --> 00:08:44,490
ngọn lửa khởi nghĩa sẽ bùng cháy.

336
00:08:44,510 --> 00:08:45,440
Hơn một nghìn năm đã trôi qua.

337
00:08:45,551 --> 00:08:46,200
Nhà Đường đã thành quá khứ.

338
00:08:46,220 --> 00:08:49,900
Cao Chính Bình chỉ còn là cái tên gắn với sự hà khắc và thất bại.

339
00:08:49,957 --> 00:08:50,680
Nhưng Phùng Hưng vẫn được người Việt nhắc đến bằng sự kính trọng.

340
00:08:50,700 --> 00:08:52,120
Ở Đường Lâm, gió vẫn thổi qua những mái nhà cổ,

341
00:08:52,140 --> 00:08:52,970
qua đường làng đá ong, qua ký ức về những con người từng làm nên lịch sử.

342
00:08:52,990 --> 00:08:53,580
Trong làn gió ấy, người ta như còn nghe tiếng bước chân nghĩa quân năm xưa,

343
00:08:53,600 --> 00:08:55,170
tiếng cờ phất lên, tiếng dân chúng gọi nhau đứng dậy.

344
00:08:55,190 --> 00:08:56,720
Và trên tất cả, là bóng dáng Bố Cái Đại Vương.

345
00:08:56,740 --> 00:08:59,300
Một người không sinh ra trên ngai vàng,

346
00:08:59,320 --> 00:09:00,550
nhưng được lòng dân tôn như cha mẹ.

347
00:09:00,570 --> 00:09:01,760
Một người không dựng được triều đại lâu dài,

348
00:09:01,780 --> 00:09:02,565
nhưng dựng được niềm tin.

349
00:09:02,585 --> 00:09:03,195
Một người không chấm dứt ngay đêm dài Bắc thuộc,

350
00:09:03,215 --> 00:09:03,975
nhưng đã thắp thêm một ngọn đèn để hậu thế đi tiếp.

351
00:09:03,995 --> 00:09:04,780
Ngọn đèn ấy, từ Đường Lâm đến Tống Bình,

352
00:09:04,800 --> 00:09:05,300
từ thế kỷ VIII đến hôm nay, vẫn còn sáng trong lịch sử Việt Nam.

353
00:09:05,320 --> 00:09:07,980
Bởi dân tộc nào còn nhớ những người từng đứng lên vì mình,

354
00:09:08,000 --> 00:09:09,694
dân tộc ấy còn giữ được linh hồn.