Đêm dài bắc thuộc và nỗi uất của đất giao châu
Trong lịch sử Việt Nam, có những cuộc khởi nghĩa không lập tức mở ra một triều
đại lâu dài, không làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh đất nước chỉ sau một trận đánh.
Nhưng chúng giống như những ngọn đuốc được thắp lên giữa đêm dài,
để người đời sau nhìn thấy rằng dân tộc này chưa bao giờ cam chịu làm nô lệ.
Khởi nghĩa Phùng Hưng là một ngọn đuốc như thế.
Cuộc khởi nghĩa ấy nổ ra vào nửa sau thế kỷ VIII,
khi đất nước ta còn nằm dưới ách cai trị của nhà Đường.
Sau nhiều thế kỷ Bắc thuộc, các triều đại phương Bắc lần lượt đặt quan lại sang
cai trị, chia đất, đặt quận huyện, bắt dân đóng thuế,
đi phu, cống nạp sản vật, chịu đủ thứ luật lệ khắc nghiệt.
Từ sau Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan,
tinh thần phản kháng của người Việt vẫn không tắt.
Mỗi thời lại có những con người đứng lên.
Mỗi vùng đất lại có những ngọn lửa âm ỉ.
Và đến thời nhà Đường, khi bộ máy đô hộ ngày càng nặng nề,
lòng dân Giao Châu lại một lần nữa sôi lên.
Giao Châu khi ấy không phải vùng đất yên ổn trong mắt quan đô hộ.
Đó là vùng đất xa xôi với phương Bắc, nhưng có truyền thống riêng,
có hào trưởng bản địa, có làng xã bền chặt,
có ký ức về những lần nổi dậy.
Dù bị gọi bằng tên quận huyện của kẻ cai trị,
người dân nơi đây vẫn giữ trong lòng ý thức rằng mình có cội nguồn riêng,
phong tục riêng, linh hồn riêng.
Nhà Đường từng là một đế chế lớn mạnh, có quân đội hùng hậu,
văn hóa phát triển, bộ máy cai trị rộng khắp.
Nhưng đối với người dân Giao Châu, sự lớn mạnh ấy không đem lại tự do.
Nó hiện ra qua bóng dáng của quan đô hộ,
của sưu thuế, của quân lính, của những mệnh lệnh từ xa áp xuống đời sống bản địa.
Và khi sự áp bức vượt quá sức chịu đựng,
lòng dân sẽ tìm một người để gửi gắm hy vọng.
Người ấy là Phùng Hưng.