1
00:00:00,880 --> 00:00:03,880
Đêm dài bắc thuộc và nỗi uất của đất giao châu

2
00:00:04,880 --> 00:00:08,380
Trong lịch sử Việt Nam, có những cuộc khởi nghĩa không lập tức mở ra một triều

3
00:00:08,380 --> 00:00:12,920
đại lâu dài, không làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh đất nước chỉ sau một trận đánh.

4
00:00:13,600 --> 00:00:16,380
Nhưng chúng giống như những ngọn đuốc được thắp lên giữa đêm dài,

5
00:00:16,640 --> 00:00:20,060
để người đời sau nhìn thấy rằng dân tộc này chưa bao giờ cam chịu làm nô lệ.

6
00:00:21,380 --> 00:00:23,460
Khởi nghĩa Phùng Hưng là một ngọn đuốc như thế.

7
00:00:24,280 --> 00:00:26,780
Cuộc khởi nghĩa ấy nổ ra vào nửa sau thế kỷ VIII,

8
00:00:26,980 --> 00:00:29,180
khi đất nước ta còn nằm dưới ách cai trị của nhà Đường.

9
00:00:30,040 --> 00:00:33,600
Sau nhiều thế kỷ Bắc thuộc, các triều đại phương Bắc lần lượt đặt quan lại sang

10
00:00:33,600 --> 00:00:36,380
cai trị, chia đất, đặt quận huyện, bắt dân đóng thuế,

11
00:00:36,600 --> 00:00:39,260
đi phu, cống nạp sản vật, chịu đủ thứ luật lệ khắc nghiệt.

12
00:00:40,300 --> 00:00:43,160
Từ sau Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan,

13
00:00:43,280 --> 00:00:45,180
tinh thần phản kháng của người Việt vẫn không tắt.

14
00:00:46,220 --> 00:00:48,080
Mỗi thời lại có những con người đứng lên.

15
00:00:48,900 --> 00:00:51,230
Mỗi vùng đất lại có những ngọn lửa âm ỉ.

16
00:00:51,620 --> 00:00:54,280
Và đến thời nhà Đường, khi bộ máy đô hộ ngày càng nặng nề,

17
00:00:54,420 --> 00:00:56,000
lòng dân Giao Châu lại một lần nữa sôi lên.

18
00:00:56,900 --> 00:01:00,760
Giao Châu khi ấy không phải vùng đất yên ổn trong mắt quan đô hộ.

19
00:01:01,080 --> 00:01:03,920
Đó là vùng đất xa xôi với phương Bắc, nhưng có truyền thống riêng,

20
00:01:04,040 --> 00:01:05,960
có hào trưởng bản địa, có làng xã bền chặt,

21
00:01:06,160 --> 00:01:07,520
có ký ức về những lần nổi dậy.

22
00:01:08,680 --> 00:01:10,660
Dù bị gọi bằng tên quận huyện của kẻ cai trị,

23
00:01:11,000 --> 00:01:14,120
người dân nơi đây vẫn giữ trong lòng ý thức rằng mình có cội nguồn riêng,

24
00:01:14,200 --> 00:01:16,480
phong tục riêng, linh hồn riêng.

25
00:01:16,720 --> 00:01:19,440
Nhà Đường từng là một đế chế lớn mạnh, có quân đội hùng hậu,

26
00:01:19,480 --> 00:01:22,300
văn hóa phát triển, bộ máy cai trị rộng khắp.

27
00:01:22,300 --> 00:01:26,200
Nhưng đối với người dân Giao Châu, sự lớn mạnh ấy không đem lại tự do.

28
00:01:26,360 --> 00:01:28,140
Nó hiện ra qua bóng dáng của quan đô hộ,

29
00:01:28,300 --> 00:01:32,620
của sưu thuế, của quân lính, của những mệnh lệnh từ xa áp xuống đời sống bản địa.

30
00:01:32,780 --> 00:01:34,600
Và khi sự áp bức vượt quá sức chịu đựng,

31
00:01:34,700 --> 00:01:37,480
lòng dân sẽ tìm một người để gửi gắm hy vọng.

32
00:01:38,320 --> 00:01:39,780
Người ấy là Phùng Hưng.

33
00:01:42,200 --> 00:01:43,580
Đường lâm và dòng họ phùng

34
00:01:44,140 --> 00:01:46,860
Phùng Hưng quê ở Đường Lâm, thuộc vùng Sơn Tây,

35
00:01:46,860 --> 00:01:47,660
Hà Nội ngày nay.

36
00:01:48,520 --> 00:01:51,540
Đường Lâm là vùng đất cổ, nổi tiếng với truyền thống lâu đời,

37
00:01:51,540 --> 00:01:54,560
nơi sinh ra nhiều nhân vật có ảnh hưởng trong lịch sử.

38
00:01:54,740 --> 00:01:57,940
Ở đó, làng xóm, ruộng đồng, gò đồi, đình miếu và dòng họ gắn bó với nhau thành

39
00:01:57,940 --> 00:01:59,400
một cộng đồng bền chặt.

40
00:01:59,920 --> 00:02:03,240
Sử sách ghi rằng Phùng Hưng xuất thân trong một gia đình hào trưởng giàu có,

41
00:02:03,380 --> 00:02:04,540
có uy tín trong vùng.

42
00:02:05,360 --> 00:02:08,140
Cha ông là Phùng Hạp Khanh, được nhắc đến như người hiền đức,

43
00:02:08,400 --> 00:02:10,940
biết chăm lo cho dân, có thế lực tại địa phương.

44
00:02:11,400 --> 00:02:13,200
Gia đình họ Phùng không chỉ có của cải,

45
00:02:13,380 --> 00:02:14,180
mà còn có lòng người.

46
00:02:15,120 --> 00:02:19,120
Trong thời Bắc thuộc, những hào trưởng bản địa như vậy thường là điểm tựa quan

47
00:02:19,120 --> 00:02:22,760
trọng của dân chúng, đồng thời cũng là lực lượng khiến quan đô hộ phải dè chừng.

48
00:02:23,920 --> 00:02:26,980
Phùng Hưng có hai người em là Phùng Hải và Phùng Dĩnh.

49
00:02:27,160 --> 00:02:29,160
Ba anh em đều được truyền tụng là người có sức khỏe,

50
00:02:29,280 --> 00:02:31,740
có khí phách, giỏi võ nghệ, được dân chúng kính phục.

51
00:02:32,720 --> 00:02:36,500
Trong dân gian, hình ảnh Phùng Hưng được kể lại với màu sắc phi thường.

52
00:02:37,000 --> 00:02:38,800
Có chuyện nói ông có sức khỏe khác thường,

53
00:02:39,060 --> 00:02:40,860
có thể vật trâu, đánh hổ.

54
00:02:41,200 --> 00:02:42,800
Những chi tiết ấy mang tính truyền thuyết,

55
00:02:42,800 --> 00:02:45,160
nhưng phản ánh một sự thật tinh thần:

56
00:02:45,160 --> 00:02:47,620
trong lòng dân, Phùng Hưng là người mạnh mẽ,

57
00:02:47,800 --> 00:02:51,520
có đủ uy tín và bản lĩnh để đứng lên chống lại quyền lực đô hộ.

58
00:02:51,800 --> 00:02:54,600
Điều quan trọng hơn sức mạnh thân thể là sức mạnh của lòng người.

59
00:02:55,800 --> 00:02:58,040
Một người muốn khởi nghĩa không chỉ cần can đảm.

60
00:02:58,140 --> 00:02:59,180
Người ấy phải được dân tin.

61
00:02:59,180 --> 00:03:00,180
Phải có khả năng quy tụ.

62
00:03:01,260 --> 00:03:05,060
Phải khiến người khác tin rằng đi theo mình không phải là liều chết vô nghĩa,

63
00:03:05,060 --> 00:03:06,980
mà là bước vào một cuộc chiến vì lẽ phải.

64
00:03:08,720 --> 00:03:09,960
Phùng Hưng có được điều đó.

65
00:03:10,760 --> 00:03:13,160
Ở Đường Lâm, tên tuổi ông ngày càng lan rộng.

66
00:03:13,860 --> 00:03:16,200
Dân chúng nhìn thấy ở ông một người của đất mình,

67
00:03:16,540 --> 00:03:19,580
hiểu nỗi khổ của mình, đứng gần mình hơn bất kỳ viên quan đô hộ nào.

68
00:03:20,420 --> 00:03:22,580
Khi lòng người đã nghiêng về phía một hào trưởng bản địa,

69
00:03:22,700 --> 00:03:24,900
chỉ cần thời cơ đến, ngọn lửa có thể bùng lên.

70
00:03:26,820 --> 00:03:29,860
Cao chính bình và sự hà khắc của chính quyền đô hộ

71
00:03:30,220 --> 00:03:33,880
Thời điểm Phùng Hưng nổi dậy, Giao Châu nằm dưới quyền cai trị của quan đô hộ nhà

72
00:03:33,880 --> 00:03:34,880
Đường.

73
00:03:35,800 --> 00:03:38,500
Một nhân vật thường được nhắc đến trong bối cảnh này là Cao Chính Bình.

74
00:03:39,660 --> 00:03:41,500
Cao Chính Bình giữ chức đô hộ ở An Nam.

75
00:03:42,340 --> 00:03:44,500
Sử Việt ghi ông là người cai trị hà khắc,

76
00:03:44,660 --> 00:03:46,950
đánh thuế nặng, khiến dân chúng oán giận.

77
00:03:47,360 --> 00:03:50,920
Dưới tay những viên quan như vậy, đời sống người dân càng cơ cực.

78
00:03:51,180 --> 00:03:53,260
Họ phải nộp của cải, sản vật, chịu lao dịch,

79
00:03:53,480 --> 00:03:55,500
chịu sự áp bức của bộ máy quan lại và quân lính.

80
00:03:56,460 --> 00:03:58,620
Ách đô hộ không chỉ lấy đi thóc gạo.

81
00:03:59,020 --> 00:04:00,500
Nó lấy đi cả sự yên ổn.

82
00:04:01,580 --> 00:04:05,240
Người dân làm lụng trên ruộng của mình nhưng không được sống thật sự làm chủ.

83
00:04:05,840 --> 00:04:08,500
Những sản vật của núi rừng, sông biển bị biến thành cống phẩm.

84
00:04:09,220 --> 00:04:11,500
Những người trai tráng có thể bị bắt đi phu.

85
00:04:12,300 --> 00:04:14,680
Những dòng họ bản địa bị chèn ép.

86
00:04:14,920 --> 00:04:18,360
Mỗi mệnh lệnh từ phủ đô hộ giống như một hòn đá đè thêm lên vai dân chúng.

87
00:04:19,320 --> 00:04:22,420
Trong hoàn cảnh ấy, sự oán giận tích tụ qua từng mùa vụ.

88
00:04:22,693 --> 00:04:25,700
Một triều đại đô hộ có thể tưởng rằng dân đã quen cúi đầu.

89
00:04:26,640 --> 00:04:29,980
Nhưng họ thường không nhìn thấy điều đang diễn ra dưới đáy lòng làng xã:

90
00:04:31,280 --> 00:04:33,220
những lời than thở, những ánh mắt căm hờn,

91
00:04:33,460 --> 00:04:37,100
những cuộc bàn bạc kín đáo, những người hào trưởng âm thầm chuẩn bị.

92
00:04:37,100 --> 00:04:40,160
Phùng Hưng và các em của ông đã đứng lên trong bối cảnh đó.

93
00:04:41,460 --> 00:04:44,140
Cuộc khởi nghĩa không phải là một cơn bốc đồng.

94
00:04:44,380 --> 00:04:46,960
Nó là kết quả của sự chịu đựng quá lâu.

95
00:04:47,120 --> 00:04:49,900
Khi dân chúng không còn tin vào sự công bằng của chính quyền đô hộ,

96
00:04:50,100 --> 00:04:52,100
họ sẽ tìm đến những người dám chống lại nó.

97
00:04:53,060 --> 00:04:55,440
Và từ Đường Lâm, ngọn cờ khởi nghĩa được dựng lên.

98
00:04:57,720 --> 00:04:59,520
Ngọn cờ từ đường lâm

99
00:05:00,120 --> 00:05:04,220
Khi Phùng Hưng phát động khởi nghĩa, Đường Lâm trở thành điểm xuất phát của một

100
00:05:04,220 --> 00:05:05,040
làn sóng phản kháng.

101
00:05:05,780 --> 00:05:08,700
Người dân theo ông không chỉ vì ông là hào trưởng giàu có.

102
00:05:09,640 --> 00:05:12,100
Họ theo ông vì ông đại diện cho khát vọng thoát khỏi áp bức.

103
00:05:13,120 --> 00:05:15,160
Bên cạnh ông là hai người em Phùng Hải,

104
00:05:15,320 --> 00:05:17,040
Phùng Dĩnh cùng nhiều hào kiệt địa phương.

105
00:05:17,920 --> 00:05:21,140
Lực lượng ban đầu có thể chưa lớn, nhưng có một ưu thế rất quan trọng:

106
00:05:21,140 --> 00:05:22,440
lòng dân.

107
00:05:22,560 --> 00:05:24,400
Từ làng mạc, nghĩa quân tụ họp.

108
00:05:24,480 --> 00:05:26,860
Người mang giáo mác, người rèn vũ khí, người góp lương,

109
00:05:27,200 --> 00:05:29,060
người làm liên lạc, người dẫn đường.

110
00:05:29,600 --> 00:05:31,520
Trong các cuộc khởi nghĩa thời Bắc thuộc,

111
00:05:31,660 --> 00:05:34,020
sức mạnh của làng xã giữ vai trò vô cùng quan trọng.

112
00:05:34,860 --> 00:05:38,080
Chính những cộng đồng tưởng như nhỏ bé ấy đã nuôi giấu nghĩa quân,

113
00:05:38,280 --> 00:05:41,060
cung cấp lương thực, truyền tin và che chở cho người nổi dậy.

114
00:05:42,120 --> 00:05:44,320
Phùng Hưng hiểu rằng muốn thắng chính quyền đô hộ,

115
00:05:44,320 --> 00:05:46,320
không thể chỉ dựa vào một trận đánh nhỏ.

116
00:05:46,320 --> 00:05:47,980
Phải mở rộng lực lượng.

117
00:05:48,280 --> 00:05:51,020
Phải làm cho nhiều vùng cùng hưởng ứng.

118
00:05:51,340 --> 00:05:54,980
Phải đánh vào uy thế của phủ đô hộ, khiến quan quân nhà Đường mất dần khả năng

119
00:05:54,980 --> 00:05:56,020
kiểm soát.

120
00:05:56,780 --> 00:05:58,880
Nghĩa quân của ông phát triển từ vùng Đường Lâm,

121
00:05:58,880 --> 00:06:00,740
lan rộng ra các khu vực xung quanh.

122
00:06:00,900 --> 00:06:02,080
Uy danh Phùng Hưng ngày càng lớn.

123
00:06:02,980 --> 00:06:05,720
Đối với dân chúng, ông không chỉ là một thủ lĩnh quân sự.

124
00:06:06,660 --> 00:06:09,360
Ông là người đứng ra gánh lấy nỗi uất của cả vùng.

125
00:06:09,780 --> 00:06:12,840
Mỗi cuộc khởi nghĩa đều cần một khoảnh khắc khi nỗi sợ đổi thành niềm tin.

126
00:06:13,840 --> 00:06:15,960
Trước đó, dân có thể sợ quan đô hộ, sợ quân lính,

127
00:06:16,000 --> 00:06:17,200
sợ tù tội, sợ bị trả thù.

128
00:06:18,260 --> 00:06:21,220
Nhưng khi thấy có người dám đứng lên, khi thấy nghĩa quân lớn dần,

129
00:06:21,420 --> 00:06:23,880
khi thấy chính quyền đô hộ không phải không thể bị thách thức,

130
00:06:24,280 --> 00:06:25,340
nỗi sợ bắt đầu lùi lại.

131
00:06:26,220 --> 00:06:28,260
Đó là lúc lịch sử chuyển mình.

132
00:06:29,760 --> 00:06:31,580
Ba anh em họ phùng và khí thế nghĩa quân

133
00:06:32,820 --> 00:06:34,440
Trong câu chuyện khởi nghĩa Phùng Hưng,

134
00:06:34,720 --> 00:06:37,780
hình ảnh ba anh em họ Phùng có sức hấp dẫn đặc biệt.

135
00:06:38,020 --> 00:06:39,720
Phùng Hưng là người anh cả, thủ lĩnh chính,

136
00:06:39,880 --> 00:06:40,800
có uy tín lớn nhất.

137
00:06:41,720 --> 00:06:44,620
Phùng Hải và Phùng Dĩnh là những người em cùng chung chí hướng,

138
00:06:44,720 --> 00:06:46,880
góp sức vào cuộc nổi dậy.

139
00:06:47,100 --> 00:06:49,960
Dân gian gắn với họ những danh hiệu và câu chuyện thể hiện sức mạnh,

140
00:06:50,040 --> 00:06:52,020
sự gan dạ, tinh thần nghĩa khí.

141
00:06:52,480 --> 00:06:54,660
Một cuộc khởi nghĩa muốn bền không thể chỉ có một người.

142
00:06:54,920 --> 00:06:56,360
Nó cần những cánh tay nối dài.

143
00:06:57,320 --> 00:06:59,800
Cần những người chỉ huy các mũi quân.

144
00:06:59,800 --> 00:07:02,800
Cần những người giữ vững tinh thần khi khó khăn kéo đến.

145
00:07:03,740 --> 00:07:06,800
Sự đồng lòng của anh em họ Phùng vì thế trở thành một điểm tựa quan trọng.

146
00:07:07,780 --> 00:07:09,680
Hãy hình dung nghĩa quân khi ấy.

147
00:07:10,560 --> 00:07:12,920
Giữa những con đường đất, những xóm làng vùng trung du,

148
00:07:13,400 --> 00:07:15,800
những bãi sông và gò đồi, tin khởi nghĩa truyền đi.

149
00:07:15,980 --> 00:07:16,960
Cờ nghĩa được dựng lên.

150
00:07:18,100 --> 00:07:21,520
Người dân vốn bị áp bức nay nhìn thấy cơ hội trả lại món nợ lâu ngày với quan đô

151
00:07:21,520 --> 00:07:22,220
hộ.

152
00:07:22,760 --> 00:07:24,360
Những thanh niên trai tráng rời ruộng đồng,

153
00:07:24,380 --> 00:07:26,880
những hào trưởng địa phương đem người hưởng ứng,

154
00:07:27,100 --> 00:07:29,320
những người già góp lời khích lệ, phụ nữ lo lương thực,

155
00:07:29,460 --> 00:07:30,440
áo quần, thuốc men.

156
00:07:31,420 --> 00:07:33,560
Đó không chỉ là một đội quân.

157
00:07:33,820 --> 00:07:36,050
Đó là sự vùng dậy của cộng đồng.

158
00:07:36,440 --> 00:07:39,440
Trong những ngày đầu, nghĩa quân có thể dùng cách đánh linh hoạt,

159
00:07:39,640 --> 00:07:41,960
dựa vào địa hình quen thuộc, đánh vào các vị trí yếu,

160
00:07:42,280 --> 00:07:44,820
làm rối loạn bộ máy cai trị ở địa phương.

161
00:07:45,180 --> 00:07:47,080
Mỗi thắng lợi nhỏ lại làm khí thế tăng lên.

162
00:07:48,000 --> 00:07:51,760
Mỗi tin quan quân thất bại lại khiến dân thêm tin vào ngọn cờ Đường Lâm.

163
00:07:51,760 --> 00:07:55,140
Càng về sau, mục tiêu của nghĩa quân càng rõ:

164
00:07:55,460 --> 00:07:59,020
tiến về phủ thành Tống Bình, trung tâm cai trị của nhà Đường ở An Nam.

165
00:07:59,400 --> 00:08:00,920
Tống Bình, tức khu vực Hà Nội ngày nay,

166
00:08:01,160 --> 00:08:02,220
là nơi đặt cơ quan đô hộ.

167
00:08:03,260 --> 00:08:06,200
Đánh vào Tống Bình không chỉ là đánh một thành trì.

168
00:08:06,560 --> 00:08:09,220
Đó là đánh vào biểu tượng quyền lực của nhà Đường trên đất Việt.

169
00:08:10,178 --> 00:08:13,252
Tiến về tống bình

170
00:08:14,010 --> 00:08:16,010
Tống Bình là trái tim của bộ máy đô hộ.

171
00:08:16,970 --> 00:08:18,830
Từ nơi ấy, quan nhà Đường ban lệnh, thu thuế,

172
00:08:18,830 --> 00:08:20,290
điều quân, kiểm soát các châu huyện.

173
00:08:21,090 --> 00:08:23,870
Nếu Tống Bình còn vững, quyền lực đô hộ còn đứng.

174
00:08:24,650 --> 00:08:27,990
Nếu Tống Bình lung lay, cả hệ thống cai trị ở An Nam sẽ chao đảo.

175
00:08:28,450 --> 00:08:29,570
Phùng Hưng hiểu điều đó.

176
00:08:30,430 --> 00:08:33,390
Nghĩa quân từ Đường Lâm và các vùng hưởng ứng tiến dần về trung tâm.

177
00:08:33,650 --> 00:08:35,550
Đây không phải việc dễ dàng.

178
00:08:35,790 --> 00:08:37,450
Phủ thành có quân phòng thủ, có tường lũy,

179
00:08:37,450 --> 00:08:38,550
có kho tàng, có quan lại.

180
00:08:39,550 --> 00:08:42,890
Nhưng khí thế nghĩa quân đang lên cao, trong khi lòng dân đã oán ghét chính quyền

181
00:08:42,890 --> 00:08:44,010
đô hộ.

182
00:08:44,430 --> 00:08:47,330
Sử sách ghi rằng nghĩa quân vây phủ thành Tống Bình.

183
00:08:47,330 --> 00:08:51,210
Cuộc vây hãm kéo dài, tạo sức ép rất lớn lên Cao Chính Bình.

184
00:08:51,490 --> 00:08:53,110
Viên đô hộ nhà Đường lâm vào thế cô lập,

185
00:08:53,250 --> 00:08:56,570
vừa lo đối phó quân nổi dậy bên ngoài, vừa phải đối diện với sự suy sụp uy tín

186
00:08:56,570 --> 00:08:57,270
bên trong.

187
00:08:58,050 --> 00:09:02,650
Có chi tiết được sử Việt ghi lại rằng Cao Chính Bình lo sợ rồi sinh bệnh mà chết.

188
00:09:02,890 --> 00:09:06,110
Dù diễn biến cụ thể của cuộc vây thành không còn được ghi thật chi tiết,

189
00:09:06,270 --> 00:09:09,990
điều quan trọng là nghĩa quân Phùng Hưng đã làm tê liệt quyền lực của viên đô hộ

190
00:09:09,990 --> 00:09:11,770
và giành được Tống Bình.

191
00:09:12,190 --> 00:09:14,490
Khoảnh khắc ấy có ý nghĩa rất lớn.

192
00:09:14,490 --> 00:09:18,490
Trong nhiều năm, phủ đô hộ là nơi dân chúng nhìn vào với nỗi sợ.

193
00:09:18,910 --> 00:09:21,070
Đó là nơi đại diện cho nhà Đường, cho quân lính,

194
00:09:21,210 --> 00:09:23,650
cho thuế khóa, cho mệnh lệnh ngoại bang.

195
00:09:23,910 --> 00:09:26,210
Vậy mà giờ đây, nghĩa quân bản địa đã tiến vào,

196
00:09:26,210 --> 00:09:27,190
làm chủ trung tâm ấy.

197
00:09:28,130 --> 00:09:29,790
Người dân Giao Châu có thể ngẩng đầu.

198
00:09:30,710 --> 00:09:33,190
Họ thấy rằng quan đô hộ không phải thần thánh.

199
00:09:33,870 --> 00:09:36,490
Thành trì của kẻ cai trị không phải bất khả xâm phạm.

200
00:09:37,290 --> 00:09:39,730
Và một người con Đường Lâm, cùng những người dân bị áp bức,

201
00:09:39,730 --> 00:09:42,490
có thể làm rung chuyển bộ máy cai trị của một đế chế lớn.

202
00:09:44,240 --> 00:09:47,020
Những ngày làm chủ tống bình

203
00:09:47,300 --> 00:09:50,800
Sau khi giành được Tống Bình, Phùng Hưng nắm quyền cai quản đất nước trong một

204
00:09:50,800 --> 00:09:52,000
thời gian.

205
00:09:52,280 --> 00:09:56,120
Sử liệu về giai đoạn này không nhiều, nhưng truyền thống lịch sử ghi nhận ông đã

206
00:09:56,120 --> 00:09:58,880
làm chủ phủ thành và được dân chúng kính phục.

207
00:09:59,360 --> 00:10:02,720
Đối với người dân An Nam, đây là một thời khắc quý giá:

208
00:10:03,100 --> 00:10:04,880
chính quyền đô hộ bị đánh bật khỏi trung tâm,

209
00:10:05,160 --> 00:10:06,860
một thủ lĩnh bản địa đứng lên thay thế.

210
00:10:07,820 --> 00:10:10,740
Dù thời gian ấy không dài, ý nghĩa của nó rất sâu.

211
00:10:10,740 --> 00:10:14,300
Bởi sau nhiều thế kỷ bị cai trị, mỗi lần giành lại được quyền làm chủ,

212
00:10:14,520 --> 00:10:18,160
dù chỉ trong một giai đoạn ngắn, đều có sức mạnh tinh thần lớn lao.

213
00:10:18,360 --> 00:10:21,080
Nó chứng minh rằng người Việt có thể tự cai quản mình.

214
00:10:21,920 --> 00:10:25,180
Nó nuôi dưỡng niềm tin cho những cuộc đấu tranh sau này.

215
00:10:25,460 --> 00:10:27,740
Nó làm cho ký ức độc lập không bị xóa mất.

216
00:10:29,000 --> 00:10:31,200
Phùng Hưng không chỉ là người đánh thắng một viên đô hộ.

217
00:10:32,240 --> 00:10:34,740
Ông là người khơi lại cảm giác làm chủ trong lòng dân.

218
00:10:35,540 --> 00:10:37,740
Có thể hình dung những ngày ấy ở Tống Bình:

219
00:10:38,580 --> 00:10:40,560
cờ nghĩa phất lên nơi từng là phủ đô hộ,

220
00:10:40,760 --> 00:10:43,120
dân chúng truyền tai nhau tin Cao Chính Bình đã chết,

221
00:10:43,300 --> 00:10:47,540
người của họ Phùng nắm quyền, những kẻ từng dựa thế quan Đường phải khiếp sợ.

222
00:10:47,740 --> 00:10:50,440
Không khí ấy chắc chắn khác hẳn những ngày bị áp bức nặng nề trước đó.

223
00:10:51,760 --> 00:10:54,320
Nhưng lịch sử thời Bắc thuộc luôn khắc nghiệt.

224
00:10:54,580 --> 00:10:57,720
Một cuộc khởi nghĩa giành được thành trì chưa có nghĩa đã bảo vệ được thành trì

225
00:10:57,720 --> 00:10:58,860
mãi mãi.

226
00:10:59,220 --> 00:11:01,580
Nhà Đường vẫn là một đế chế lớn.

227
00:11:01,740 --> 00:11:04,740
Từ phương Bắc, họ có thể sai quân sang tái chiếm.

228
00:11:04,740 --> 00:11:07,140
Trong khi đó, chính quyền của nghĩa quân còn non trẻ,

229
00:11:07,320 --> 00:11:10,740
cơ sở tổ chức chưa đủ mạnh để biến thắng lợi thành nền độc lập lâu dài.

230
00:11:11,680 --> 00:11:14,940
Phùng Hưng qua đời sau một thời gian làm chủ Tống Bình.

231
00:11:15,160 --> 00:11:17,640
Năm mất của ông thường được đặt vào khoảng cuối thế kỷ VIII,

232
00:11:17,920 --> 00:11:20,020
nhưng các ghi chép có điểm khác nhau.

233
00:11:20,400 --> 00:11:23,920
Điều chắc chắn là sau khi ông mất, con ông là Phùng An nối quyền.

234
00:11:24,160 --> 00:11:26,740
Sự ra đi của Phùng Hưng là mất mát lớn đối với nghĩa quân.

235
00:11:27,660 --> 00:11:31,220
Một phong trào vừa giành thắng lợi thường phụ thuộc rất nhiều vào uy tín của người

236
00:11:31,220 --> 00:11:31,920
thủ lĩnh.

237
00:11:32,340 --> 00:11:35,500
Khi người ấy mất, việc giữ vững thành quả trở nên khó khăn hơn.

238
00:11:37,500 --> 00:11:40,020
Phùng an và sự trở lại của nhà đường

239
00:11:40,880 --> 00:11:43,020
Sau khi Phùng Hưng mất, Phùng An lên thay.

240
00:11:43,920 --> 00:11:46,020
Nhưng áp lực từ nhà Đường ngày càng lớn.

241
00:11:46,530 --> 00:11:50,420
Triều đình phương Bắc không thể chấp nhận việc mất quyền kiểm soát An Nam.

242
00:11:51,320 --> 00:11:53,940
Họ điều quân và quan lại sang nhằm khôi phục bộ máy đô hộ.

243
00:11:54,960 --> 00:11:57,380
Trước thế mạnh của nhà Đường, Phùng An cuối cùng phải hàng.

244
00:11:58,440 --> 00:12:00,960
Nhìn bề ngoài, cuộc khởi nghĩa kết thúc.

245
00:12:00,960 --> 00:12:02,540
Nhà Đường giành lại quyền cai trị.

246
00:12:02,540 --> 00:12:04,360
Phủ đô hộ được khôi phục.

247
00:12:04,640 --> 00:12:08,020
Những mệnh lệnh từ phương Bắc lại tiếp tục áp xuống Giao Châu.

248
00:12:08,220 --> 00:12:11,880
Nhưng nếu chỉ nhìn như vậy, ta sẽ không hiểu hết ý nghĩa của Phùng Hưng.

249
00:12:12,260 --> 00:12:14,960
Bởi lịch sử dân tộc không đi lên bằng một con đường thẳng.

250
00:12:15,820 --> 00:12:17,520
Độc lập không đến sau một lần đứng dậy.

251
00:12:18,460 --> 00:12:20,120
Nó được chuẩn bị qua nhiều cuộc nổi dậy,

252
00:12:20,280 --> 00:12:22,180
nhiều lần thất bại, nhiều đời người hy sinh,

253
00:12:22,340 --> 00:12:24,980
nhiều ngọn cờ tưởng như tắt rồi lại cháy.

254
00:12:25,280 --> 00:12:28,940
Cuộc khởi nghĩa của Phùng Hưng là một mắt xích quan trọng trong chuỗi đấu tranh

255
00:12:28,940 --> 00:12:29,640
ấy.

256
00:12:30,020 --> 00:12:31,940
Trước ông, đã có Hai Bà Trưng, Bà Triệu,

257
00:12:32,120 --> 00:12:33,160
Lý Bí, Mai Thúc Loan.

258
00:12:34,080 --> 00:12:35,940
Sau ông, sẽ còn Dương Thanh, Khúc Thừa Dụ,

259
00:12:36,040 --> 00:12:37,160
Dương Đình Nghệ, Ngô Quyền.

260
00:12:38,240 --> 00:12:39,100
Mỗi người góp một phần.

261
00:12:39,100 --> 00:12:41,440
Người mở đầu, người tiếp nối, người thất bại,

262
00:12:41,560 --> 00:12:42,260
người thành công.

263
00:12:43,180 --> 00:12:46,480
Nhưng tất cả cùng tạo nên dòng chảy không chịu khuất phục của dân tộc Việt.

264
00:12:47,520 --> 00:12:49,720
Phùng Hưng không giành được nền độc lập lâu dài,

265
00:12:49,880 --> 00:12:52,500
nhưng ông đã làm được một việc rất lớn:

266
00:12:53,200 --> 00:12:57,020
đánh đổ quyền lực của viên đô hộ tại Tống Bình và cho dân chúng thấy rằng nhà Đường

267
00:12:57,020 --> 00:12:59,860
có thể bị thách thức ngay tại trung tâm cai trị.

268
00:13:00,020 --> 00:13:01,880
Đó là điều kẻ đô hộ sợ nhất.

269
00:13:02,373 --> 00:13:04,320
Không phải chỉ sợ mất một thành.

270
00:13:05,260 --> 00:13:07,240
Mà sợ người dân mất đi nỗi sợ.

271
00:13:09,020 --> 00:13:11,920
Bố cái đại vương trong lòng dân

272
00:13:12,120 --> 00:13:15,280
Sau khi Phùng Hưng mất, nhân dân tôn ông là Bố Cái Đại Vương.

273
00:13:15,920 --> 00:13:18,240
Danh hiệu ấy rất đặc biệt.

274
00:13:18,540 --> 00:13:20,800
Bố” có thể hiểu là cha, “Cái” có thể hiểu là mẹ.

275
00:13:21,620 --> 00:13:25,740
Bố Cái Đại Vương vì thế thường được hiểu là vị vua lớn như cha mẹ của dân.

276
00:13:25,740 --> 00:13:28,640
Dù cách giải thích từ ngữ có thể được bàn luận theo nhiều hướng,

277
00:13:28,740 --> 00:13:31,140
điều cốt lõi vẫn rất rõ:

278
00:13:31,340 --> 00:13:33,080
nhân dân yêu kính ông như người che chở,

279
00:13:33,220 --> 00:13:34,180
nuôi dưỡng, bảo vệ mình.

280
00:13:35,140 --> 00:13:38,900
Không phải thủ lĩnh nào sau khi mất cũng được dân gọi bằng danh xưng thân thiết

281
00:13:38,900 --> 00:13:39,880
và thiêng liêng như vậy.

282
00:13:40,900 --> 00:13:44,060
Dân chúng chỉ trao sự tôn kính ấy cho người thật sự đứng về phía họ.

283
00:13:45,040 --> 00:13:47,560
Phùng Hưng xuất thân là hào trưởng, nhưng khi dân khổ,

284
00:13:47,700 --> 00:13:50,780
ông không chọn yên phận trong sự giàu có của gia đình.

285
00:13:50,980 --> 00:13:54,000
Ông không dựa vào quyền lực địa phương để thỏa hiệp với quan đô hộ.

286
00:13:54,720 --> 00:13:57,260
Ông đứng lên, tập hợp dân chúng, đánh vào phủ thành,

287
00:13:57,560 --> 00:14:00,320
làm cho viên đô hộ Cao Chính Bình phải khiếp sợ.

288
00:14:00,500 --> 00:14:03,300
Với dân, đó không chỉ là công lao quân sự.

289
00:14:03,560 --> 00:14:05,000
Đó là ơn nghĩa.

290
00:14:06,100 --> 00:14:08,580
Ông đã cho họ một thời khắc được sống trong khí thế ngẩng đầu.

291
00:14:09,660 --> 00:14:10,920
Ông đã gánh lấy nỗi giận của họ.

292
00:14:11,900 --> 00:14:14,740
Ông đã biến sự oán hờn tản mác thành một ngọn cờ chung.

293
00:14:15,200 --> 00:14:19,000
Vì thế, dù nhà Đường trở lại, dù chính quyền khởi nghĩa không tồn tại lâu dài,

294
00:14:19,200 --> 00:14:20,920
tên Phùng Hưng vẫn ở lại trong lòng người Việt.

295
00:14:21,760 --> 00:14:24,720
Đền thờ ông được lập ở nhiều nơi, đặc biệt là vùng Đường Lâm.

296
00:14:25,600 --> 00:14:29,140
Qua các thế hệ, người dân vẫn nhắc đến ông như một vị anh hùng chống Bắc thuộc,

297
00:14:29,480 --> 00:14:32,920
một người con của đất Sơn Tây, một thủ lĩnh đã làm rạng danh quê hương.

298
00:14:33,640 --> 00:14:36,260
Có những quyền lực tồn tại bằng quân lính.

299
00:14:36,480 --> 00:14:38,600
Có những danh tiếng tồn tại bằng sắc phong.

300
00:14:39,640 --> 00:14:42,060
Nhưng có những con người tồn tại bằng lòng dân.

301
00:14:42,600 --> 00:14:44,260
Phùng Hưng thuộc về loại thứ ba.

302
00:14:46,320 --> 00:14:48,120
Ngọn cờ đường lâm còn bay trong sử việt

303
00:14:49,220 --> 00:14:53,240
Khởi nghĩa Phùng Hưng không phải chương cuối của thời Bắc thuộc.

304
00:14:53,500 --> 00:14:57,380
Sau ông, đất nước vẫn còn phải đi thêm một chặng đường dài mới giành được nền độc

305
00:14:57,380 --> 00:14:58,440
lập lâu dài.

306
00:14:59,040 --> 00:15:00,840
Nhưng nếu không có những ngọn cờ như Phùng Hưng,

307
00:15:01,000 --> 00:15:02,460
con đường ấy sẽ tối hơn rất nhiều.

308
00:15:03,420 --> 00:15:07,560
Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc giống như một dòng sông bị đá lớn chặn ngang.

309
00:15:08,000 --> 00:15:11,440
Nước không thể chảy thẳng, nhưng nó không ngừng tìm đường.

310
00:15:11,680 --> 00:15:13,740
Khi bị chặn ở chỗ này, nó len qua chỗ khác.

311
00:15:14,660 --> 00:15:16,520
Khi bị dồn nén, nó tích tụ sức mạnh.

312
00:15:17,220 --> 00:15:20,900
Và đến một ngày, nó phá vỡ những tảng đá tưởng như bền chắc nhất.

313
00:15:21,720 --> 00:15:23,940
Phùng Hưng là một đợt sóng mạnh trong dòng sông ấy.

314
00:15:24,700 --> 00:15:26,640
Từ Đường Lâm, ông phất cờ.

315
00:15:26,960 --> 00:15:29,740
Từ nỗi uất của dân chúng, ông dựng nghĩa quân.

316
00:15:29,940 --> 00:15:32,000
Từ vùng đất quê hương, ông tiến về Tống Bình.

317
00:15:32,980 --> 00:15:37,000
Từ một hào trưởng bản địa, ông trở thành Bố Cái Đại Vương trong lòng dân.

318
00:15:37,600 --> 00:15:41,360
Điều khiến câu chuyện của ông còn vang đến hôm nay không chỉ là việc ông đánh chiếm

319
00:15:41,360 --> 00:15:42,060
phủ thành.

320
00:15:42,860 --> 00:15:44,680
Điều lớn hơn là tinh thần mà ông để lại:

321
00:15:45,460 --> 00:15:48,600
khi chính quyền đô hộ trở nên tàn bạo, người dân có quyền đứng lên;

322
00:15:48,600 --> 00:15:52,200
khi quê hương bị áp bức, những người có uy tín phải biết gánh trách nhiệm;

323
00:15:52,200 --> 00:15:55,940
khi kẻ mạnh tưởng có thể cai trị mãi, lịch sử sẽ sinh ra những con người làm nó

324
00:15:55,940 --> 00:15:56,680
phải run sợ.

325
00:15:57,840 --> 00:16:00,860
Phùng Hưng không để lại cho đời một bản tuyên ngôn dài.

326
00:16:01,180 --> 00:16:03,740
Không để lại những lời văn hoa.

327
00:16:04,200 --> 00:16:06,160
Nhưng chính cuộc đời ông là một lời tuyên ngôn.

328
00:16:07,100 --> 00:16:10,120
Lời tuyên ngôn ấy nói rằng dân Giao Châu không phải đám dân bị trị không có ký

329
00:16:10,120 --> 00:16:12,840
ức, không có khí phách, không có khả năng tự đứng lên.

330
00:16:13,620 --> 00:16:14,840
Họ có làng xã.

331
00:16:15,920 --> 00:16:17,120
Có hào trưởng.

332
00:16:17,540 --> 00:16:19,160
Có lòng căm giận.

333
00:16:19,320 --> 00:16:20,540
Có niềm tin.

334
00:16:20,780 --> 00:16:23,060
Và khi tất cả gặp được một thủ lĩnh đủ uy tín,

335
00:16:23,280 --> 00:16:25,020
ngọn lửa khởi nghĩa sẽ bùng cháy.

336
00:16:25,460 --> 00:16:26,840
Hơn một nghìn năm đã trôi qua.

337
00:16:27,120 --> 00:16:28,260
Nhà Đường đã thành quá khứ.

338
00:16:28,820 --> 00:16:32,200
Cao Chính Bình chỉ còn là cái tên gắn với sự hà khắc và thất bại.

339
00:16:33,200 --> 00:16:36,780
Nhưng Phùng Hưng vẫn được người Việt nhắc đến bằng sự kính trọng.

340
00:16:36,780 --> 00:16:39,260
Ở Đường Lâm, gió vẫn thổi qua những mái nhà cổ,

341
00:16:39,400 --> 00:16:42,780
qua đường làng đá ong, qua ký ức về những con người từng làm nên lịch sử.

342
00:16:43,620 --> 00:16:47,140
Trong làn gió ấy, người ta như còn nghe tiếng bước chân nghĩa quân năm xưa,

343
00:16:47,280 --> 00:16:50,280
tiếng cờ phất lên, tiếng dân chúng gọi nhau đứng dậy.

344
00:16:50,560 --> 00:16:52,780
Và trên tất cả, là bóng dáng Bố Cái Đại Vương.

345
00:16:53,780 --> 00:16:55,480
Một người không sinh ra trên ngai vàng,

346
00:16:55,540 --> 00:16:57,580
nhưng được lòng dân tôn như cha mẹ.

347
00:16:58,040 --> 00:17:00,100
Một người không dựng được triều đại lâu dài,

348
00:17:00,240 --> 00:17:01,220
nhưng dựng được niềm tin.

349
00:17:01,920 --> 00:17:04,340
Một người không chấm dứt ngay đêm dài Bắc thuộc,

350
00:17:04,520 --> 00:17:06,520
nhưng đã thắp thêm một ngọn đèn để hậu thế đi tiếp.

351
00:17:07,540 --> 00:17:09,500
Ngọn đèn ấy, từ Đường Lâm đến Tống Bình,

352
00:17:09,700 --> 00:17:12,880
từ thế kỷ VIII đến hôm nay, vẫn còn sáng trong lịch sử Việt Nam.

353
00:17:13,500 --> 00:17:15,760
Bởi dân tộc nào còn nhớ những người từng đứng lên vì mình,

354
00:17:16,040 --> 00:17:18,320
dân tộc ấy còn giữ được linh hồn.

355
00:17:18,500 --> 00:17:22,080
Và Phùng Hưng, Bố Cái Đại Vương, chính là một phần linh hồn bất khuất ấy của non

356
00:17:22,080 --> 00:17:22,780
sông.