Nó gọi dậy lòng tự trọng của cả một xứ sở.
Cơn bão cuốn qua các thành trì
Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng phát triển với tốc độ khiến chính quyền đô hộ
không kịp trở tay.
Tô Định, viên Thái thú Giao Chỉ, trước khí thế của nghĩa quân,
phải bỏ chạy về phương Bắc.
Sự tháo chạy ấy cho thấy bộ máy cai trị nhà Hán ở Giao Chỉ đã bị đánh mạnh vào
trung tâm.
Theo sử sách, nghĩa quân nhanh chóng chiếm được nhiều thành trì,
làm chủ các quận huyện.
Các nguồn cổ chép rằng Hai Bà Trưng thu phục được sáu mươi lăm thành ở Lĩnh Nam.
Con số ấy thể hiện quy mô rất lớn của cuộc nổi dậy,
dù cách hiểu về địa danh và phạm vi cụ thể còn được các nhà nghiên cứu bàn luận.
Nhưng dù nhìn theo cách nào, kết quả vẫn nổi bật:
trong một thời gian ngắn, quyền lực Đông Hán ở vùng này bị đánh bật,
và một chính quyền bản địa do Trưng Trắc đứng đầu được dựng lên.
Đó là một kỳ tích.
Một cuộc khởi nghĩa từ vùng Mê Linh đã làm rung chuyển hệ thống đô hộ của một đế
chế lớn.
Những người dân vốn quen sống dưới mệnh lệnh ngoại bang bỗng nhìn thấy một khả
năng khác:
đất này có thể do người Việt tự cai quản.
Trong những ngày ấy, có lẽ khắp các làng quê,
từ bến sông đến nương ruộng, người ta truyền nhau tin chiến thắng.
Những cổng thành mở ra.
Những lá cờ nghĩa quân phất lên.
Những kẻ từng lộng quyền phải bỏ chạy.
Và giữa làn sóng ấy, hình ảnh Hai Bà cưỡi voi tiến quân trở thành biểu tượng bất
tử.
Voi chiến trong truyền thống Đông Nam Á không chỉ là sức mạnh quân sự.
Nó còn là biểu tượng của uy quyền.
Khi Hai Bà Trưng được khắc họa trên lưng voi,
đó là hình ảnh của quyền lực bản địa đứng thẳng trước đế chế phương Bắc.
Trưng vương và giấc mơ tự chủ
Sau thắng lợi, Trưng Trắc được tôn làm vua,
thường được gọi là Trưng Vương.
Bà đóng đô ở Mê Linh.
Khoảnh khắc ấy có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử Việt Nam.
Đây không phải chỉ là một cuộc bạo động chống quan lại tham tàn.
Đây là sự ra đời của một chính quyền tự chủ,
dù tồn tại trong thời gian ngắn.
Người đứng đầu chính quyền ấy là một phụ nữ Việt,
đứng lên từ chính vùng đất bị đô hộ, nhận sự ủng hộ của nhiều thủ lĩnh và dân chúng.
Trưng Vương phải đối mặt với vô vàn khó khăn.
Sau nhiều năm bị nhà Hán cai trị, bộ máy bản địa chưa có điều kiện xây dựng bền
vững.
Các lực lượng hưởng ứng khởi nghĩa đến từ nhiều vùng khác nhau,
có lòng chung nhưng tổ chức có thể chưa thật thống nhất.
Việc giữ được các thành trì đã khó, điều hành một vùng rộng lớn sau chiến thắng
còn khó hơn.
Trong khi đó, nhà Đông Hán không thể chấp nhận mất Giao Chỉ.
Đối với triều đình Hán, vùng Lĩnh Nam không chỉ là đất đai.
Đó là vấn đề uy quyền của đế chế.
Nếu một cuộc nổi dậy ở phương Nam thành công lâu dài,
nó có thể trở thành tấm gương cho những vùng bị trị khác.
Vì vậy, dù Trưng Vương đã giành được thắng lợi vang dội,
cơn bão lớn hơn vẫn đang hình thành ở phương Bắc.