Mở đầu – ngọn núi lớn trong lịch sử đại việt
Trong lịch sử Việt Nam, có những con người không chỉ thuộc về một triều đại,
mà thuộc về ký ức lâu dài của cả dân tộc.
Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn là một trong những con người như thế.
Nhắc đến ông, người ta nhớ đến ba lần kháng chiến chống Nguyên – Mông,
nhớ đến Bạch Đằng, nhớ đến Hịch tướng sĩ,
nhớ đến câu nói cứng như thép trước nguy cơ đầu hàng,
nhớ đến lời dặn “khoan thư sức dân” trước khi nhắm mắt.
Nhưng nếu chỉ kể ông như một vị tướng thắng trận,
câu chuyện ấy vẫn chưa đủ.
Trần Quốc Tuấn còn là người đã đi qua bi kịch gia tộc,
thắng được lòng riêng, giữ được đại nghĩa,
quy tụ được lòng người, rồi sau khi mất được nhân dân tôn kính như Đức Thánh Trần.
Ông là một con người lịch sử có thật, nhưng cũng là một biểu tượng tinh thần.
Trong đời ông có chính trị, chiến tranh,
gia đình, đạo nghĩa, binh pháp, lòng dân và tín ngưỡng.
Tất cả hòa vào nhau, tạo nên hình tượng một vị tướng không chỉ giỏi đánh giặc,
mà còn biết giữ hồn nước.
Muốn hiểu vì sao Trần Quốc Tuấn được phong thánh trong lòng dân,
phải kể cuộc đời ông thật đầy đủ:
từ khi sinh ra trong bóng lời thề của cha,
đến lúc trở thành Quốc công Tiết chế;
từ những năm triều Trần đứng trước vó ngựa Nguyên – Mông,
đến chiến thắng Bạch Đằng;
từ những lời ông nói với vua, với tướng sĩ,
với con cháu, đến ngày ông đi vào cõi bất tử.
Sinh ra giữa buổi đầu nhà trần
Trần Quốc Tuấn sinh năm 1228.
Ông là con của An Sinh Vương Trần Liễu,
anh ruột vua Trần Thái Tông.
Đó là thời nhà Trần mới dựng nghiệp chưa lâu,
quyền lực triều đình còn đang được củng cố,
những biến động trong hoàng tộc vẫn để lại nhiều vết thương.
Cha ông, Trần Liễu, từng trải qua nỗi uất hận lớn trong biến cố nội bộ hoàng tộc.
Sử cũ ghi lại rằng trước khi mất, Trần Liễu dặn con phải vì cha mà lấy lại thiên
hạ.
Lời ấy nếu đặt vào một gia đình bình thường đã nặng;
đặt vào một dòng họ đang nắm quyền cai trị đất nước thì càng nặng hơn.
Nó không chỉ là lời trăn trối của cha với con,
mà có thể trở thành mồi lửa cho một cuộc tranh đoạt quyền lực.
Một đứa trẻ sinh ra trong hoàn cảnh ấy rất dễ lớn lên cùng oán hận.
Trần Quốc Tuấn có dòng máu quý tộc, có tài năng,
có vị thế.
Nếu ông chọn con đường trả thù cho cha,
triều Trần có thể rơi vào chia rẽ nghiêm trọng.
Mà lịch sử trớ trêu ở chỗ:
đúng vào thời nhà Trần cần đoàn kết nhất,
đế quốc Mông Cổ và sau đó là nhà Nguyên đang vươn sức mạnh xuống phương Nam.
Vậy nên, thử thách đầu tiên của Trần Quốc Tuấn không phải là quân giặc bên ngoài,
mà là ngọn lửa trong lòng mình.