Quốc công tiết chế – người được gửi vận mệnh
Khi chiến tranh ngày càng khó tránh, Trần Quốc Tuấn được giao trọng trách Quốc
công Tiết chế, thống lĩnh quân đội.
Đây là một chức vụ đặc biệt quan trọng.
Trong một triều đại có nhiều vương hầu tài giỏi,
việc thống nhất quyền chỉ huy không hề đơn giản.
Nếu mỗi người giữ một ý, Đại Việt sẽ tự làm yếu mình trước khi giặc đến.
Trần Quốc Tuấn có điều kiện để làm việc đó.
Ông thuộc hoàng tộc, có tài năng, có uy tín,
nhưng quan trọng hơn cả là có đức độ.
Người ta có thể phục một người vì chức vị,
nhưng chỉ thật sự đi theo một người khi tin vào nhân cách của người ấy.
Trần Quốc Tuấn đã cho thấy ông không đặt lợi ích riêng lên trên đất nước,
nên lời hiệu triệu của ông có sức nặng đặc biệt.
Ông nghiên cứu thế giặc, thế ta.
Quân Nguyên mạnh về kỵ binh, có kinh nghiệm chinh chiến,
có tổ chức, nhưng khi tiến vào Đại Việt phải đối mặt với sông ngòi,
khí hậu, rừng núi, đường tiếp tế dài, lương thảo khó bảo đảm.
Đại Việt không thể đánh theo kiểu lấy sức chọi sức một cách cứng nhắc.
Muốn thắng, phải biết lùi, biết nhử, biết cắt lương,
biết chọn thời cơ, biết biến đất nước mình thành một chiến trường mà kẻ thù càng
đi sâu càng mệt mỏi.
Hội nghị diên hồng và ý chí cả nước
Trước cuộc xâm lược lớn của quân Nguyên,
triều Trần không chỉ bàn việc trong cung cấm.
Sử sách ghi lại Hội nghị Diên Hồng, nơi các bô lão được hỏi nên hòa hay nên đánh.
Tiếng hô “đánh” trở thành biểu tượng của ý chí toàn dân.
Dù chi tiết hội nghị qua thời gian có thể được truyền tụng với sắc thái thiêng
liêng, ý nghĩa cốt lõi vẫn rất rõ:
triều Trần hiểu rằng chiến tranh giữ nước không thể chỉ là việc của triều đình.
Nếu dân không theo, quân đội sẽ thiếu lương,
thiếu hậu phương, thiếu tai mắt, thiếu niềm tin.
Nếu dân cùng quyết, mỗi làng mạc, mỗi bến sông,
mỗi cánh đồng đều có thể trở thành một phần của thế trận.
Trần Quốc Tuấn là người hiểu sâu điều đó.
Ông không xây dựng chiến thắng chỉ trên gươm giáo,
mà trên lòng người.
Một đạo quân có thể thua một trận rồi gượng dậy;
nhưng nếu lòng dân tan rã, đất nước sẽ khó đứng lên.
Vì thế, việc khơi dậy ý chí chống giặc là bước chuẩn bị không kém gì rèn binh khí
hay bố trí trận địa.