Đó là nghệ thuật dùng thời gian làm vũ khí.
Những ngày nguy khốn và sự vững vàng của chủ tướng
Trong chiến tranh, giai đoạn nguy hiểm nhất không phải lúc quân ta đang thắng,
mà là lúc phải chịu đựng khi chưa thấy chiến thắng.
Năm 1285, có những thời điểm tình thế Đại Việt rất căng thẳng.
Quân Nguyên ép mạnh, triều đình phải di chuyển,
nhiều vùng đất bị giặc càn qua.
Chính trong những ngày ấy, vai trò của Trần Quốc Tuấn càng quan trọng.
Một chủ tướng không chỉ cần tài đánh trận,
mà cần khả năng giữ tinh thần cho cả đội ngũ.
Nếu ông hoang mang, vương hầu hoang mang.
Nếu vương hầu hoang mang, quân sĩ dao động.
Nếu quân sĩ dao động, dân chúng mất niềm tin.
Trần Quốc Tuấn hiểu rằng chiến tranh với quân Nguyên không thể đo bằng từng bước
lùi trước mắt.
Điều quyết định là bảo toàn lực lượng, giữ lòng dân,
cắt sức địch và chờ thời cơ.
Trong cái nhìn ấy, sự kiên nhẫn không phải yếu đuối.
Nó là bản lĩnh.
Một người nóng vội có thể đòi giao chiến ngay để giữ danh.
Một người biết giữ nước phải dám chịu tiếng lùi để thắng trận cuối cùng.
Hàm tử, chương dương và ngọn lửa phản công
Khi quân Nguyên đã mỏi mệt, thời cơ phản công đến.
Quân Trần liên tiếp giành thắng lợi ở Hàm Tử,
Chương Dương, Tây Kết.
Các tướng lĩnh nhà Trần như Trần Quang Khải,
Trần Nhật Duật, Trần Khánh Dư và nhiều người khác góp phần làm xoay chuyển cục
diện.
Những trận đánh ấy cho thấy chiến lược của triều Trần không phải thụ động chịu
đòn.
Rút lui chỉ là bước đầu để bảo toàn lực lượng.
Khi địch rơi vào thế bất lợi, Đại Việt lập tức phản kích.
Toa Đô bị tiêu diệt, Thoát Hoan phải tháo chạy.
Cuộc xâm lược lần thứ hai thất bại nặng nề.
Trần Quốc Tuấn không giành chiến thắng một mình,
nhưng ông là người giữ trục chiến lược cho toàn cuộc kháng chiến.
Ông để các tướng phát huy sở trường, phối hợp các mặt trận,
biến từng chiến thắng nhỏ thành bước ngoặt lớn.
Ở đây, ta thấy rõ phẩm chất của một thống soái:
không chỉ biết xông lên, mà biết điều khiển nhịp của cả cuộc chiến.
Thắng một lần chưa phải đã yên
Sau thất bại năm 1285, nhà Nguyên vẫn chưa từ bỏ tham vọng.
Một đế quốc lớn không dễ chấp nhận bị một nước nhỏ đánh bại.
Hốt Tất Liệt tiếp tục chuẩn bị cho cuộc xâm lược lần thứ ba.
Đại Việt cũng không ngủ quên trên chiến thắng.
Trần Quốc Tuấn và triều Trần hiểu rằng kẻ thù sẽ quay lại với sự chuẩn bị kỹ hơn.
Lần sau, chúng sẽ chú ý nhiều hơn đến lương thảo và thủy quân.
Vì vậy, công việc giữ nước tiếp tục:
chỉnh đốn quân đội, củng cố phòng tuyến,
theo dõi đường tiến quân, chuẩn bị thế trận sông nước.
Chiến tranh vệ quốc không chỉ là những ngày đánh nhau.
Nó còn là những tháng năm chuẩn bị trong im lặng.
Người dân phải phục hồi sau mất mát, nhưng cũng phải sẵn sàng khi giặc đến.
Tướng sĩ phải vui vì chiến thắng, nhưng không được kiêu.
Triều đình phải ngoại giao, nhưng không được mất cảnh giác.
Trần Quốc Tuấn là người sống trong trạng thái cảnh giác ấy.
Ông hiểu rằng giữ nước là việc lâu dài,
không phải một tiếng reo sau trận thắng.