Bình minh trên sông bạch đằng
Có những triều đại trong lịch sử không kéo dài hàng trăm năm,
không để lại những cung điện đồ sộ, không có những bộ luật còn truyền lại nguyên
vẹn đến đời sau.
Nhưng chỉ cần một khoảnh khắc họ xuất hiện,
lịch sử đã rẽ sang một con đường khác.
Triều Ngô là một triều đại như thế.
Năm 939, sau chiến thắng Bạch Đằng vang dội,
Ngô Quyền xưng vương, đóng đô ở Cổ Loa.
Từ giây phút ấy, đất nước không còn là một quận huyện bị phương Bắc cai trị nữa.
Sau hơn một nghìn năm Bắc thuộc, người Việt bước vào thời kỳ tự chủ lâu dài.
Nhưng bình minh nào cũng phải đi qua sương mù.
Chiến thắng Bạch Đằng mở ra độc lập, nhưng độc lập ấy chưa kịp vững vàng thì triều
đình non trẻ đã phải đối mặt với những cơn sóng ngầm:
quyền lực địa phương nổi lên, hoàng tộc chia rẽ,
các hào trưởng tự cát cứ, và cuối cùng là loạn mười hai sứ quân.
Triều Ngô tồn tại không lâu, nhưng nó là cây cầu nối giữa đêm dài Bắc thuộc và
kỷ nguyên quốc gia độc lập sau này.
Muốn hiểu triều Ngô, phải bắt đầu từ một dòng sông.
Sông Bạch Đằng không chỉ là nơi diễn ra một trận đánh.
Nó là nơi ý chí tự chủ của người Việt được khắc vào nước,
vào bùn, vào những cọc gỗ nhọn cắm sâu dưới lòng sông.
Nơi ấy, năm 938, đoàn chiến thuyền Nam Hán tiến vào với tham vọng đặt lại ách đô
hộ, nhưng đã bị chôn vùi bởi trí tuệ và lòng quyết đoán của Ngô Quyền.
Trước đó, vùng đất Tĩnh Hải quân đã trải qua nhiều biến động.
Họ Khúc từng dựng nền tự chủ từ đầu thế kỷ X,
rồi Dương Đình Nghệ tiếp tục giữ quyền cai quản.
Ngô Quyền là con rể của Dương Đình Nghệ,
cũng là một tướng tài được tin dùng.
Nhưng biến cố xảy ra khi Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ để đoạt quyền,
rồi vì lo sợ Ngô Quyền kéo quân hỏi tội,
hắn cầu cứu nhà Nam Hán.
Một hành động phản bội đã mở đường cho ngoại bang.
Vua Nam Hán sai con là Hoằng Tháo đem quân theo đường biển tiến vào nước ta.
Nếu đạo quân ấy thắng, mọi nỗ lực tự chủ của họ Khúc,
họ Dương có thể bị xóa sạch.
Tĩnh Hải quân sẽ lại trở thành mảnh đất bị đặt dưới gót giày phương Bắc.
Nhưng Ngô Quyền không chờ giặc đến rồi mới chống đỡ.
Ông tiến quân ra Bắc, giết Kiều Công Tiễn trước,
trừ mối họa bên trong.
Sau đó, ông chọn Bạch Đằng làm nơi quyết chiến.
Ông hiểu thủy triều, hiểu địa thế, hiểu rằng chiến thuyền địch tuy mạnh nhưng nếu
bị kéo vào đúng thời điểm, chúng sẽ biến thành con mồi giữa bãi cọc.
Khi nước triều lên, quân Nam Hán tiến vào.
Ngô Quyền cho thuyền nhẹ ra khiêu chiến,
giả vờ thua chạy.
Hoằng Tháo tưởng quân Việt yếu thế, thúc quân đuổi theo.
Nhưng khi nước rút, những cọc gỗ bịt sắt nhô lên,
đâm thủng thuyền giặc.
Quân Việt từ hai bên đánh ập vào.
Trận địa sông nước biến thành chiếc bẫy khổng lồ.
Hoằng Tháo tử trận.
Quân Nam Hán tan vỡ.
Vua Nam Hán đang đem quân tiếp ứng, nghe tin con chết,
đành rút về.
Trận Bạch Đằng năm 938 không chỉ đánh bại một đạo quân xâm lược.
Nó chấm dứt về cơ bản hơn một nghìn năm Bắc thuộc,
mở ra thời kỳ độc lập tự chủ của dân tộc Việt.
Và người đứng giữa khúc quanh lịch sử ấy là Ngô Quyền.