4.
ĐINH LIỄN VÀ VẾT NỨT TRONG HOÀNG CUNG
Nếu nhìn từ bên ngoài, nhà Đinh sau năm 968 có vẻ rất mạnh.
Đất nước thống nhất.
Hoàng đế có uy quyền.
Kinh đô hiểm yếu.
Quân đội nằm trong tay triều đình.
Nhưng bên trong hoàng cung, một vết nứt đang lớn dần.
Đinh Tiên Hoàng có nhiều con trai.
Trong số đó, Đinh Liễn là người nổi bật nhất.
Ông từng cùng cha chinh chiến, có công lớn,
lại được giao nhiệm vụ ngoại giao với nhà Tống.
Với kinh nghiệm và uy tín của mình, Đinh Liễn dường như là người có khả năng kế
vị.
Thế nhưng Đinh Tiên Hoàng lại lập con nhỏ là Đinh Hạng Lang làm thái tử.
Quyết định này trở thành bi kịch.
Năm 979, Đinh Liễn vì tức giận và lo sợ mất quyền kế vị đã sai người giết Đinh
Hạng Lang.
Đây là một trong những sự kiện đau đớn nhất của triều Đinh.
Người con từng lập công với cha, từng đại diện quốc gia trong quan hệ đối ngoại,
lại ra tay với em ruột vì ngôi báu.
Sự kiện ấy cho thấy vấn đề lớn của các vương triều đầu thời độc lập:
cơ chế kế vị chưa ổn định.
Quyền lực hoàng gia chưa có những quy tắc đủ vững để ngăn bi kịch cung đình.
Khi ngai vàng gắn trực tiếp với sinh tử,
tình thân rất dễ bị quyền lực nghiền nát.
Nhưng bi kịch chưa dừng lại.
Cũng trong năm 979, Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn bị Đỗ Thích giết hại.
Theo sử cũ, Đỗ Thích là một viên quan trong cung,
một đêm nằm mơ thấy sao rơi vào miệng, tưởng mình có số làm vua,
nên nảy sinh ý định phản nghịch.
Khi có cơ hội, ông sát hại vua và Đinh Liễn.
Câu chuyện giấc mộng của Đỗ Thích mang màu sắc quan niệm thời xưa về điềm trời
và mệnh vua.
Nhưng dù động cơ thực sự ra sao, hậu quả thì không thể chối cãi:
chỉ trong một biến cố, nhà Đinh mất cả hoàng đế lẫn người kế thừa có năng lực nhất.
Đỗ Thích nhanh chóng bị bắt và xử tội.
Nhưng triều đình không thể trở lại như cũ.
Ngai vàng rơi vào tay Đinh Toàn, con nhỏ của Đinh Tiên Hoàng.
Khi lên ngôi, Đinh Toàn mới khoảng sáu tuổi.
Một đứa trẻ không thể tự mình điều hành quốc gia trong lúc sóng gió bủa vây.
Mẹ ông là Dương Vân Nga trở thành hoàng thái hậu,
còn Lê Hoàn, Thập đạo tướng quân, nắm quyền chỉ huy quân đội và giữ vai trò trung
tâm trong triều chính.
Trong cung đình, các đại thần chia rẽ.
Nguyễn Bặc, Đinh Điền và một số người trung thành với họ Đinh nghi ngờ Lê Hoàn
có ý chuyên quyền.
Họ đem quân chống lại Lê Hoàn, nhưng thất bại.
Những công thần từng cùng nhau dựng nước nay lại đối đầu trong một cuộc tranh đoạt
quyền lực đầy nghiệt ngã.
Bên ngoài, nhà Tống theo dõi tình hình Đại Cồ Việt.
Một đất nước vừa mất vua, vua mới còn nhỏ,
triều đình chia rẽ, quân thần nghi kỵ — đó là thời cơ quá rõ cho một cuộc can thiệp
từ phương Bắc.
Nguy cơ chiến tranh không còn là bóng mây xa,
mà đã tụ lại ngay trên biên giới.