5.
DƯƠNG VÂN NGA VÀ QUYẾT ĐỊNH GIỮ LẤY SƠN HÀ
Trong thời khắc ấy, lịch sử đặt một người phụ nữ vào vị trí trung tâm:
Dương Vân Nga.
Bà là hoàng hậu của Đinh Tiên Hoàng, mẹ của Đinh Toàn.
Khi Đinh Tiên Hoàng mất, bà trở thành hoàng thái hậu,
đứng giữa một triều đình rối ren và một đất nước trước nguy cơ ngoại xâm.
Nếu chỉ giữ nguyên danh nghĩa, ngai vàng vẫn thuộc về Đinh Toàn.
Nhưng danh nghĩa không đủ để chỉ huy quân đội,
trấn áp nội loạn, đối phó với nhà Tống.
Người thực sự có khả năng cầm quân khi ấy là Lê Hoàn.
Năm 980, trước áp lực chiến tranh, Dương Vân Nga cùng triều thần đã trao áo long
bào cho Lê Hoàn, đưa ông lên ngôi hoàng đế.
Nhà Tiền Lê bắt đầu, nhà Đinh chấm dứt sau mười hai năm tồn tại.
Quyết định ấy từ lâu đã gây nhiều tranh luận trong lịch sử và dân gian.
Có người nhìn Dương Vân Nga bằng ánh mắt nghiêm khắc,
cho rằng bà trao ngôi của con cho người khác.
Có người lại xem đó là hành động đặt vận mệnh quốc gia lên trên quyền lợi dòng
họ.
Nếu đặt mình vào bối cảnh năm 980, ta sẽ thấy quyết định ấy không đơn giản là câu
chuyện riêng của một hoàng gia.
Một bên là một vị vua sáu tuổi, một triều đình vừa trải qua ám sát và nội chiến,
một đất nước đang đứng trước quân Tống.
Một bên là Lê Hoàn, người nắm binh quyền,
có uy tín quân sự, có khả năng thống nhất lực lượng để kháng chiến.
Trong cơn nguy cấp, sự do dự có thể khiến Đại Cồ Việt mất tất cả.
Dương Vân Nga đã chọn con đường đau đớn nhưng thực tế:
trao quyền cho người có thể giữ nước.
Và lịch sử sau đó cho thấy lựa chọn ấy có cơ sở.
Năm 981, Lê Hoàn đánh bại cuộc xâm lược của nhà Tống,
bảo vệ nền độc lập của Đại Cồ Việt.
Chiến thắng ấy thuộc về nhà Tiền Lê, nhưng nó cũng nối tiếp nền móng mà nhà Đinh
đã dựng lên:
quốc hiệu, kinh đô, quân đội, ý thức độc lập và truyền thống xưng đế.