1
00:00:00,000 --> 00:00:00,321
nơi địa vị dòng tộc quyết định vị trí.

2
00:00:00,841 --> 00:00:02,301
Temüjin dần đi theo hướng khác:

3
00:00:02,521 --> 00:00:04,641
trọng dụng người có năng lực và lòng trung thành,

4
00:00:05,221 --> 00:00:06,601
kể cả họ xuất thân thấp kém.

5
00:00:07,601 --> 00:00:10,851
Điều ấy nghe có vẻ hiện đại, nhưng với thảo nguyên thế kỷ XII,

6
00:00:11,061 --> 00:00:13,121
nó là một thay đổi lớn.

7
00:00:13,501 --> 00:00:17,721
Temüjin hiểu rất rõ cảm giác bị bỏ rơi bởi những kẻ từng đi theo cha mình.

8
00:00:18,701 --> 00:00:21,881
Ông không muốn chỉ dựa vào các gia tộc quý tộc dễ phản bội.

9
00:00:23,221 --> 00:00:27,161
Ông cần một cộng đồng mới, trong đó lòng trung thành với thủ lĩnh quan trọng hơn

10
00:00:27,251 --> 00:00:27,951
huyết thống cũ.

11
00:00:29,081 --> 00:00:32,661
Chính từ đây, mầm mống của một cuộc cách mạng thảo nguyên bắt đầu.

12
00:00:34,421 --> 00:00:36,661
Từ kẻ bị săn đuổi đến người tập hợp thảo nguyên

13
00:00:38,321 --> 00:00:40,661
Temüjin không đi lên bằng một trận thắng duy nhất.

14
00:00:41,861 --> 00:00:43,781
Con đường của ông là chuỗi liên minh, đổ vỡ,

15
00:00:43,981 --> 00:00:46,661
phục thù, thuyết phục, trừng phạt và tổ chức lại.

16
00:00:47,841 --> 00:00:51,101
Ông đánh bại hoặc thu phục nhiều nhóm đối địch.

17
00:00:51,441 --> 00:00:54,248
Người Tatar, Merkit, Tayichiud, Naiman,

18
00:00:54,664 --> 00:00:57,221
Kereit — những cái tên ấy không chỉ là danh sách bộ lạc,

19
00:00:57,241 --> 00:00:59,281
mà là từng bức tường mà Temüjin phải vượt qua.

20
00:00:59,301 --> 00:01:00,781
Có lúc ông thắng.

21
00:01:01,101 --> 00:01:02,141
Có lúc ông thua.

22
00:01:03,401 --> 00:01:04,801
Có lúc ông phải chạy trốn.

23
00:01:05,181 --> 00:01:07,881
Có lúc ông suýt bị tiêu diệt.

24
00:01:08,121 --> 00:01:12,861
Nhưng điểm khác biệt của Temüjin nằm ở cách ông xử lý con người sau chiến thắng.

25
00:01:13,111 --> 00:01:16,741
Nhiều thủ lĩnh thảo nguyên truyền thống chia chiến lợi phẩm cho tầng lớp quý tộc

26
00:01:16,761 --> 00:01:17,461
trước.

27
00:01:18,461 --> 00:01:22,561
Temüjin lại xây dựng một hệ thống khen thưởng dựa nhiều hơn vào công lao.

28
00:01:23,021 --> 00:01:26,421
Ai chiến đấu dũng cảm, ai trung thành, ai cứu mạng ông,

29
00:01:26,661 --> 00:01:29,121
ai chứng tỏ năng lực — người đó có thể được nâng lên,

30
00:01:29,141 --> 00:01:30,021
dù xuất thân thấp.

31
00:01:31,341 --> 00:01:34,001
Một câu chuyện nổi tiếng kể rằng trong một trận chiến,

32
00:01:34,221 --> 00:01:36,021
con ngựa của Temüjin bị bắn trúng.

33
00:01:37,301 --> 00:01:39,641
Sau đó, ông hỏi ai là người đã bắn.

34
00:01:39,861 --> 00:01:41,601
Một chiến binh tên Jebe thừa nhận.

35
00:01:41,901 --> 00:01:45,861
Thay vì giết Jebe, Temüjin trọng dụng ông.

36
00:01:46,581 --> 00:01:50,461
Jebe về sau trở thành một trong những tướng lĩnh xuất sắc nhất của Mông Cổ.

37
00:01:51,621 --> 00:01:56,201
Dù chi tiết cụ thể trong truyền thống có thể được kể lại với màu sắc anh hùng ca,

38
00:01:56,641 --> 00:01:59,521
tinh thần của câu chuyện phản ánh rõ cách Temüjin nhìn người:

39
00:02:00,841 --> 00:02:05,041
kẻ thù có tài, nếu biết phục tùng, có thể trở thành cánh tay mạnh mẽ.

40
00:02:06,141 --> 00:02:09,201
Ông cũng chia các cộng đồng bị chinh phục vào những đơn vị mới,

41
00:02:09,661 --> 00:02:12,241
làm suy yếu lòng trung thành bộ lạc cũ.

42
00:02:12,541 --> 00:02:15,141
Thay vì để mỗi nhóm sống nguyên vẹn dưới thủ lĩnh riêng,

43
00:02:15,221 --> 00:02:18,001
ông trộn họ vào hệ thống quân sự và xã hội mới.

44
00:02:18,981 --> 00:02:21,521
Người Mông Cổ tổ chức quân đội theo hệ thập phân:

45
00:02:21,801 --> 00:02:24,881
đơn vị mười, trăm, nghìn, vạn.

46
00:02:25,061 --> 00:02:26,941
Cách tổ chức này giúp chỉ huy linh hoạt,

47
00:02:27,301 --> 00:02:30,881
giảm sức mạnh của các phe phái cũ và buộc người lính gắn với trật tự mới.