nơi địa vị dòng tộc quyết định vị trí.
Temüjin dần đi theo hướng khác:
trọng dụng người có năng lực và lòng trung thành,
kể cả họ xuất thân thấp kém.
Điều ấy nghe có vẻ hiện đại, nhưng với thảo nguyên thế kỷ XII,
nó là một thay đổi lớn.
Temüjin hiểu rất rõ cảm giác bị bỏ rơi bởi những kẻ từng đi theo cha mình.
Ông không muốn chỉ dựa vào các gia tộc quý tộc dễ phản bội.
Ông cần một cộng đồng mới, trong đó lòng trung thành với thủ lĩnh quan trọng hơn
huyết thống cũ.
Chính từ đây, mầm mống của một cuộc cách mạng thảo nguyên bắt đầu.
Từ kẻ bị săn đuổi đến người tập hợp thảo nguyên
Temüjin không đi lên bằng một trận thắng duy nhất.
Con đường của ông là chuỗi liên minh, đổ vỡ,
phục thù, thuyết phục, trừng phạt và tổ chức lại.
Ông đánh bại hoặc thu phục nhiều nhóm đối địch.
Người Tatar, Merkit, Tayichiud, Naiman,
Kereit — những cái tên ấy không chỉ là danh sách bộ lạc,
mà là từng bức tường mà Temüjin phải vượt qua.
Có lúc ông thắng.
Có lúc ông thua.
Có lúc ông phải chạy trốn.
Có lúc ông suýt bị tiêu diệt.
Nhưng điểm khác biệt của Temüjin nằm ở cách ông xử lý con người sau chiến thắng.
Nhiều thủ lĩnh thảo nguyên truyền thống chia chiến lợi phẩm cho tầng lớp quý tộc
trước.
Temüjin lại xây dựng một hệ thống khen thưởng dựa nhiều hơn vào công lao.
Ai chiến đấu dũng cảm, ai trung thành, ai cứu mạng ông,
ai chứng tỏ năng lực — người đó có thể được nâng lên,
dù xuất thân thấp.
Một câu chuyện nổi tiếng kể rằng trong một trận chiến,
con ngựa của Temüjin bị bắn trúng.
Sau đó, ông hỏi ai là người đã bắn.
Một chiến binh tên Jebe thừa nhận.
Thay vì giết Jebe, Temüjin trọng dụng ông.
Jebe về sau trở thành một trong những tướng lĩnh xuất sắc nhất của Mông Cổ.
Dù chi tiết cụ thể trong truyền thống có thể được kể lại với màu sắc anh hùng ca,
tinh thần của câu chuyện phản ánh rõ cách Temüjin nhìn người:
kẻ thù có tài, nếu biết phục tùng, có thể trở thành cánh tay mạnh mẽ.
Ông cũng chia các cộng đồng bị chinh phục vào những đơn vị mới,
làm suy yếu lòng trung thành bộ lạc cũ.
Thay vì để mỗi nhóm sống nguyên vẹn dưới thủ lĩnh riêng,
ông trộn họ vào hệ thống quân sự và xã hội mới.
Người Mông Cổ tổ chức quân đội theo hệ thập phân:
đơn vị mười, trăm, nghìn, vạn.
Cách tổ chức này giúp chỉ huy linh hoạt,
giảm sức mạnh của các phe phái cũ và buộc người lính gắn với trật tự mới.