Biến cố Otrar và cơn thịnh nộ hướng về phương Tây
Ở phía tây của Mông Cổ là đế quốc Khwarezm,
một thế lực Hồi giáo rộng lớn, kiểm soát nhiều vùng thuộc Trung Á và Iran ngày
nay.
Thành Cát Tư Hãn ban đầu không nhất thiết muốn chiến tranh toàn diện với Khwarezm.
Ông quan tâm đến thương mại, trao đổi và quan hệ ngoại giao.
Một đoàn thương nhân Mông Cổ được gửi đến thành Otrar,
thuộc quyền Khwarezm.
Nhưng thống đốc Otrar nghi ngờ họ là gián điệp và cho bắt giữ,
giết hại.
Thành Cát Tư Hãn sau đó gửi sứ giả yêu cầu giải thích và trừng phạt kẻ chịu trách
nhiệm.
Nhà vua Khwarezm, Ala ad-Din Muhammad II,
đáp lại bằng cách xúc phạm nghiêm trọng đoàn sứ giả;
theo các ghi chép, một sứ giả bị giết, những người khác bị làm nhục.
Với Thành Cát Tư Hãn, đây không chỉ là sự cố ngoại giao.
Đó là sự thách thức trực tiếp đối với uy quyền của đại hãn.
Trên thảo nguyên, sứ giả mang danh dự của người gửi.
Giết sứ giả là hành động không thể tha thứ.
Năm 1219, quân Mông Cổ tiến về phía tây.
Chiến dịch chống Khwarezm thể hiện đầy đủ tài năng quân sự của Thành Cát Tư Hãn
và các tướng lĩnh.
Thay vì đánh một đường đơn giản, quân Mông Cổ chia thành nhiều đạo,
vượt sa mạc, tấn công từ hướng đối phương không ngờ tới.
Các thành phố lớn như Bukhara, Samarkand,
Urgench lần lượt đối mặt với sức mạnh Mông Cổ.
Bukhara thất thủ.
Samarkand, một trong những đô thị quan trọng nhất Trung Á,
cũng rơi vào tay họ.
Urgench chống cự quyết liệt và bị tàn phá khủng khiếp.
Những cuộc thảm sát trong chiến dịch này để lại dấu ấn kinh hoàng trong ký ức lịch
sử vùng Trung Á và Ba Tư.
Nhà vua Khwarezm bỏ chạy, bị truy đuổi không ngừng và cuối cùng chết trên một hòn
đảo ở biển Caspi.
Con trai ông, Jalal ad-Din, tiếp tục kháng cự và từng giành được một số thắng lợi,
nhưng không thể cứu đế quốc khỏi sụp đổ.
Chiến dịch Khwarezm mở cánh cửa cho người Mông Cổ tiến sâu vào thế giới Hồi giáo
và xa hơn nữa.
Các tướng Jebe và Subutai sau đó dẫn quân thám sát qua Kavkaz,
đánh bại các lực lượng Gruzia, các nhóm Kipchak,
rồi chạm trán các thân vương Rus trong trận sông Kalka năm 1223.
Đó chưa phải cuộc chinh phục toàn diện Đông Âu,
nhưng là lời báo trước rằng cơn bão thảo nguyên có thể vượt xa mọi biên giới quen
thuộc.