Từ chàng trai đan sọt đến biểu tượng chí làm trai
Câu chuyện Phạm Ngũ Lão đan sọt thường được kể cho nhiều thế hệ học trò.
Thoạt nghe, đó là một giai thoại lạ:
một chàng trai mải nghĩ việc nước đến mức giáo đâm vào đùi vẫn không biết.
Nhưng nếu nhìn sâu hơn, câu chuyện ấy mang ý nghĩa biểu tượng.
Nó nói rằng trước khi trở thành danh tướng,
Phạm Ngũ Lão đã có một thế giới nội tâm lớn hơn hoàn cảnh của mình.
Ông sinh ở làng quê, nhưng tâm trí không bị đóng kín trong lũy tre.
Ông làm việc bình thường của dân quê, nhưng suy nghĩ hướng về non sông.
Ông chưa có chức tước, nhưng đã có chí của người gánh vác việc lớn.
Đó là điều khiến hình ảnh Phạm Ngũ Lão vượt qua khuôn khổ một nhân vật quân sự.
Ông trở thành biểu tượng của khát vọng vươn lên.
Trong xã hội xưa, xuất thân có thể là rào cản rất lớn.
Nhưng câu chuyện Phạm Ngũ Lão nhắc rằng tài năng,
ý chí và nhân cách có thể mở đường.
Dĩ nhiên, không phải ai có chí cũng gặp được Trần Quốc Tuấn.
Nhưng nếu không có chí, dù cơ hội đi qua trước mặt cũng vô ích.
Người đời nhớ ông vì ông đã chuẩn bị cho mình trước khi thời cơ đến.
Khi Hưng Đạo Vương nhìn thấy ông, tài năng ấy không phải mới sinh ra trong khoảnh
khắc.
Nó đã được nuôi dưỡng từ lâu, trong im lặng.
Phạm ngũ lão và bài học giữ nước
Cuộc đời Phạm Ngũ Lão để lại nhiều bài học.
Bài học thứ nhất là bài học về chí khí.
Một người trẻ, dù xuất thân bình thường,
nếu có chí lớn và biết rèn mình, vẫn có thể làm nên việc phi thường.
Bài học thứ hai là bài học về dùng người.
Trần Quốc Tuấn nhìn thấy tài năng ở một chàng trai quê và dám trọng dụng.
Một quốc gia muốn mạnh phải biết tìm người tài không chỉ trong dòng dõi quyền quý,
mà cả trong dân gian.
Bài học thứ ba là bài học về tinh thần thời Trần.
Chiến thắng Nguyên Mông không phải chỉ do một vị tướng,
mà do cả hệ thống đoàn kết:
vua, quan, tướng, lính, dân cùng chung ý chí.
Phạm Ngũ Lão là một ngôi sao trong bầu trời ấy,
nhưng bầu trời ấy sáng vì có rất nhiều ngôi sao cùng tỏa sáng.
Bài học thứ tư là bài học về khiêm nhường.
Người đã lập công lớn vẫn thấy mình chưa trả xong nợ với đời.
Đó là thái độ khiến con người không dừng lại quá sớm,
không ngủ quên trên chiến thắng.
Trong thời bình, ta không còn cầm giáo ra trận như Phạm Ngũ Lão.
Nhưng “nợ công danh” có thể hiểu rộng hơn:
trách nhiệm với gia đình, với cộng đồng,
với đất nước, với công việc mình đang làm.
Mỗi thời đại có một chiến trường khác nhau.
Điều quan trọng là con người có sống xứng đáng với thời đại của mình hay không.
Kết
Phạm Ngũ Lão đi vào lịch sử từ một hình ảnh rất giản dị:
chàng trai làng Phù Ủng ngồi đan sọt bên đường.
Nhưng từ hình ảnh ấy, ông bước lên chiến trường,
đứng trong hàng danh tướng của triều Trần,
góp công vào những chiến thắng vĩ đại trước quân Nguyên Mông,
để lại bài thơ “Thuật hoài” như một lời tự nhắc của người tráng sĩ.
Ông không sinh ra trong quyền quý, nhưng được quyền quý kính trọng.
Ông không tự xưng anh hùng, nhưng hành động của ông khiến đời sau gọi ông là anh
hùng.
Ông không để lại một vương triều, nhưng để lại một tư thế sống:
cầm ngang ngọn giáo giữa non sông, đem cả đời mình trả món nợ với đất nước.
Hơn bảy trăm năm đã trôi qua, vó ngựa Nguyên Mông chỉ còn là tiếng vọng trong sử
sách.
Những chiến thuyền trên sông Bạch Đằng đã tan vào mây nước.
Những triều vua đã đi qua.
Nhưng hình ảnh Phạm Ngũ Lão vẫn còn đó.
Một người trai áo vải.
Một ngọn giáo giữa giang sơn.
Một nỗi thẹn lớn trước tiền nhân.
Và một bài học không cũ:
người có chí lớn không chờ lịch sử gọi tên mới bắt đầu rèn mình.
Họ rèn mình trong im lặng, để khi đất nước cần,
họ có thể đứng dậy và bước thẳng vào lịch sử.