TRƯỜNG HỌC HUỲNH CUNG VÀ NGƯỜI THẦY CỦA MUÔN ĐỜI
Khi trưởng thành, Chu Văn An mở trường dạy học ở quê nhà,
tại Huỳnh Cung, bên vùng Thanh Trì.
Trong lịch sử nước ta, người thầy không chỉ là người truyền chữ.
Người thầy còn là người dạy đạo lý, dựng nhân cách,
uốn nắn tâm hồn.
Một người thầy giỏi có thể đào tạo ra vài học trò đỗ đạt.
Nhưng một người thầy lớn có thể tạo nên cả một thế hệ biết sống ngay thẳng.
Trường của Chu Văn An không phải nơi ồn ào quyền quý.
Nó không lộng lẫy như cung điện, không nghiêm ngặt như triều đình.
Có thể chỉ là một mái nhà học giản dị, có sách,
có bút, có tiếng giảng bài, có những học trò từ nhiều nơi tìm về.
Nhưng chính nơi ấy đã trở thành một địa chỉ đặc biệt trong lịch sử giáo dục Việt
Nam.
Học trò đến với Chu Văn An không chỉ để học chữ nghĩa thánh hiền.
Họ đến để học cách làm người.
Ông dạy học rất nghiêm.
Nghiêm không phải vì lạnh lùng, mà vì ông hiểu rằng học vấn nếu thiếu đạo đức thì
rất nguy hiểm.
Một kẻ có tài mà không có đức, khi nắm quyền,
có thể làm hại cả trăm họ.
Một người biết chữ mà không biết liêm sỉ,
khi bước vào chốn quan trường, có thể dùng chính cái học của mình để che đậy sự
gian trá.
Vì vậy, Chu Văn An đặt đạo làm người lên trước.
Ông dạy học trò phải trung thực.
Phải biết kính trọng đạo lý.
Phải biết thương dân.
Phải biết giữ lòng trong sạch trước danh lợi.
Phải hiểu rằng làm quan không phải để hưởng thụ,
mà là để gánh trách nhiệm với nước, với dân.
Danh tiếng của ông ngày càng lan xa.
Học trò theo học rất đông.
Trong số ấy có những người về sau trở thành đại thần nổi tiếng của triều Trần,
như Phạm Sư Mạnh và Lê Quát.
Cả hai đều đỗ đạt, làm quan, có vị trí trong triều đình.
Nhưng điều đáng quý là dù đã làm đến chức cao,
họ vẫn giữ lễ học trò với thầy.
Sử sách và truyền tụng dân gian đều nhắc đến sự nghiêm cẩn của Chu Văn An đối với
học trò.
Dù học trò đã thành danh, mỗi khi về thăm thầy vẫn phải giữ đúng phép tắc,
không được vì chức vị mà quên đạo thầy trò.
Có câu chuyện kể rằng học trò của ông, dù đã làm quan lớn,
khi đến thăm thầy vẫn phải đứng hầu, vẫn kính cẩn như ngày còn đi học.
Điều đó cho thấy uy đức của Chu Văn An lớn đến mức nào.
Uy đức ấy không đến từ quyền lực.
Nó đến từ nhân cách.
Một người có thể khiến người khác sợ bằng chức tước.
Nhưng để khiến người khác kính suốt đời,
người ấy phải có đạo đức thật sự.
Chu Văn An chính là người như vậy.