Chu Văn An chính là người như vậy.
ĐƯỢC MỜI VÀO TRIỀU, GIỮ CHỨC TƯ NGHIỆP QUỐC TỬ GIÁM
Danh tiếng của Chu Văn An cuối cùng cũng đến tai triều đình.
Nhà Trần khi ấy vẫn cần những bậc hiền tài để duy trì kỷ cương và giáo hóa nhân
tâm.
Một người thầy nổi tiếng thanh liêm, học rộng,
đạo cao như Chu Văn An không thể mãi chỉ ở nơi thôn dã.
Ông được triều đình mời ra làm quan.
Dưới thời vua Trần Minh Tông, Chu Văn An được giao chức Tư nghiệp Quốc Tử Giám.
Quốc Tử Giám là trung tâm giáo dục cao nhất của triều đình,
nơi đào tạo con em quý tộc, quan lại và những nhân tài cho đất nước.
Chức Tư nghiệp là một chức vụ quan trọng trong việc dạy dỗ,
quản lý học quan, chăm lo việc học của lớp người sẽ gánh vác tương lai triều đại.
Đây không phải một chức quan cầm quân hay cai quản địa phương,
nhưng ảnh hưởng của nó rất sâu xa.
Bởi người thầy ở Quốc Tử Giám không chỉ dạy một lớp học.
Ông góp phần đào tạo những người sau này có thể đứng trong triều,
cầm bút ban chiếu, giữ sổ sách quốc gia,
cai trị dân chúng, bàn việc nước.
Nếu những người ấy có đạo đức, đất nước được nhờ.
Nếu những người ấy hư hỏng, dân chúng chịu khổ.
Chu Văn An hiểu điều đó hơn ai hết.
Vào triều, ông vẫn giữ phong thái cũ:
điềm đạm, nghiêm nghị, trong sạch, không luồn cúi.
Ông không biến mình thành kẻ chạy theo quyền quý.
Ông cũng không dùng học vấn để tô điểm cho danh lợi cá nhân.
Trong môi trường cung đình, nơi con người rất dễ bị quyền lực làm mềm lưng,
ông vẫn giữ một cốt cách thẳng.
Thời Trần Minh Tông, triều đình còn tương đối ổn định.
Nhà vua được đánh giá là vị vua có ý thức chăm lo chính sự,
biết trọng dụng nhân tài.
Nhưng sau đó, khi quyền lực chuyển dần qua các đời sau,
đặc biệt là thời Trần Dụ Tông, tình hình trở nên đáng lo ngại hơn.
Trần Dụ Tông lên ngôi khi còn trẻ.
Ban đầu, triều đình vẫn có các đại thần phò tá.
Nhưng càng về sau, nhà vua sa vào hưởng lạc.
Sử sách chép rằng thời Dụ Tông, triều chính bắt đầu suy đồi,
nạn quan lại tham nhũng, xu nịnh, ăn chơi trở nên nghiêm trọng hơn.
Kỷ cương phép nước lỏng lẻo.
Đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn.
Một triều đại từng đánh thắng quân Nguyên Mông ba lần,
từng làm rạng danh non sông, nay bắt đầu xuất hiện những vết nứt từ bên trong.
Và Chu Văn An nhìn thấy điều đó.
Ông không phải người không hiểu thời thế.
Ông biết nói thẳng trong triều đình có thể chuốc lấy tai họa.
Ông biết đụng đến những kẻ quyền thế không khác gì chạm tay vào lưỡi dao.
Ông cũng biết một người thầy, một vị quan dạy học,
nếu im lặng thì có thể yên thân.
Nhưng với Chu Văn An, yên thân không phải là điều cao nhất.
Điều cao nhất là đạo lý.