Ông bước vào bất tử.
DƯ ÂM CÒN LẠI TRONG NGÀN NĂM
Hơn sáu thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày Chu Văn An mất.
Nhà Trần rồi cũng suy vong.
Những biến động cuối thế kỷ XIV đưa đất nước vào nhiều thay đổi lớn.
Bao nhiêu vua quan, bao nhiêu cuộc tranh đoạt,
bao nhiêu tên tuổi từng lừng lẫy một thời đã mờ dần trong trí nhớ dân gian.
Nhưng Chu Văn An vẫn được nhắc đến.
Trong trường học, người ta nhắc đến ông như biểu tượng của đạo làm thầy.
Trong lịch sử, người ta nhắc đến ông như biểu tượng của kẻ sĩ chính trực.
Trong văn hóa Việt Nam, người ta nhắc đến ông như một tấm gương về khí tiết.
Điều kỳ lạ là ông càng không màng danh,
danh ông càng bền.
Ông càng tránh xa quyền lực, uy tín ông càng lớn.
Ông càng sống giản dị, hình ảnh ông càng cao.
Đó là sức mạnh của nhân cách.
Trong mọi thời đại, xã hội đều cần người tài.
Nhưng tài năng nếu thiếu đạo đức có thể trở thành tai họa.
Vì vậy, xã hội càng cần những con người như Chu Văn An:
có học, có khí tiết, có lòng can đảm và biết đặt lẽ phải lên trên lợi ích riêng.
Câu chuyện về ông không chỉ dành cho quá khứ.
Nó vẫn còn nguyên giá trị hôm nay.
Bởi ở bất kỳ thời nào, con người cũng phải đối diện với lựa chọn:
nói thật hay im lặng, giữ mình hay xuôi theo,
bảo vệ đạo lý hay thỏa hiệp với cái sai.
Chu Văn An đã chọn con đường khó.
Con đường ấy khiến ông mất chốn quan trường,
nhưng giữ được nhân cách.
Con đường ấy không làm ông giàu sang hơn,
nhưng làm tên tuổi ông sáng hơn.
Con đường ấy không giúp ông thay đổi ngay triều đại,
nhưng giúp hậu thế hiểu thế nào là một người thầy chân chính.
Và vì thế, khi nhắc đến Chu Văn An, ta không chỉ nhắc đến một nhân vật lịch sử.
Ta nhắc đến một ngọn đèn.
Ngọn đèn ấy được thắp lên trong một thời triều chính nghiêng ngả.
Nó không rực cháy như lửa trận, không chói lòa như ánh vàng cung điện,
nhưng bền bỉ, trong sạch và ấm áp.
Ngọn đèn của đạo học.
Ngọn đèn của khí tiết.
Ngọn đèn của một người thầy dám đứng thẳng trước quyền lực.
Và cho đến hôm nay, mỗi khi lịch sử gọi tên Chu Văn An,
ta vẫn nghe như có tiếng nói trầm tĩnh vọng về từ núi Phượng Hoàng:
Làm người, trước hết phải giữ cho lòng mình ngay thẳng.
Làm thầy, trước hết phải dạy bằng chính nhân cách của mình.
Làm kẻ sĩ, trước hết phải biết vì nước,
vì dân, vì đạo lý mà không sợ mất danh lợi.
Đó là di sản lớn nhất của Chu Văn An.
Không phải một bản sớ còn nguyên chữ.
Không phải một chức quan trong triều.
Không phải một tước hiệu sau khi mất.
Mà là tấm gương sáng của một con người đã sống sao cho hậu thế,
qua bao nhiêu biến động, vẫn cúi đầu kính trọng.
Chu Văn An — người thầy của muôn đời — đã đi qua lịch sử bằng dáng vẻ thanh bạch
của một nhà nho, nhưng để lại sau lưng bóng dáng sừng sững của một bậc đại nhân.