CẬU THIẾU NIÊN SINH RA TRONG CƠN GIÓ DỮ CỦA THỜI ĐẠI
Trong lịch sử Việt Nam, có những cái tên khiến người ta nhớ đến không phải vì sống
thật lâu, làm quan thật lớn, hay để lại thật nhiều trước tác.
Có những con người bước vào sử sách khi tuổi đời còn rất trẻ,
nhưng khí phách thì lớn đến mức vượt khỏi khuôn khổ của tuổi tác.
Trần Quốc Toản là một người như thế.
Ông là tông thất nhà Trần, được phong tước Hoài Văn hầu.
Sử sách không ghi thật đầy đủ về năm sinh,
quê quán, cha mẹ và tuổi thơ của ông.
Nhưng hình ảnh nổi bật nhất về Trần Quốc Toản vẫn được lưu truyền qua nhiều thế
hệ:
một thiếu niên trẻ tuổi, vì chưa đủ tuổi dự bàn việc nước mà uất ức bóp nát quả
cam trong tay;
rồi tự mình tập hợp gia nô, thân thuộc,
dựng lá cờ thêu sáu chữ vàng:
Phá cường địch, báo hoàng ân”. Sáu chữ ấy nghĩa là:
phá giặc mạnh, báo đền ơn vua.
Nhưng nếu chỉ hiểu là báo ơn vua thì chưa đủ.
Trong hoàn cảnh của nhà Trần lúc ấy, “hoàng ân” gắn với triều đình,
với quốc gia, với vận mệnh sơn hà.
Đó là lời thề của một người trẻ không muốn đứng ngoài khi đất nước lâm nguy.
Trần Quốc Toản sống vào thế kỷ XIII, thời điểm Đại Việt phải đối đầu với một trong
những thế lực quân sự mạnh nhất thế giới lúc bấy giờ:
đế quốc Nguyên Mông.
Quân Mông Cổ từng tung vó ngựa qua nhiều vùng đất rộng lớn ở Á - Âu.
Nhiều vương triều hùng mạnh đã sụp đổ trước sức tiến công của họ.
Đến thời nhà Nguyên, tham vọng bành trướng xuống phương Nam càng rõ rệt.
Đại Việt, một quốc gia không lớn về lãnh thổ,
nhưng có ý chí độc lập bền bỉ, trở thành mục tiêu mà kẻ thù không thể bỏ qua.
Trước thời Trần Quốc Toản, Đại Việt đã một lần đương đầu và đánh bại quân Mông
Cổ vào năm 1258.
Nhưng sau thất bại ấy, kẻ thù không từ bỏ dã tâm.
Nhiều năm sau, mây đen chiến tranh lại kéo đến.
Đến năm 1282, khi nguy cơ quân Nguyên xâm lược ngày càng rõ,
triều đình nhà Trần triệu tập hội nghị ở bến Bình Than để bàn kế sách chống giặc.
Chính tại nơi ấy, tên tuổi Trần Quốc Toản bắt đầu sáng lên trong lịch sử.