LÁ CỜ CÒN BAY TRONG TÂM TRÍ NGƯỜI VIỆT
Nhiều thế kỷ đã trôi qua kể từ thời Trần.
Những bến sông xưa đã đổi dòng, những chiến trường cũ nhiều nơi trở thành làng
mạc, ruộng đồng, phố xá.
Tiếng vó ngựa Nguyên Mông đã tắt từ lâu.
Những cung điện, thuyền chiến, doanh trại của một thời cũng chỉ còn lại trong sử
sách và ký ức.
Nhưng câu chuyện về Trần Quốc Toản vẫn sống.
Trẻ em Việt Nam nhiều thế hệ đã nghe kể về cậu thiếu niên bóp nát quả cam.
Người lớn nhắc đến ông như một biểu tượng của lòng yêu nước tuổi trẻ.
Sách vở, văn chương, sân khấu, tranh ảnh đều nhiều lần tái hiện hình ảnh lá cờ
sáu chữ.
Điều đó cho thấy Trần Quốc Toản không chỉ là một nhân vật của thế kỷ XIII.
Ông là một biểu tượng vượt thời gian.
Mỗi thời đại lại có cách hiểu riêng về ông.
Trong thời chiến, người ta nhìn thấy ở ông tinh thần xung phong chống ngoại xâm.
Trong thời bình, người ta nhìn thấy ở ông trách nhiệm của tuổi trẻ với đất nước,
với cộng đồng, với những việc lớn hơn lợi ích cá nhân.
Câu chuyện của ông nhắc rằng tuổi trẻ không phải lý do để đứng ngoài.
Tuổi trẻ có thể thiếu kinh nghiệm, nhưng không được thiếu lý tưởng.
Tuổi trẻ có thể chưa được trao quyền, nhưng vẫn có thể tự rèn mình để xứng đáng
với trách nhiệm.
Tuổi trẻ có thể bị đánh giá thấp, nhưng cách trả lời tốt nhất không phải là lời
than trách, mà là hành động có ích.
Trần Quốc Toản đã trả lời bằng hành động.
Ông không ngồi đợi lịch sử gọi tên.
Ông tự bước vào lịch sử.
TUỔI TRẺ THẮP LỬA NON SÔNG
Nhìn lại cuộc đời Trần Quốc Toản, ta thấy đó là một cuộc đời ngắn,
nhưng có sức ngân vang dài.
Ông không để lại những bài văn chính luận nổi tiếng.
Không để lại những kế sách quân sự đồ sộ.
Không sống đủ lâu để trở thành một đại thần lão luyện.
Nhưng ông để lại một hình ảnh mà lịch sử không thể quên:
người thiếu niên mang nỗi đau vì chưa được dự bàn việc nước,
bóp nát quả cam trong tay, rồi dựng cờ thêu sáu chữ,
đem quân đi đánh giặc.
Hình ảnh ấy đẹp vì nó thật mạnh mẽ.
Nhưng nó cũng đẹp vì nó trong sáng.
Trần Quốc Toản không chiến đấu để giành phần hơn cho riêng mình.
Ông chiến đấu vì Đại Việt đang bị đe dọa.
Ông không dựng cờ để khoe danh.
Ông dựng cờ để nhắc mình và người theo mình về mục tiêu lớn:
phá giặc mạnh, báo đền ơn nước.
Trong lịch sử dân tộc, có những ngọn núi cao tượng trưng cho trí tuệ và bản lĩnh.
Trần Hưng Đạo là một ngọn núi như thế.
Nhưng bên cạnh những ngọn núi, lịch sử cũng cần những ngọn lửa.
Trần Quốc Toản là một ngọn lửa.
Ngọn lửa ấy bùng lên giữa lúc đất nước cần người đứng dậy.
Nó không cháy lâu như đời người tám mươi năm,
nhưng cháy đủ sáng để soi vào tâm trí hậu thế.
Mỗi khi nhắc đến ông, ta như thấy lại một buổi Bình Than căng thẳng,
một cậu thiếu niên đứng ngoài vòng bàn bạc,
đôi mắt nhìn về nơi các bậc vương hầu đang quyết định vận mệnh sơn hà.
Ta như thấy bàn tay ấy siết chặt, quả cam vỡ nát,
nước cam chảy qua kẽ tay mà người cầm không hề hay biết.
Vì trong lòng ông lúc ấy còn có một thứ lớn hơn quả cam.
Đó là đất nước.
Rồi ta thấy lá cờ sáu chữ tung lên trong gió:
PHÁ CƯỜNG ĐỊCH, BÁO HOÀNG ÂN.
Sáu chữ ấy không chỉ bay trên một chiến trường của thế kỷ XIII.
Nó còn bay qua nhiều thế hệ, bay vào bài học lịch sử,
bay vào lòng những người trẻ mỗi khi tự hỏi mình có thể làm gì cho quê hương.
Trần Quốc Toản đã không sống một đời dài.
Nhưng ông đã sống một đời đáng nhớ.
Và đôi khi, với lịch sử, điều quan trọng nhất không phải là con người sống bao
lâu.
Mà là trong khoảnh khắc đất nước cần, người ấy đã chọn đứng ở đâu.
Trần Quốc Toản đã chọn đứng về phía non sông.
Vì thế, tên ông còn được nhắc mãi.
Như tiếng gọi của tuổi trẻ.
Như lá cờ không bao giờ rơi.
Như ngọn lửa nhỏ nhưng đủ làm sáng cả một đoạn đường dài của lịch sử Việt Nam.