Trần Quốc Toản đã đi vào lịch sử bằng cách đó.
SỰ HY SINH CỦA MỘT VỊ HẦU TRẺ
Trần Quốc Toản mất khi còn rất trẻ, trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên.
Chính sử ghi ngắn gọn về cái chết của ông,
không kể nhiều chi tiết.
Nhưng sự ngắn gọn ấy lại khiến người đời sau càng cảm thấy bùi ngùi.
Một người trẻ vừa mới bước vào đời, lẽ ra có thể hưởng vinh hoa của một tông thất
nhà Trần, có thể sống trong nhung lụa, học hành,
cưỡi ngựa, dự tiệc, chờ đến tuổi trưởng thành để nhận những chức vụ xứng đáng.
Nhưng ông đã chọn con đường khác.
Con đường ấy dẫn ra chiến trường.
Ở đó, tuổi trẻ không được che chở bởi tước vị.
Gươm giáo không vì ông là Hoài Văn hầu mà tránh đi.
Tên đạn không vì ông còn trẻ mà dừng lại.
Chiến tranh luôn khắc nghiệt, và người bước vào chiến tranh phải chấp nhận cái
giá của nó.
Trần Quốc Toản đã chấp nhận.
Ông ra đi khi đất nước vẫn đang trong cơn binh lửa.
Nhưng sự hy sinh của ông không vô nghĩa.
Nó hòa vào chiến thắng chung của quân dân Đại Việt.
Năm 1285, cuộc kháng chiến chống quân Nguyên lần thứ hai kết thúc với thắng lợi
của nhà Trần.
Quân Nguyên bị đánh bật khỏi Đại Việt.
Những tướng giặc như Toa Đô bị tiêu diệt,
Ô Mã Nhi phải tháo chạy, Thoát Hoan phải chui vào ống đồng để quân lính khiêng
chạy về phương Bắc — chi tiết này được sử sách và truyền tụng nhắc đến như biểu
tượng cho sự thất bại nhục nhã của kẻ xâm lược.
Chiến thắng ấy là chiến thắng của cả dân tộc.
Trong chiến thắng ấy có mồ hôi, máu và tuổi xuân của Trần Quốc Toản.
Có lẽ ông không kịp nhìn thấy hết vinh quang sau cùng.
Có lẽ lá cờ sáu chữ của ông đã từng tung bay giữa khói bụi,
rồi lặng đi trong một ngày trận mạc.
Nhưng chính vì ông ra đi sớm, hình ảnh của ông càng trở nên trong trẻo.
Ông mãi mãi ở lại trong lịch sử với dáng vẻ của một người trẻ đang tiến về phía
trước.
Không già đi.
Không mỏi mệt.
Không thỏa hiệp.
Chỉ có ngọn lửa trong lòng và lá cờ thêu sáu chữ bay giữa trời Đại Việt.