Khi Nỗi Uất Hận Thành Ngọn Cờ
Bà Triệu không đứng lên một mình trong khoảng trống.
Bên cạnh bà có anh trai là Triệu Quốc Đạt,
một hào trưởng ở vùng Cửu Chân.
Theo truyền thống kể lại, ông cũng có chí chống lại chính quyền Đông Ngô.
Ban đầu, lực lượng nổi dậy có thể gắn với uy tín của ông trong vùng.
Nhưng rất nhanh, Triệu Thị Trinh trở thành linh hồn của cuộc khởi nghĩa.
Điều ấy không khó hiểu.
Trong thời loạn, người dân đi theo không chỉ vì dòng họ hay chức vị.
Họ đi theo người có khí phách.
Và Bà Triệu có khí phách ấy.
Năm 248, khi mới khoảng hai mươi hai tuổi,
bà phất cờ khởi nghĩa chống Đông Ngô.
Căn cứ của nghĩa quân gắn với vùng núi Nưa,
nơi địa thế hiểm trở, thuận lợi cho việc tập hợp lực lượng,
luyện quân và chống lại quân đô hộ.
Hãy hình dung buổi đầu ấy.
Giữa núi rừng Cửu Chân, những người dân vốn quen cầm cuốc,
cầm dao rừng, nay tụ lại dưới một ngọn cờ.
Họ không có kho lương lớn như triều đình Đông Ngô.
Không có đội quân chuyên nghiệp đông đảo.
Không có hậu phương rộng lớn phía sau.
Nhưng họ có một điều mà kẻ đô hộ không thể mua được:
lòng căm giận và khát vọng tự do.
Bà Triệu xuất hiện giữa họ không như một bóng dáng yếu mềm,
mà như một chủ tướng.
Hình ảnh bà mặc áo giáp vàng, đi guốc ngà,
cưỡi voi trắng ra trận là hình ảnh dân gian truyền tụng qua nhiều đời.
Có thể những chi tiết ấy mang màu sắc huyền thoại,
nhưng huyền thoại ấy nói lên sự thật tinh thần:
trong mắt nhân dân, bà là một biểu tượng uy nghi,
rực rỡ, hiên ngang đến mức không thể bị quên lãng.
Từ núi Nưa, ngọn lửa khởi nghĩa lan rộng.
Tiếng Voi Trận Giữa Cửu Chân
Cuộc khởi nghĩa của Bà Triệu nhanh chóng làm rung động vùng Cửu Chân.
Nghĩa quân đánh vào các thành ấp, làm cho bộ máy cai trị Đông Ngô hoang mang.
Những viên quan đô hộ vốn quen ra lệnh cho dân chúng bỗng phải đối diện với một
lực lượng phản kháng dữ dội.
Sách sử Trung Hoa ghi về cuộc nổi dậy này với thái độ của kẻ cai trị,
nhưng chính việc họ phải ghi lại cũng cho thấy quy mô và sức ảnh hưởng của nó không
hề nhỏ.
Một cuộc khởi nghĩa do một người phụ nữ trẻ lãnh đạo đã đủ khiến chính quyền Đông
Ngô phải điều quân đàn áp.
Trong trí nhớ dân gian, mỗi lần Bà Triệu ra trận là một lần núi rừng chuyển động.
Voi chiến đi trước, cờ nghĩa tung bay, tiếng hò reo vang qua thung lũng.
Người ta kể rằng quân lính Đông Ngô nghe danh bà đã khiếp sợ.
Những chi tiết ấy có thể được phóng đại theo lối kể anh hùng ca,
nhưng không phải vô cớ mà chúng tồn tại lâu đến vậy.
Bởi Bà Triệu đánh vào một điểm rất sâu:
nỗi sợ của kẻ thống trị trước một dân tộc không chịu bị trị.
Trong chiến tranh, sức mạnh không chỉ nằm ở gươm giáo.
Nó còn nằm ở tinh thần.
Khi dân chúng tin rằng mình có thể đứng lên,
bộ máy đô hộ sẽ mất đi thứ quan trọng nhất:
vẻ bất khả xâm phạm.
Bà Triệu đã làm được điều đó.
Bà khiến người Việt ở Cửu Chân nhìn thấy rằng quan quân Đông Ngô không phải trời
cao.
Họ cũng có thể thua, có thể chạy, có thể run sợ trước sức mạnh của lòng dân.