Một Thất Bại Không Bao Giờ Tắt
Có người sẽ hỏi:
nếu cuộc khởi nghĩa thất bại, vì sao Bà Triệu vẫn được nhớ mãi?
Bởi lịch sử của một dân tộc bị đô hộ không chỉ cần những chiến thắng cuối cùng.
Nó cần cả những lần đứng lên, dù chưa thành công,
để giữ cho lòng người không hóa đá.
Nếu không có những cuộc nổi dậy như của Hai Bà Trưng,
Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan, Phùng Hưng,
thì chiến thắng độc lập về sau sẽ không xuất hiện từ khoảng trống.
Mỗi cuộc khởi nghĩa là một lớp than hồng.
Có lớp bị vùi xuống, có lớp bùng cháy, nhưng tất cả cùng giữ lửa cho ngày dân tộc
giành lại quyền tự chủ.
Bà Triệu thất bại trước sức mạnh quân sự của Đông Ngô,
nhưng bà thắng trong điều quan trọng hơn:
bà khiến người Việt đời sau tin rằng chống lại áp bức là điều đáng làm,
ngay cả khi phải trả giá bằng tính mạng.
Đó là sức mạnh của biểu tượng.
Một biểu tượng không cần sống lâu.
Chỉ cần sống đúng lúc, cháy hết mình, và để lại ánh sáng đủ xa.
Ngọn Lửa Núi Nưa Còn Sáng Mãi
Bà Triệu bước vào lịch sử khi tuổi đời còn rất trẻ.
Hai mươi hai tuổi, bà có thể chọn một cuộc sống lặng lẽ hơn,
an toàn hơn, ít sóng gió hơn.
Nhưng bà đã chọn cưỡi cơn gió mạnh của thời đại,
đối đầu với luồng sóng dữ của một chính quyền đô hộ.
Bà biết con đường ấy nguy hiểm.
Có lẽ bà cũng hiểu rằng nghĩa quân của mình không dễ chống lại lâu dài một thế
lực lớn như Đông Ngô.
Nhưng có những lựa chọn không được đo bằng khả năng sống sót.
Chúng được đo bằng phẩm giá.
Bà Triệu đã chọn phẩm giá.
Và chính lựa chọn ấy khiến tên bà vượt qua cái chết.
Gần hai nghìn năm sau, khi nhắc đến Bà Triệu,
người Việt vẫn nhớ đến người nữ tướng cưỡi voi trắng,
áo giáp vàng, mắt nhìn thẳng vào quân thù.
Dù hình ảnh ấy có bao nhiêu phần lịch sử,
bao nhiêu phần huyền thoại, nó vẫn nói đúng một sự thật sâu xa:
dân tộc này đã từng sinh ra những con người không chịu cúi đầu.
Trong tiếng gió qua núi Nưa, trong khói hương nơi đền thờ,
trong những trang sử kể lại cho con cháu,
Bà Triệu vẫn hiện lên như ngọn lửa.
Ngọn lửa ấy từng bị vây giữa núi rừng.
Từng bị quân thù tìm cách dập tắt.
Từng kết thúc bằng một cái chết bi tráng.
Nhưng ngọn lửa ấy không tắt.
Nó cháy trong ký ức dân tộc, nối tiếp tiếng trống Mê Linh,
truyền hơi nóng cho những cuộc vùng dậy sau này,
và nhắc mỗi thế hệ rằng tự do chưa bao giờ là món quà được ban phát.
Tự do là điều phải được giữ bằng lòng can đảm,
bằng máu, bằng nước mắt, và bằng những con người dám đứng lên khi cả thời đại muốn
họ quỳ xuống.
Bà Triệu — người con gái núi Nưa — đã sống ngắn ngủi,
nhưng để lại một bóng dáng dài lâu.
Bóng dáng ấy đi qua lịch sử như tiếng voi trận vọng giữa đại ngàn,
như lời thề không viết trên giấy mà khắc vào lòng dân:
thà làm ngọn gió dữ giữa trời cao, còn hơn sống đời cúi mặt dưới ách đô hộ.