rơi vào thế bất lợi. Muốn giữ nước, đôi khi
phải đánh trước để phá thế chuẩn bị của kẻ
thù. Từ nhận định ấy, Lý Thường Kiệt đề xuất
chiến lược “tiên phát chế nhân”, tức ra tay trước
để khống chế đối phương. Đây là một tư duy
quân sự táo bạo. Nó không phải hành động xâm
lược nhằm chiếm đất lâu dài, mà là một đòn
phủ đầu nhằm phá căn cứ chuẩn bị chiến tranh
của nhà Tống. Mục tiêu của ông là các châu
Ung, Khâm, Liêm ở vùng Quảng Tây và Quảng Đông
ngày nay, nơi quân Tống đang tập trung lương thảo,
khí giới và lực lượng cho cuộc tiến công Đại
Việt. Năm 1075, Lý Thường Kiệt cùng Tông Đản chỉ
huy đại quân tiến sang đất Tống. Quân Đại Việt
chia làm nhiều mũi, thủy bộ phối hợp. Các lực
lượng miền núi do các tù trưởng như Thân Cảnh
Phúc phối hợp hoạt động ở vùng biên. Quân Đại
Việt đánh vào Khâm Châu, Liêm Châu, rồi tiến đến
Ung Châu, căn cứ quan trọng của nhà Tống. Chiến
dịch này là một trong những chiến công đặc biệt
nhất trong lịch sử quân sự Việt Nam. Một quốc
gia nhỏ hơn đã chủ động đánh vào lãnh thổ
của đế quốc lớn để phá thế tấn công. Quân
Đại Việt không đánh theo kiểu cướp phá vô tổ
chức. Lý Thường Kiệt còn cho ban bố bài hịch
Phạt Tống lộ bố, nêu rõ lý do xuất quân
là để cứu dân khỏi chính sách hà khắc của
nhà Tống và ngăn âm mưu xâm lược Đại Việt.
Dù lời hịch có tính tuyên truyền chiến tranh, nó
cho thấy Lý Thường Kiệt hiểu rất rõ sức mạnh
của chính nghĩa và tâm lý dân chúng. Ung Châu
là mục tiêu quan trọng nhất. Thành này được phòng
thủ kiên cố, do Tô Giám trấn giữ. Quân Đại
Việt vây thành trong thời gian dài. Cuộc vây hãm
rất ác liệt. Cuối cùng, thành Ung Châu thất thủ.
Kho tàng, lương thảo và cơ sở quân sự của
nhà Tống bị phá hủy nghiêm trọng. Sau khi đạt
mục tiêu, Lý Thường Kiệt chủ động rút quân về
nước, không sa lầy trên đất Tống. Đòn đánh năm
1075 làm triều Tống chấn động. Nhà Tống quyết định
mở cuộc tiến công lớn xuống Đại Việt để trả
đũa và thực hiện mục tiêu xâm lược. Năm 1076,
quân Tống do Quách Quỳ và Triệu Tiết chỉ huy
tiến xuống phía nam. Đạo quân bộ binh lớn đi
qua đường Quảng Tây, trong khi thủy quân Tống dự
định phối hợp theo đường biển. Nhưng Lý Thường Kiệt
đã chuẩn bị trước. Ông hiểu rằng Đại Việt không