khi phải giữ thế nước. Tuy nhiên, khi kể về
Lý Thường Kiệt, cũng cần nhìn ông trong bối cảnh
lịch sử thật sự. Ông sống trong thời phong kiến,
nơi chiến tranh, mở rộng lãnh thổ, tranh chấp quyền
lực và quan hệ triều cống là thực tế bình
thường của khu vực. Những quyết định quân sự của
ông, kể cả việc đánh sang đất Tống, không thể
hiểu theo nghĩa đơn giản của thời hiện đại, mà
phải đặt trong bối cảnh nhà Tống đang chuẩn bị
chiến tranh và Đại Việt cần tự vệ. Chính vì
vậy, chiến dịch năm 1075 được xem là đòn phủ
đầu chiến lược nhằm bảo vệ đất nước, chứ không
phải cuộc xâm lược nhằm thôn tính lâu dài. Lý
Thường Kiệt mất năm 1105, thọ khoảng 86 tuổi. Cuộc
đời ông kéo dài gần trọn một thế kỷ đầy
biến động của nhà Lý. Khi ông qua đời, Đại
Việt đã vượt qua một trong những thử thách lớn
nhất từ phương Bắc, biên cương được giữ vững, uy
thế quốc gia được nâng cao. Ông để lại một
di sản lớn trong ký ức dân tộc. Nếu nhìn
lại toàn bộ cuộc đời Lý Thường Kiệt, ta thấy
một con người có tầm vóc hiếm có. Ông không
chỉ thắng trận, mà còn biết chọn thời điểm đánh,
biết chọn nơi phòng thủ, biết khi nào phản công
và khi nào hòa. Ông không chỉ bảo vệ lãnh
thổ, mà còn góp phần khẳng định ý thức chủ
quyền của Đại Việt. Ông không chỉ là danh tướng
của triều Lý, mà là một trong những biểu tượng
lớn của truyền thống chống ngoại xâm Việt Nam. Chiến
công của ông ở Ung Châu thể hiện sự táo
bạo. Phòng tuyến Như Nguyệt thể hiện sự vững vàng.
Nam quốc sơn hà thể hiện tinh thần độc lập.
Việc chủ động giảng hòa sau khi thắng thế thể
hiện sự khôn ngoan chính trị. Tất cả những điều
ấy tạo nên một Lý Thường Kiệt không đơn giản
là người cầm quân, mà là nhà chiến lược lớn.
Trong dòng chảy lịch sử Việt Nam, mỗi thời đại
chống ngoại xâm đều có những gương mặt tiêu biểu.
Thế kỷ mười có Ngô Quyền với Bạch Đằng. Thế
kỷ mười một có Lý Thường Kiệt với Như Nguyệt.
Thế kỷ mười ba có Trần Hưng Đạo với ba
lần kháng chiến chống Nguyên Mông. Thế kỷ mười lăm
có Lê Lợi và Nguyễn Trãi với khởi nghĩa Lam
Sơn. Những con người ấy khác nhau về thời đại,
hoàn cảnh và phương pháp, nhưng cùng gặp nhau ở
một điểm: khi đất nước đứng trước nguy cơ, họ