Cuộc đời Lý Thường Kiệt trải dài trong một giai
đoạn Đại Việt đang vươn lên mạnh mẽ. Sau khi
giành được nền tự chủ lâu dài từ thế kỷ
mười, đất nước dưới các triều Đinh, Tiền Lê và
Lý từng bước xây dựng bộ máy nhà nước, củng
cố quân đội, phát triển văn hóa và khẳng định
vị thế trước các thế lực lớn trong khu vực.
Nhà Lý, đặc biệt từ thời Lý Thái Tổ, Lý
Thái Tông, Lý Thánh Tông đến Lý Nhân Tông, đã
đưa Đại Việt vào một thời kỳ ổn định và
phát triển. Nhưng sự ổn định ấy không đến một
cách dễ dàng. Ở phía bắc là nhà Tống, một
đế quốc lớn luôn xem vùng biên giới phương nam
là khu vực cần kiểm soát. Ở phía nam là
Champa, một vương quốc nhiều lần xung đột với Đại
Việt. Trong bối cảnh ấy, Đại Việt cần những người
vừa có tài quân sự, vừa có bản lĩnh chính
trị, vừa có khả năng nhìn xa. Lý Thường Kiệt
chính là một trong những nhân vật tiêu biểu nhất.
Lý Thường Kiệt tên thật thường được ghi là Ngô
Tuấn. Ông sinh năm 1019, tại phường Thái Hòa, thành
Thăng Long, trong một gia đình có truyền thống làm
quan. Cha ông là Ngô An Ngữ, từng giữ chức
quan trong triều. Từ nhỏ, Ngô Tuấn đã được giáo
dục trong môi trường gần gũi với triều đình, có
điều kiện học tập chữ nghĩa, võ nghệ và lễ
nghi. Ông lớn lên giữa kinh đô Thăng Long, nơi
đang trở thành trung tâm chính trị, văn hóa và
quân sự của Đại Việt thời Lý. Theo sử sách,
Ngô Tuấn từ trẻ đã nổi bật vì dung mạo
khôi ngô, tính cách cẩn trọng, thông minh và có
chí lớn. Ông sớm vào cung phục vụ triều đình.
Sau này, vì có công lao và được vua tin
dùng, ông được ban quốc tính họ Lý, nên thường
được biết đến với tên Lý Thường Kiệt. Trong lịch
sử phong kiến, việc được ban quốc tính là một
vinh dự lớn, cho thấy vị trí đặc biệt của
ông trong triều đình nhà Lý. Lý Thường Kiệt không
phải chỉ là một võ tướng thuần túy. Ông từng
giữ nhiều chức vụ quan trọng trong cung đình và
quân đội. Điều này giúp ông hiểu rất rõ cách
vận hành của triều đình, tâm lý của vua quan,
tình hình biên giới và nhu cầu thực tế của
đất nước. Một vị tướng chỉ biết đánh trận có
thể thắng một vài trận. Nhưng một vị tướng hiểu
chính trị, hiểu ngoại giao và hiểu thế nước mới
có thể tạo ra chiến lược lớn. Lý Thường Kiệt
thuộc kiểu thứ hai. Thời trẻ của ông gắn với
triều Lý Thái Tông và Lý Thánh Tông. Đây là
giai đoạn nhà Lý tiếp tục củng cố quyền lực
trung ương, phát triển Phật giáo, mở mang kinh tế
và tổ chức quân đội. Đại Việt lúc ấy chưa
phải một quốc gia rộng lớn như về sau, nhưng
đã có nền tảng chính trị khá vững. Nhà Lý
biết kết hợp giữa triều đình trung ương, lực lượng
quý tộc, các tù trưởng miền núi và quân đội
địa phương. Chính cấu trúc ấy giúp Đại Việt có
khả năng huy động sức mạnh khi chiến tranh xảy
ra. Một trong những đóng góp sớm của Lý Thường
Kiệt là trong các hoạt động quân sự ở phía
nam. Đại Việt và Champa có quan hệ phức tạp,
lúc hòa hiếu, lúc xung đột. Năm 1069, vua Lý
Thánh Tông thân chinh đánh Champa. Lý Thường Kiệt tham
gia chiến dịch này và lập công lớn. Quân Đại
Việt tiến sâu vào đất Chiêm, bắt được vua Champa
là Chế Củ. Sau đó, Chế Củ phải dâng ba
châu Bố Chính, Địa Lý và Ma Linh để được
tha về. Đây là một bước mở rộng lãnh thổ
quan trọng về phía nam, đặt nền tảng cho quá
trình Nam tiến lâu dài trong lịch sử Việt Nam.
Chiến dịch Champa cho thấy Lý Thường Kiệt là người
có kinh nghiệm quân sự thực tế trước khi bước
vào cuộc đối đầu lớn với nhà Tống. Ông hiểu
rằng chiến tranh không chỉ là xung phong đánh trận,
mà còn là hậu cần, địa hình, tốc độ hành
quân, sự phối hợp giữa thủy quân và bộ binh,
cũng như cách kết thúc chiến tranh bằng điều kiện
chính trị có lợi. Những kinh nghiệm ấy sau này
trở thành nền tảng cho chiến lược chống Tống. Sau
khi Lý Thánh Tông mất năm 1072, Lý Nhân Tông
lên ngôi khi còn nhỏ. Triều đình do Thái hậu
Ỷ Lan, Thái sư Lý Đạo Thành và các đại
thần phụ chính. Trong bối cảnh vua còn nhỏ, nguy
cơ từ bên ngoài trở nên nghiêm trọng hơn. Nhà
Tống ở phương bắc lúc ấy đang dưới thời Tống
Thần Tông, với tể tướng Vương An Thạch tiến hành
cải cách để tăng cường sức mạnh quốc gia. Triều
Tống gặp nhiều khó khăn ở phía bắc với Liêu
và Tây Hạ, nhưng cũng muốn tạo thế chủ động
ở phía nam. Đại Việt bị xem là mục tiêu
có thể tấn công nhằm củng cố uy thế và
giải quyết một phần áp lực chính trị nội bộ.
Lý Thường Kiệt nhận ra nguy cơ ấy rất sớm.
Đây là điểm làm ông trở nên đặc biệt. Nhiều
người khi đối diện một đế quốc lớn thường chọn
cách phòng thủ bị động, chờ đối phương kéo quân
sang rồi chống đỡ. Nhưng Lý Thường Kiệt không nghĩ
như vậy. Ông hiểu rằng nếu để nhà Tống chuẩn
bị đầy đủ lương thảo, quân đội, kho tàng và
căn cứ hậu cần ở biên giới, Đại Việt sẽ
rơi vào thế bất lợi. Muốn giữ nước, đôi khi
phải đánh trước để phá thế chuẩn bị của kẻ
thù. Từ nhận định ấy, Lý Thường Kiệt đề xuất
chiến lược “tiên phát chế nhân”, tức ra tay trước
để khống chế đối phương. Đây là một tư duy
quân sự táo bạo. Nó không phải hành động xâm
lược nhằm chiếm đất lâu dài, mà là một đòn
phủ đầu nhằm phá căn cứ chuẩn bị chiến tranh
của nhà Tống. Mục tiêu của ông là các châu
Ung, Khâm, Liêm ở vùng Quảng Tây và Quảng Đông
ngày nay, nơi quân Tống đang tập trung lương thảo,
khí giới và lực lượng cho cuộc tiến công Đại
Việt. Năm 1075, Lý Thường Kiệt cùng Tông Đản chỉ
huy đại quân tiến sang đất Tống. Quân Đại Việt
chia làm nhiều mũi, thủy bộ phối hợp. Các lực
lượng miền núi do các tù trưởng như Thân Cảnh
Phúc phối hợp hoạt động ở vùng biên. Quân Đại
Việt đánh vào Khâm Châu, Liêm Châu, rồi tiến đến
Ung Châu, căn cứ quan trọng của nhà Tống. Chiến
dịch này là một trong những chiến công đặc biệt
nhất trong lịch sử quân sự Việt Nam. Một quốc
gia nhỏ hơn đã chủ động đánh vào lãnh thổ
của đế quốc lớn để phá thế tấn công. Quân
Đại Việt không đánh theo kiểu cướp phá vô tổ
chức. Lý Thường Kiệt còn cho ban bố bài hịch
Phạt Tống lộ bố, nêu rõ lý do xuất quân
là để cứu dân khỏi chính sách hà khắc của
nhà Tống và ngăn âm mưu xâm lược Đại Việt.
Dù lời hịch có tính tuyên truyền chiến tranh, nó
cho thấy Lý Thường Kiệt hiểu rất rõ sức mạnh
của chính nghĩa và tâm lý dân chúng. Ung Châu
là mục tiêu quan trọng nhất. Thành này được phòng
thủ kiên cố, do Tô Giám trấn giữ. Quân Đại
Việt vây thành trong thời gian dài. Cuộc vây hãm
rất ác liệt. Cuối cùng, thành Ung Châu thất thủ.
Kho tàng, lương thảo và cơ sở quân sự của
nhà Tống bị phá hủy nghiêm trọng. Sau khi đạt
mục tiêu, Lý Thường Kiệt chủ động rút quân về
nước, không sa lầy trên đất Tống. Đòn đánh năm
1075 làm triều Tống chấn động. Nhà Tống quyết định
mở cuộc tiến công lớn xuống Đại Việt để trả
đũa và thực hiện mục tiêu xâm lược. Năm 1076,
quân Tống do Quách Quỳ và Triệu Tiết chỉ huy
tiến xuống phía nam. Đạo quân bộ binh lớn đi
qua đường Quảng Tây, trong khi thủy quân Tống dự
định phối hợp theo đường biển. Nhưng Lý Thường Kiệt
đã chuẩn bị trước. Ông hiểu rằng Đại Việt không
nên đem toàn bộ lực lượng ra đánh trực diện
ngay từ đầu. Quân Tống đông, được tổ chức tốt,
có kinh nghiệm và khí giới mạnh. Nếu đánh một
trận quyết định ở biên giới trong thế bất lợi,
Đại Việt có thể chịu tổn thất lớn. Vì vậy,
Lý Thường Kiệt xây dựng phòng tuyến trên sông Như
Nguyệt, tức sông Cầu ngày nay. Đây là một phòng
tuyến tự nhiên kết hợp với công sự nhân tạo,
nằm ở vị trí chặn đường tiến về Thăng Long.
Phòng tuyến Như Nguyệt là biểu hiện rõ nhất của
tài năng phòng thủ chiến lược của Lý Thường Kiệt.
Ông tận dụng dòng sông làm hào tự nhiên, xây
lũy đất, cắm tre, bố trí quân phòng thủ ở
bờ nam. Quân Tống muốn tiến vào trung tâm Đại
Việt thì phải vượt sông trong điều kiện bị quân
Đại Việt chống trả. Đây là cách biến ưu thế
đông quân của đối phương thành bất lợi, buộc họ
phải dừng lại trước một chướng ngại khó vượt. Trong
khi đó, thủy quân Tống bị quân Đại Việt chặn
đánh, không thể phối hợp hiệu quả với bộ binh.
Quân Tống tiến sâu vào vùng đất lạ, đường tiếp
tế kéo dài, khí hậu không quen, bệnh tật và
thiếu lương trở thành vấn đề lớn. Lý Thường Kiệt
chủ trương cầm cự, tiêu hao, làm suy giảm tinh
thần địch trước khi phản công. Đây là nghệ thuật
chiến tranh rất tỉnh táo: không nóng vội, không ham
thắng nhanh, mà buộc địch rơi vào thế mệt mỏi.
Chính tại phòng tuyến Như Nguyệt, bài thơ Nam quốc
sơn hà được truyền tụng. Theo sử liệu, bài thơ
được đọc vang trong đền Trương Hống, Trương Hát để
khích lệ quân sĩ. Nội dung bài thơ khẳng định:
Nam quốc sơn hà Nam đế cư, Tiệt nhiên định
phận tại thiên thư. Như hà nghịch lỗ lai xâm
phạm, Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư. Dịch nghĩa
thường hiểu là: Sông núi nước Nam, vua Nam ở,
Rành rành định phận tại sách trời. Cớ sao lũ
giặc sang xâm phạm, Chúng bay sẽ bị đánh tơi
bời. Dù vẫn còn tranh luận về tác giả và
hoàn cảnh chính xác của bài thơ, trong truyền thống
lịch sử Việt Nam, Nam quốc sơn hà gắn chặt
với Lý Thường Kiệt và cuộc kháng chiến chống Tống.
Bài thơ có ý nghĩa lớn vì nó khẳng định
chủ quyền của Đại Việt bằng một giọng điệu mạnh
mẽ, dứt khoát. Nó không chỉ động viên quân sĩ,
mà còn tuyên bố rằng Đại Việt là một quốc
gia có cương vực, có vua, có quyền tồn tại
độc lập, không thể bị phương Bắc tùy tiện xâm
phạm. Trên phòng tuyến Như Nguyệt, quân Tống nhiều lần
tìm cách vượt sông nhưng bị chặn đứng. Càng kéo
dài, họ càng rơi vào thế khó. Lý Thường Kiệt
sau đó tổ chức phản công, đánh mạnh vào doanh
trại địch. Quân Tống bị tổn thất, tinh thần suy
giảm. Tuy nhiên, Lý Thường Kiệt không chọn tiêu diệt
đến cùng bằng mọi giá. Ông hiểu rằng chiến tranh
kéo dài sẽ làm Đại Việt kiệt quệ. Vì vậy,
khi đã nắm thế chủ động, ông chủ trương giảng
hòa, mở đường cho quân Tống rút về. Quyết định
ấy cho thấy tầm vóc chính trị của Lý Thường
Kiệt. Một vị tướng bình thường có thể chỉ nghĩ
đến chiến thắng quân sự. Nhưng Lý Thường Kiệt nghĩ
đến lợi ích lâu dài của đất nước. Mục tiêu
của Đại Việt không phải chiếm đất Tống, cũng không
phải kéo dài chiến tranh để lấy danh tiếng. Mục
tiêu là bảo vệ độc lập, giữ vững biên cương,
giảm tổn thất cho dân và buộc đối phương từ
bỏ ý định xâm lược. Khi mục tiêu ấy đạt
được, hòa hoãn là lựa chọn khôn ngoan. Cuộc kháng
chiến chống Tống kết thúc với thắng lợi của Đại
Việt. Nhà Tống không đạt được mục tiêu xâm lược.
Đại Việt bảo vệ được kinh đô, giữ được nền
độc lập và khẳng định vị thế trước một đế
quốc lớn. Chiến thắng này là một trong những mốc
son của lịch sử dân tộc, sánh cùng các cuộc
kháng chiến lớn chống ngoại xâm về sau. Sau chiến
tranh, Lý Thường Kiệt tiếp tục giữ vai trò quan
trọng trong triều đình. Ông không chỉ là người chiến
thắng quân Tống, mà còn là trụ cột của nhà
Lý trong nhiều năm. Ông tham gia quản lý đất
nước, giữ ổn định triều chính và tiếp tục bảo
vệ biên giới. Uy tín của ông rất lớn, không
chỉ trong quân đội mà còn trong dân gian. Một
đóng góp quan trọng khác của Lý Thường Kiệt là
trong việc củng cố vùng biên. Đại Việt thời Lý
không chỉ phải đối phó với các triều đại phương
Bắc, mà còn phải duy trì quan hệ với các
tù trưởng miền núi, các cộng đồng dân tộc ở
vùng biên giới và các thế lực địa phương. Lý
Thường Kiệt hiểu rằng biên cương không thể giữ chỉ
bằng quân từ kinh đô đưa lên. Nó cần sự
gắn kết giữa triều đình và lực lượng địa phương.
Việc phối hợp với các tù trưởng trong chiến dịch
chống Tống cho thấy ông biết tận dụng sức mạnh
toàn quốc, không chỉ dựa vào quân chính quy. Ở
phía nam, sau chiến dịch Champa và những biến động
tiếp theo, Đại Việt tiếp tục củng cố vị thế.
Ba châu Bố Chính, Địa Lý, Ma Linh được sáp
nhập vào Đại Việt, mở rộng không gian sinh tồn
về phía nam. Dù quá trình Nam tiến còn kéo
dài nhiều thế kỷ, thời Lý đã đặt những viên
gạch quan trọng đầu tiên. Lý Thường Kiệt là một
trong những người góp phần vào bước chuyển ấy. Di
sản quân sự của Lý Thường Kiệt có thể nhìn
qua ba điểm lớn. Thứ nhất là tư duy chủ
động chiến lược. Chiến dịch đánh sang đất Tống năm
1075 cho thấy ông không bị trói buộc bởi tâm
lý phòng thủ thụ động. Ông hiểu rằng muốn phòng
thủ hiệu quả, đôi khi phải đánh vào nơi đối
phương chuẩn bị tấn công. Đây là tư duy rất
hiện đại: phòng ngự không chỉ là chờ địch đến,
mà là phá thế địch từ trước. Thứ hai là
nghệ thuật kết hợp tiến công và phòng thủ. Sau
khi đánh phủ đầu, ông rút về xây phòng tuyến
Như Nguyệt. Khi địch mạnh, ông phòng thủ tiêu hao.
Khi địch suy, ông phản công. Khi đã đạt mục
tiêu, ông chủ động hòa. Cả chuỗi hành động ấy
cho thấy một chiến lược hoàn chỉnh, không phải những
phản ứng rời rạc. Thứ ba là chiến tranh tâm
lý và chính nghĩa. Từ Phạt Tống lộ bố đến
Nam quốc sơn hà, Lý Thường Kiệt hiểu rằng tinh
thần quân dân có thể quyết định cục diện. Một
đội quân chiến đấu vì niềm tin bảo vệ đất
nước sẽ có sức mạnh khác hẳn một đội quân
chỉ bị ép ra trận. Ông biết dùng lời nói,
biểu tượng và niềm tin để biến cuộc kháng chiến
thành sự nghiệp chung của cả dân tộc. Lý Thường
Kiệt cũng là biểu tượng của lòng trung thành với
triều Lý. Ông phục vụ nhiều đời vua, từ Lý
Thái Tông, Lý Thánh Tông đến Lý Nhân Tông. Trong
thời Lý Nhân Tông còn nhỏ, triều đình có nhiều
yếu tố phức tạp, nhưng Lý Thường Kiệt vẫn giữ
vai trò ổn định. Ông không dùng uy tín quân
sự để lấn át hoàng quyền, mà đặt tài năng
của mình vào việc bảo vệ triều đại và đất
nước. Đây là điểm quan trọng trong đánh giá các
công thần thời phong kiến. Dân gian về sau tôn
kính Lý Thường Kiệt như một vị anh hùng bảo
quốc. Tên ông được đặt cho nhiều đường phố, trường
học, công trình và địa danh. Ở nhiều nơi, người
dân lập đền thờ ông, nhớ đến công lao chống
Tống và giữ nước. Hình ảnh Lý Thường Kiệt gắn
với dáng vẻ của một vị tướng văn võ song
toàn: cứng rắn khi cần đánh, mềm dẻo khi cần
hòa, táo bạo khi phải ra tay trước, thận trọng
khi phải giữ thế nước. Tuy nhiên, khi kể về
Lý Thường Kiệt, cũng cần nhìn ông trong bối cảnh
lịch sử thật sự. Ông sống trong thời phong kiến,
nơi chiến tranh, mở rộng lãnh thổ, tranh chấp quyền
lực và quan hệ triều cống là thực tế bình
thường của khu vực. Những quyết định quân sự của
ông, kể cả việc đánh sang đất Tống, không thể
hiểu theo nghĩa đơn giản của thời hiện đại, mà
phải đặt trong bối cảnh nhà Tống đang chuẩn bị
chiến tranh và Đại Việt cần tự vệ. Chính vì
vậy, chiến dịch năm 1075 được xem là đòn phủ
đầu chiến lược nhằm bảo vệ đất nước, chứ không
phải cuộc xâm lược nhằm thôn tính lâu dài. Lý
Thường Kiệt mất năm 1105, thọ khoảng 86 tuổi. Cuộc
đời ông kéo dài gần trọn một thế kỷ đầy
biến động của nhà Lý. Khi ông qua đời, Đại
Việt đã vượt qua một trong những thử thách lớn
nhất từ phương Bắc, biên cương được giữ vững, uy
thế quốc gia được nâng cao. Ông để lại một
di sản lớn trong ký ức dân tộc. Nếu nhìn
lại toàn bộ cuộc đời Lý Thường Kiệt, ta thấy
một con người có tầm vóc hiếm có. Ông không
chỉ thắng trận, mà còn biết chọn thời điểm đánh,
biết chọn nơi phòng thủ, biết khi nào phản công
và khi nào hòa. Ông không chỉ bảo vệ lãnh
thổ, mà còn góp phần khẳng định ý thức chủ
quyền của Đại Việt. Ông không chỉ là danh tướng
của triều Lý, mà là một trong những biểu tượng
lớn của truyền thống chống ngoại xâm Việt Nam. Chiến
công của ông ở Ung Châu thể hiện sự táo
bạo. Phòng tuyến Như Nguyệt thể hiện sự vững vàng.
Nam quốc sơn hà thể hiện tinh thần độc lập.
Việc chủ động giảng hòa sau khi thắng thế thể
hiện sự khôn ngoan chính trị. Tất cả những điều
ấy tạo nên một Lý Thường Kiệt không đơn giản
là người cầm quân, mà là nhà chiến lược lớn.
Trong dòng chảy lịch sử Việt Nam, mỗi thời đại
chống ngoại xâm đều có những gương mặt tiêu biểu.
Thế kỷ mười có Ngô Quyền với Bạch Đằng. Thế
kỷ mười một có Lý Thường Kiệt với Như Nguyệt.
Thế kỷ mười ba có Trần Hưng Đạo với ba
lần kháng chiến chống Nguyên Mông. Thế kỷ mười lăm
có Lê Lợi và Nguyễn Trãi với khởi nghĩa Lam
Sơn. Những con người ấy khác nhau về thời đại,
hoàn cảnh và phương pháp, nhưng cùng gặp nhau ở
một điểm: khi đất nước đứng trước nguy cơ, họ
biết đặt vận mệnh quốc gia lên trên tất cả.
Lý Thường Kiệt là một trong những người đã giúp
Đại Việt chứng minh rằng một quốc gia không cần
quá rộng lớn mới có thể giữ được độc lập.
Điều quan trọng là có tổ chức, có lòng dân,
có tướng tài, có chiến lược đúng và có ý
thức rõ ràng về chủ quyền. Trước sức ép của
nhà Tống, Đại Việt không khuất phục. Trước nguy cơ
xâm lược, Đại Việt không chờ bị động. Và trước
chiến thắng, Đại Việt không sa vào hiếu chiến mù
quáng. Đó là bản lĩnh của một quốc gia trưởng
thành. Câu chuyện về Lý Thường Kiệt vì vậy không
chỉ là câu chuyện của một vị tướng đánh giặc.
Đó là câu chuyện về trí tuệ giữ nước. Đó
là bài học về việc phải nhìn thấy nguy cơ
từ sớm, phải chuẩn bị trước khi kẻ thù hành
động, phải biết kết hợp sức mạnh quân sự với
tinh thần chính nghĩa, và phải luôn nhớ rằng mục
tiêu cuối cùng của chiến tranh bảo vệ Tổ quốc
là hòa bình cho nhân dân. Hơn chín thế kỷ
đã trôi qua, nhưng tên tuổi Lý Thường Kiệt vẫn
còn vang trong lịch sử. Mỗi khi nhắc đến sông
Như Nguyệt, người ta nhớ đến phòng tuyến đã chặn
đứng quân Tống. Mỗi khi nhắc đến Nam quốc sơn
hà, người ta nhớ đến lời khẳng định mạnh mẽ
về chủ quyền nước Nam. Mỗi khi nói về nghệ
thuật quân sự Việt Nam, người ta không thể bỏ
qua chiến lược tiên phát chế nhân của ông. Lý
Thường Kiệt đã sống một cuộc đời dài, phụng sự
triều Lý và Đại Việt bằng tài năng, bản lĩnh
và lòng trung thành. Ông ra đi, nhưng di sản
của ông còn ở lại trong từng trang sử, từng
địa danh, từng câu thơ khẳng định non sông. Với
dân tộc Việt Nam, ông mãi là một trong những
danh tướng kiệt xuất nhất, người đã dùng trí tuệ
và gươm giáo để bảo vệ bờ cõi, để lại
bài học lớn về cách một quốc gia nhỏ có
thể đứng vững trước một đế quốc lớn. Nếu phải
tóm gọn cuộc đời Lý Thường Kiệt trong một hình
ảnh, đó là hình ảnh một vị tướng đứng bên
bờ sông Như Nguyệt, phía trước là đại quân Tống,
phía sau là kinh thành Thăng Long và vận mệnh
Đại Việt. Trong khoảnh khắc ấy, ông không chỉ chỉ
huy một trận đánh. Ông đại diện cho ý chí
của một dân tộc: sông núi nước Nam là của
người Nam, và bất cứ thế lực nào xâm phạm
cũng sẽ