tầng lớp bị xem nhẹ trong xã hội phong kiến.
Di sản sau cơn bão
Triều Tây Sơn cuối cùng thất bại.
Sau khi Quang Trung mất năm 1792, triều đại trẻ tuổi ấy không còn giữ được sức
mạnh như trước.
Nội bộ Tây Sơn rạn nứt, những người kế tục thiếu uy tín và tài năng ngang tầm.
Nguyễn Ánh kiên trì phục hồi lực lượng,
từng bước giành lại đất, rồi lập nên triều Nguyễn năm 1802.
Nhưng thất bại chính trị không xóa được di sản lịch sử.
Tây Sơn để lại bài học về sức mạnh của lòng dân khi bị dồn nén quá lâu.
Một phong trào khởi nghĩa có thể từ vùng núi Bình Định lan ra cả nước vì nó chạm
vào những bất công sâu sắc của thời đại.
Tây Sơn để lại bài học về nghệ thuật quân sự:
tốc độ, bất ngờ, tập trung lực lượng, chọn đúng thời cơ,
đánh vào điểm yếu của đối phương.
Những chiến thắng như Rạch Gầm - Xoài Mút và Ngọc Hồi - Đống Đa vẫn được nhắc đến
như những đỉnh cao trong lịch sử chống ngoại xâm.
Tây Sơn cũng để lại một di sản văn hóa:
hình ảnh người anh hùng áo vải, hình ảnh đất võ Bình Định,
hình ảnh những tướng lĩnh sống bằng khí phách.
Tây Sơn Thất Hổ Tướng thuộc về di sản ấy.
Dù mỗi người được ghi chép nhiều ít khác nhau,
họ cùng nhau tạo thành một biểu tượng:
bảy con hổ của thời loạn, bảy hình bóng võ tướng đứng quanh ngọn cờ Tây Sơn.
Trong ký ức dân gian, họ không chỉ là người cầm gươm.
Họ là hiện thân của một thời đại mà người bình thường có thể làm nên việc phi thường.
Một thời đại mà lịch sử không nằm yên trong cung điện,
mà vang lên từ tiếng trống trận, tiếng vó ngựa,
tiếng thét xung phong và cả những lời kể truyền từ đời này sang đời khác.
Khúc cuối của những con hổ
Khi nhìn lại Tây Sơn Thất Hổ Tướng, ta không nên nhìn họ như những nhân vật tách
rời khỏi thời đại.
Họ là sản phẩm của một cơn bão lịch sử,
và cũng là những người đã góp phần tạo nên cơn bão ấy.
Võ Văn Dũng bền bỉ và trung thành.
Trần Quang Diệu nghiêm minh, tài lược, bi tráng đến phút cuối.
Nguyễn Văn Tuyết gợi nhớ đến tốc độ và sự táo bạo của quân Tây Sơn.
Lê Văn Hưng, Lý Văn Bưu, Nguyễn Văn Lộc,
Võ Đình Tú đại diện cho lớp võ tướng dân gian đã cùng phong trào đi qua những năm
tháng dữ dội.
Có người được sử sách ghi nhiều.
Có người còn lại chủ yếu qua truyền tụng.
Nhưng khi bảy cái tên ấy đứng cạnh nhau,
chúng tạo thành một biểu tượng mạnh mẽ:
Tây Sơn không phải câu chuyện của một người duy nhất.
Tây Sơn là câu chuyện của cả một thế hệ.
Một thế hệ đã chứng kiến đất nước chia cắt,
rồi cầm vũ khí đứng lên.
Một thế hệ đã đánh bại ngoại bang, làm rung chuyển những ngai vàng cũ.
Một thế hệ cuối cùng phải đi vào bi kịch,
nhưng vẫn để lại tiếng vang lớn trong lịch sử.
Và có lẽ, đó chính là lý do người đời vẫn còn kể về Tây Sơn Thất Hổ Tướng.
Không chỉ để nhớ bảy võ tướng, mà để nhớ rằng trong những giờ phút đen tối nhất,
đất nước này từng sinh ra những con người dám sống như lửa,
dám chiến đấu như hổ, và dám để tên mình lại giữa gió bụi ngàn năm.