Bùi Thị Xuân:
người con gái không chịu đứng ngoài lịch sử
Trong ký ức dân gian, Bùi Thị Xuân hiện lên với dáng vẻ của một nữ kiệt.
Bà không phải mẫu phụ nữ chỉ quanh quẩn trong nhà,
cam chịu trước biến động của thời cuộc.
Trái lại, bà bước thẳng vào dòng xoáy lịch sử bằng tài năng và ý chí của mình.
Người đời kể rằng bà giỏi cưỡi ngựa, sử dụng binh khí,
am hiểu võ nghệ.
Đặc biệt, bà có tài thuần dưỡng và điều khiển voi chiến.
Với quân đội thời ấy, voi chiến là sức mạnh đáng sợ trên chiến trường.
Một đội tượng binh được huấn luyện tốt có thể phá vỡ đội hình đối phương,
làm rối loạn hàng ngũ, tạo uy thế lớn trong những trận đánh trực diện.
Nhưng voi chiến không dễ điều khiển.
Người chỉ huy tượng binh phải có bản lĩnh,
kinh nghiệm và sự gan dạ phi thường.
Chỉ riêng điều đó đã cho thấy Bùi Thị Xuân không phải một bóng dáng được tô vẽ
cho đẹp câu chuyện.
Bà là người có năng lực thực sự trong quân sự.
Phong trào Tây Sơn mở ra một không gian đặc biệt:
tài năng có thể vượt qua xuất thân, và trong một số trường hợp,
vượt qua cả giới hạn giới tính khắc nghiệt của xã hội cũ.
Chính trong phong trào ấy, Bùi Thị Xuân có cơ hội trở thành tướng lĩnh.
Bà không đứng sau lưng chồng như một cái bóng.
Bà đứng bên cạnh ông.
Nếu Trần Quang Diệu là thanh gươm lớn trong tay nhà Tây Sơn,
thì Bùi Thị Xuân là ngọn giáo sắc không kém,
vừa bảo vệ lý tưởng chung, vừa khẳng định phẩm chất riêng của một người phụ nữ
biết tự chọn vị trí của mình trong lịch sử.
Trần Quang Diệu:
danh tướng trầm tĩnh giữa thời loạn
Nhắc đến Tây Sơn, người đời thường nhớ ngay đến Nguyễn Huệ – Quang Trung,
vị hoàng đế thiên tài với những chiến thắng thần tốc.
Nhưng đằng sau ánh sáng rực rỡ ấy là một đội ngũ tướng lĩnh tài ba,
những người góp phần đưa phong trào Tây Sơn từ vùng núi Bình Định vươn tới Phú
Xuân, Thăng Long, Gia Định.
Trong số đó, Trần Quang Diệu là một cái tên lớn.
Ông được xem là một trong những trụ cột quân sự của triều Tây Sơn.
Tài năng của ông không chỉ nằm ở dũng khí xông pha trận mạc,
mà còn ở khả năng cầm quân lâu dài, tổ chức lực lượng,
giữ vững địa bàn và đối đầu với những đối thủ mạnh.
Trong lịch sử chiến tranh, có những vị tướng nổi tiếng vì một trận đánh chớp nhoáng.
Nhưng cũng có những người được nhớ đến bởi sự bền bỉ,
khả năng chịu đựng và tinh thần không bỏ cuộc trong những tình thế khó khăn nhất.
Trần Quang Diệu thuộc kiểu thứ hai.
Ông sống trong thời kỳ Tây Sơn vừa vươn lên mạnh mẽ,
vừa phải chống chọi với vô số kẻ thù.
Khi thì đối đầu quân Nguyễn ở phương Nam,
khi thì xử lý mâu thuẫn nội bộ, khi thì giữ đất trước những biến chuyển chính trị
sau khi Quang Trung qua đời.
Ở Trần Quang Diệu có một nét đặc biệt:
càng về cuối đời, khi vận Tây Sơn suy, khí phách của ông càng rõ.
Có những người chỉ trung thành khi quyền lực còn mạnh.
Nhưng Trần Quang Diệu vẫn giữ lòng trung nghĩa ngay cả khi ngọn cờ mình theo đuổi
đã lâm vào thế hiểm nghèo.
Và bên cạnh ông, trong suốt hành trình ấy,
là Bùi Thị Xuân.