Chuyện tình với lý thánh tông:
tình yêu gắn với lòng tin
Nếu gọi câu chuyện của Ỷ Lan là chuyện tình tráng lệ,
thì vẻ tráng lệ ấy không nằm ở những lời yêu được ghi trong sử.
Nó nằm ở lòng tin.
Lý Thánh Tông là một vị vua lớn của nhà Lý.
Ông đổi quốc hiệu thành Đại Việt, mở mang văn trị,
chăm lo pháp luật và quân sự.
Một vị vua như vậy có thể có nhiều cung phi,
nhiều người hầu cận, nhưng không phải ai cũng được tin để giao chính sự.
Ỷ Lan từ một cô gái bình dân bước vào cung,
rồi được vua yêu, được phong làm Nguyên phi,
sinh ra hoàng tử Càn Đức, người sau này là vua Lý Nhân Tông.
Nhưng trên hết, bà được trao trách nhiệm.
Trong lịch sử cung đình, tình yêu nhiều khi chỉ là nhất thời.
Quyền lực mới là phép thử khắc nghiệt.
Nếu Lý Thánh Tông chỉ say mê nhan sắc, Ỷ Lan có thể được sủng ái một thời rồi chìm
vào hậu cung.
Nhưng việc bà được giao điều hành đất nước khi vua vắng mặt cho thấy mối quan hệ
ấy có chiều sâu hơn:
có sự kính trọng tài năng, có niềm tin vào bản lĩnh.
Và với Ỷ Lan, tình yêu ấy cũng không dừng ở chốn riêng tư.
Bà đáp lại bằng năng lực trị nước, bằng sự tận tâm với triều Lý,
bằng việc bảo vệ tương lai của con trai và cơ nghiệp vương triều.
Đó là tình yêu đã bước ra khỏi cung thất để chạm vào vận mệnh quốc gia.
Người mẹ của vị vua trẻ
Năm 1072, Lý Thánh Tông qua đời.
Hoàng tử Càn Đức lên ngôi khi còn nhỏ, tức vua Lý Nhân Tông.
Từ đây, Ỷ Lan trở thành Hoàng thái phi,
rồi Linh Nhân Hoàng thái hậu, bước vào giai đoạn quyền lực lớn nhất nhưng cũng
nhiều sóng gió nhất đời mình.
Một đứa trẻ lên ngôi giữa triều đình luôn là thời điểm nhạy cảm.
Quyền lực có thể rơi vào tay ngoại thích,
quyền thần, hoặc bị các phe phái tranh giành.
Nhà Lý lúc ấy cần một bàn tay đủ mạnh để giữ ổn định.
Ỷ Lan cùng với Thái sư Lý Đạo Thành và sau đó là Thái úy Lý Thường Kiệt trở thành
những nhân vật quan trọng trong việc điều hành quốc gia.
Thời Lý Nhân Tông, Đại Việt trải qua nhiều biến cố lớn,
đặc biệt là cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn 1075–1077.
Dù công lao quân sự nổi bật thuộc về Lý Thường Kiệt và các tướng lĩnh,
vai trò hậu thuẫn của triều đình, trong đó có Ỷ Lan,
là nền tảng chính trị quan trọng.
Bà không chỉ là mẹ vua.
Bà là người giữ cho ngai vàng của vua trẻ không bị nghiêng đổ trong những năm đầu.